Z ORGANIZACJI SAMORZĄDOWYCH 

Unia Metropolii Polskich

4 września 2020 r. – Unia Metropolii Polskich wystąpiła do Prezesa Rady Ministrów w sprawie awarii rurociągu do oczyszczalni Czajka. „Zaistniała awaria rurociągu przesyłającego ścieki, to zdarzenie nagłe i nadzwyczajne, dotykające swoimi skutkami nie tylko Warszawę ale również mieszkańców miast i gmin położonych w dolnym biegu Wisły. W takich przypadkach rządowe wsparcie w likwidacji problemu jest oczywiste i pożądane, tym bardziej że tylko rząd ma możliwość zaangażowania wojska.

Bezprecedensowe żądanie poniesienia kosztów takiej pomocy budzi niepokój samorządów i pytanie, czy takie postępowanie władz centralnych stanie się normą? Czy udzielana samorządom lokalnym pomocy – np. w usuwaniu skutków klęsk żywiołowych – zawsze będzie się wiązać z koniecznością uiszczenia rachunku wystawionego przez administrację rządową?” – czytamy w stanowisku skierowanym do Mateusza Morawieckiego, Prezesa Rady Ministrów.

Unia Metropolii Polskich podkreśla w swoim wystąpieniu, że rząd część swych zadań realizuje korzystając z pomocy jednostek samorządu terytorialnego. Miasta i gminy udzielają w tym zakresie rządowi dużego wsparcia zarówno organizacyjnego, jak i finansowego. Samorządy każdego roku dopłacają do zadań zleconych, czy to z zakresu spraw obywatelskich, czy np. edukacji. Przykładowo – same podwyżki nauczycielskich wynagrodzeń przyznane decyzją władz centralnych w 2019 i 2020 r. kosztowały samorządowe budżety 1,5 mln zł.

„Uszkodzenie rur przesyłających ścieki ma charakter zdarzenia nagłego, jak np. pożar, powódź, czy susza i udzielenie pomocy powinno być podobne, jak w przypadku klęsk żywiołowych. Inaczej nie będzie pomocą tylko kupieniem usługi” – czytamy w stanowisku UMP.

8 września 2020 r. – Unia Metropolii Polskich wystąpiła do MSWiA oraz MS z wnioskiem o zmianę regulacji określających zasady karania za nieprzestrzeganie obowiązku zakrywania nosa i uszu. – Straże miejskie (gminne), jako jednostki powołane w służbie społeczności lokalnej, każdego dnia spotykają się z łamaniem norm ustalonych przepisami władz państwowych. Starają się przekonywać osoby spotykane w komunikacji publicznej lub sklepach do przestrzegania obostrzeń związanych z obowiązkiem zasłaniania nosa i ust – czytamy w wystąpieniu UMP. Niestety, wątpliwa podstawa prawna dla możliwości nakładania mandatów karnych na osoby łamiące nakaz, znacząco zmniejsza efektywność ich działań. Chodzi o problemy związane z wykładnią przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 7 sierpnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 1356), wydanych na podstawie art. 46a i art. 46b ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2019 r. poz. 1239, z późn. zm.). Nakładają one obowiązek zakrywania ust i nosa m.in. w autobusach, czy sklepach. Ustawodawca nie wskazał bowiem precyzyjnie, czy naruszenie w/w zakazów upoważnia strażników miejskich do nakładania mandatów karnych na osoby, które do obowiązku noszenia maseczek się nie stosują.

Sprawę utrudnia także brzmienie art. 43 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wskazuje jako podmioty wyznaczone do realizacji zadań z zakresu ochrony zdrowia publicznego, w tym zakresie: Policję, Straż Graniczną, Inspekcję Sanitarną itd. Służby straży miejskich (gminnych) zostały pominięte. Natomiast ustawa z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 wskazuje, że naruszenie zakazów epidemicznych to delikt administracyjny i podlega karze administracyjnej, nakładanej w drodze decyzji przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. – Unia Metropolii Polskich nie kwestionuje zasadności wprowadzenia obowiązku zakrywania twarzy jako jednego z działań, które ograniczają rozprzestrzenianie się pandemii. Jednak obowiązujące reguły prawne nie pozwalają na skutecznie ich egzekwowanie przez strażników miejskich. Dlatego wystąpiliśmy z wnioskiem do Ministra Spraw Wewnętrznych oraz Ministra Sprawiedliwości o zmianę przepisów, w sposób, który umożliwi strażnikom miejskim skuteczne egzekwowanie obowiązujących nakazów i zakazów wprowadzonych w celu przeciwdziałania epidemii COVID-19 – czytamy we wniosku Unii Metropolii Polskich.

Związek Miast Polskich

28 sierpnia 2020 r. – obradował Zarząd Związku Miast Polskich. Posiedzenie odbywało się w trybie zdalnym. Zarząd podjął m.in. decyzję o wznowieniu prac o wznowieniu prac nad systemowymi zmianami w dziedzinie gospodarowania odpadami komunalnymi. Decyzję o ich wstrzymaniu zarząd ZMP podjął podczas lipcowego posiedzenia w Śremie, ze względu na zapowiadane znaczące zmiany w zagospodarowaniu odpadów komunalnych, które zapowiedziało Ministerstwo klimatu. 19 sierpnia br., okazało się, że choć MK chce wprowadzić korzystne rozwiązania (w większości zgodne z postulatami ZMP), to dotyczą one tylko nowelizacji ustawy o porządku i czystości w gminach. Zaproponowane zmiany obejmują m.in.: podniesienie stawki za odpady z nieruchomości niezamieszka­łych, wydłużenie okresu magazynowania frakcji kalorycznej do 3 lat, możliwość zmniejszenia liczby zbieranych frakcji odpadów, indywidualne rozliczenia miesz­kańców bloków czy zwiększone kary za zaśmiecanie środowiska. Ten pakiet zmian ma, według Ministerstwa, ułatwić funkcjonowanie systemu, zahamować wzrost opłat za śmieci oraz ograniczyć zaśmiecanie środowiska. W opinii ZMP, propozycje resortu są niewystarczające, dlatego należy przygotować własny projekt, zmieniający cały system, zgodnie z jego założeniami. Doraźne zmiany są potrzebne, ale niezbędne są zmiany systemowe (w tym wprowadzające rozsze­rzoną odpowiedzialność producentów – ROP oraz umożliwiające wykorzystanie frakcji kalorycznej jako paliwa alternatywnego w energetyce, zwłaszcza w ciepłownictwie lokalnym).

Zarząd ZMP wydał też kierunkowo pozytywną opinię projektowi spec­ustawy o inwestycjach w zakresie przeciwdziałania skutkom suszy. Oceniono, że taka regulacja jest bardzo potrzebna, jednak projekt ten nakłada obowiązki bez wskazania źródeł finansowania. Zdaniem ZMP, konieczny jest m.in. inny podział wpływów z tytułu opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej (z 75% do Wód Polskich i 25% do budżetu gminy co najmniej na pół na pół). Gminy będą zobowiązane przeznaczyć 80% wpływów z tej opłaty na budowę lokalnej retencji wód opadowych, a 20% na pokrycie kosztów obsługi administ­racyjnej zadania. Środki w wysokości zaproponowanej w projekcie będą zbyt małe w relacji do zakresu przekazywanych zadań. Już dzisiaj koszty ponoszone przez Warszawę na obsługę korespondencji oraz koszty pracownicze, są kilku­krotnie większe niż 10% wpływów z części tej opłaty stanowiącej dochód budżetu miasta. Po zaproponowanych zmianach koszty te wzrosną wielokrotnie. Dlatego, aby urealnić refundację kosztów po stronie JST, należy zwiększyć ich procentowy udział w dochodach z tej opłaty. Miasta członkowskie ZMP zgłosiły Zarządowi jeszcze wiele innych uwag do tego projektu, które zdecydowano się przekazać autorom regulacji.

Zarząd ZMP zaopiniował projekt ustawy o zmianie ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego. Ustawa zakłada tworzenie nowych podmiotów (w tym spółek) do prowadzenia działalności w sferze budownictwa. Samorządowcy z miast zwracali uwagę na to, że rozwiązania te mogą oznaczać kolejne zobowiązania przerzucone na gminy (np. obciążanie długami najem­ców). Zaproponowano, aby nowe formy (społeczne agencje najmu) mogły być prowadzone także przez TBSy. Zgłoszono ponadto szereg uwag szczegółowych do tego projektu, które zostaną przekazane do pomysłodawców.

Zarząd Związku zaakceptował również uwagi zgłoszone przez miasta członkowskie w sprawie projektu Prawo Komunikacji Elektronicznej wraz z przepisami wprowadzającymi i przyjął je w formie opinii ZMP. Zastrzeżenia ekspertów z miast dotyczą m.in.: kwestii definicji lokalnej sieci radiowej (zasadne wyłączenie całościowe dostępu za pośrednictwem lokalnej sieci radiowej z działalności telekomunikacyjnej lub zawężenie wyłączeń, aby działalności telekomunika­cyj­nej nie stanowiło udostępnianie WiFi na terenie siedziby podmiotów), zbyt wąskiego obowiązku kontrolowania dostępu oraz rejestrowania informacji o ruchu (chodzi o ograniczenie wykorzystywania WiFi do celów przestępczych) oraz instalowania w pasie drogowym dróg publicznych punktów dostępu bezprze­wodowego o bliskim zasięgu.

Negatywnie zaopiniowano projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (tzw. CIT estoński) ze względu to, że są to kolejne propozycje skutkujące utratą dochodów własnych przez jednostki samorządu terytorialnego. Ubytek ten dotyczyłby przede wszystkim województw (3 mld zł w ciągu 3 lat), ale nie tylko. Na przykład dla budżetu Krakowa przepisy te oznaczają wpływy niższe o 45 mln zł w tym samym okresie. W opinii miast finansującymi nowy, proinwestycyjny system opodatkowania osób prawnych nie powinny być JST. Poprawa kondycji finansowej MSP wymaga stworzenia odpowiedniego systemu kompensacyjnego dla JST. Aby utrzymać ich zdolność finansową do pełnej realizacji ustawowych zadań na dotychczasowym poziomie uzasadnione jest np. podwyższenie udziału JST we wpływach z podatku CIT w latach 2021-2023 łącznie o 2,21% (gminom o 0,65 pkt proc, z 6,71 do 7,36%, powiatom o 0,14 pkt proc, z 1,40 do 1,54%, województwom o 1,43 pkt proc, z 14,75 do 16,18%). Tym samym rekompensata wyrównująca JST ubytek dochodów w 2021 r. wynosiłaby 1,1 mld zł.

 

Analogiczną negatywną opinię uzyskało też rozporządzenie Rady Ministrów ws. minimalnego wynagrodzenia za pracę i minimalnej stawki godzinowej w 2021 r. Powodem takiego stanowiska jest konieczność wprowadzania osz­czędności w budżetach miast i brak środków na realizację tego rozporządzenia. W skali kraju podwyżka ta objęłaby 38 tysięcy pracowników samorządowych.

26 sierpnia 2020 r. – odbyła się konferencja prasowa przedstawicieli strony samorządowej KWRiST, w której udział wzięli:

  • Anna Grygierek, Burmistrz Gminy Strumień, Wiceprzewodnicząca Zarządu Związku Gmin Wiejskich RP;
  • Jacek Karnowski, Prezydent Sopotu, Członek Zarządu Związku Miast Polskich,
  • Jan Grabkowski, Starosta Poznański, Wiceprzewodniczący Zarządu Związku Powiatów Polskich,
  • Marek Wójcik, Pełnomocnik Zarządu Związku Miast Polskich ds. Legislacyjnych.
  • Rafał Trzaskowski, Prezydent m.st. Warszawy, Przewodniczący Rady Unii Metropolii Polskich.

Samorządowcy zwracali uwagę, że dopiero 26 sierpnia (na 6 dni przed rozpoczęciem roku szkolnego), na posiedzeniu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego została przedstawiona – na żądanie Strony Samorządowej – Informacja Ministerstwa Edukacji Narodowej i Głównego Inspektoratu Sanitarnego w sprawie wytycznych sanitarnych dotyczących rozpoczynającego się roku szkolnego.

– Komisja Wspólna Rządu i Samorządu zajmowała się tematem przez ponad dwie godziny, ale nadal nie mamy jednoznacznych zaleceń czy rozporządzeń – mówił Jacek Karnowski. – Tak poważna sprawa jak powrót dzieciaków do szkoły tego by wymagała – dodawał. Prezydent Sopotu (który pełni także rolę Współprzewodniczącego KWRiST ze Strony Samorządowej) podawał liczne podawał przykłady: brak jasnych wytycznych co do mierzenia temperatury, konsultacji z sanepidem, dostępu do lekarzy, postępowania ze szkołami w strefach żółtych i czerwonych, brak finansów na dzielenie oddziałów szkolnych, wypłatę nadgodzin dla nauczycieli, czy wątpliwości z wiązane z możliwością świadczenia pracy przez nauczycieli objętych kwarantanną. – To wszystko pociąga za sobą ogromne koszty po stronie samorządów. Duże miasta może sobie jeszcze z problemem poradzą, ale mniejsze gminy, które już teraz mają problemy z dopinaniem swoich budżetów nie będą w stanie ich samodzielnie ponieść – zwracał uwagę Jacek Karnowski.

Wypowiedź tą uzupełnił Marek Wójcik przedstawiając konkretne wyliczenia. – Niezbędne minimum na skuteczne przeciwdziałanie COVID-19 w 2020 r., które samorządy powinny otrzymać w formie zwiększonej subwencji oświatowej, to 2 mld zł – wskazywał dodając, że samorządy nie są w stanie takich środków własnych wygospodarować, również dlatego, że od lat dopłacają do oświaty. – Podstawowe wydatki oświatowe rosną o wiele szybciej niż subwencja oświatowa, co powoduje, że już teraz samorządy mają trudności z realizacją zadań oświatowych z zachowaniem ich jakości. Tylko w ubiegłym roku samorządy dopłaciły do oświaty 26 mld zł – mówił Marek Wójcik.

Również w ocenie Prezydenta Warszawy, rząd nie przeznaczył wystarczających środków na nowe zadania samorządów związane z przeciwdziałaniem pandemii COVID-19 w placówkach oświatowych. – Do Warszawy ma trafić 150 tys. litrów płynów do dezynfekcji i 537 tys. maseczek jednorazowych. W stolicy środki te wystarczyłyby na dwa tygodnie funkcjonowania szkół. Jesteśmy odpowiedzialni i chcemy z rządem współpracować. Ale nie może być sytuacji, gdy najwięcej kosztów  spychanych jest na barki samorządów – mówił Rafał Trzaskowski.

Jednak głównym zarzutem pod adresem MEN jest to, że wydane przez resort edukacji wytyczne i rozporządzenia określające zasady funkcjonowania placówek oświatowych w roku szkolnym 2020/2021, w czasie trwającej pandemii nie były z samorządami konsultowane.

– Byliśmy od początku przygotowani do współpracy z rządem. Jednak po początkowym okresie współpracy nie układa się ona dobrze. Rządzący przerzucają na nas odpowiedzialność i nie konsultują z nami decyzji – wskazywał Prezydent m.st. Warszawy. – W efekcie wydawane przez MEN rozporządzenia i wytyczne albo są ogólne, albo wewnętrznie sprzeczne i bardzo dużo odpowiedzialności, niestety, spycha się na barki samorządów – dodawał.

Jan Grabkowski podkreślał konieczność pilnego kontaktu dyrektorów placówek z sanepidem w przypadkach, gdy dojdzie do zakażeń w szkołach. Na razie rząd nie zapewnia takiej możliwości. – Sanepid w całości odszedł od nas – to teraz administracja rządowa. Ale zalecenia MEN są takie, by dyrektor konsultował swoje decyzje z powiatowym inspektorem sanitarnym. Oczekujemy od rządu powołania infolinii inspektorów sanitarnych, a nawet telefonów do bezpośredniego kontaktu z dyrektorami.  Żeby decyzje były podejmowane natychmiast, bez leżenia w biurkach. Dziś trwa to dwa tygodnie – mówił Starosta Poznański. – Oczekujemy na zbiór jednoznacznych przepisów: jeśli sytuacja jest taka, zachowujemy się w taki sposób. Takie przepisy uchronią naszych dyrektorów przed odpowiedzialnością (w tym także odszkodowawczą), jeśli jakieś dziecko się zarazi – dodawał.

Anna Grygierek, Współprzewodnicząca Zespołu KWRiST ds. Edukacji, Kultury i Sportu zwróciła w swoim wystąpieniu na fakt, że do 26 sierpnia 2020 r. nadal nie było podpisane rozporządzenie określające zasady funkcjonowania przedszkoli od 1 września 2020 r. Wskazywała także, że proponowane zapisy nie uwzględniają zgłaszanych przez Stronę Samorządową postulatów dotyczących zniesienia w przedszkolach limitu metrażowego (pomimo, że Strona Rządowa taką deklarację złożyła na posiedzeniu Zespołu KWRIST 25 sieronia br.). Limit ten ma być jedynie ograniczony z 3,2 m2 na dziecko do 1,5 m2 na dziecko.

 

– Takie rozwiązanie jest niewystarczające. Już teras spływają do nas informacje z gmin, że zmiana limitu metrażowego nadal powoduje, że część dzieci nie będzie mogła zostać do przedszkoli przyjęta. To bardzo zła informacja, przede wszystkim dla rodziców, do tego zakomunikowana im na kilka dni przed rozpoczęciem roku szkolnego – mówiła Anna Grygierek. Wiceprzewodnicząca ZGWRP wskazywała ponadto, że taki limit ma obowiązywać we wszystkich gminach, a więc nawet w tych, które zaliczone są do bezpiecznej, zielonej strefy COVID-19. Ponadto – zgodnie z obowiązującymi „na dzisiaj” przepisami rodzicom tych dzieci nie będzie przysługiwało świadczenie opiekuńcze. – Taki zasiłek ma być wypłacany jedynie w sytuacji, w której szkoła, czy przedszkole zostaje zamknięte z powodu epidemii COVID-19, a nie dlatego, że dziecko nie dostało się do przedszkola z powodu obowiązujących limitów metrażowych – mówiła Anna Grygierek.

11 sierpnia 2020 r. – Unia Metropolii Polskich, Związek Gmin Wiejskich RP, Związek Miast Polskich oraz Związek Powiatów Polskich wystosowały wspólne stanowisko do Ministra Edukacji Narodowej w sprawie organizacji roku szkolnego 2020/2021.

W dwudziestu punktach wymienione zostają postulaty i propozycje szczegółowych rozwiązań, których wdrożenie ma zapewnić bezpieczne funkcjonowanie szkół w czasie ciągle obowiązującego w Polsce stanu epidemii COVID-19. Samorządy wskazują m.in. na konieczność:

Stworzenia czytelnych i maksymalnie doprecyzowanych przepisów prawa dotyczących organizacji pracy placówek, a także zmniejszenia odpowiedzialności dyrektora szkoły w zakresie podejmowania decyzji o sposobie organizacji, a zwłaszcza analizie sytuacji epidemicznej.

Opracowania maksymalnie uszczegółowionych procedur działania, zachowywania się poszczególnych podmiotów sanitarnych, wyraźne określenie obowiązków stron i czasów reakcji; wzmocnienie struktur powiatowych służb sanitarnych w celu uniknięcia zatorów decyzyjnych i chaosu informacyjnego, np. oddzielne kanały kontaktu dla dyrektorów szkół czy organów prowadzących. Bardzo ważna będzie sprawność reakcji tych służb w sytuacji wykrycia ognisk zwłaszcza w dużych placówkach oświatowych.

Wsparcie rodzica / opiekuna m.in. poprzez wznowienie możliwości ubiegania się o świadczenia opiekuńcze dla rodziców/opiekunów, chociażby w sytuacji konieczności zawieszenia zajęć lub wprowadzenia zdalnego nauczania z powodu wykrycia ogniska chorobowego w konkretnej placówce. 

 

– Samorządy są w pełni świadome, że przed społeczeństwem rysują się różne nieprzewidywalne scenariusze pandemiczne i nie ma możliwości uwzględnienia już dzisiaj wszystkich opcji i procedur w obowiązującym, czy wdrażanym prawie. Dlatego deklarujemy pełną współpracę w kwestii tworzenia każdych przepisów, które będą chroniły mieszkańców naszych wspólnot i pozwalały na uniknięcie sytuacji niebezpiecznych epidemicznie. Oddajemy do dyspozycji MEN naszych urzędników, którzy na bieżąco monitorują sytuację w podległych placówkach, zbierają głosy mieszkańców i pracowników oświaty – czytamy w liście do Ministra Piontkowskiego.

7 sierpnia 2020 r. – odbyła się kolejna wideokonferencja Zarządu Związku Powiatów Polskich. Posiedzeniu przewodniczył Prezes Zarządu ZPP Andrzej Płonka. Udział wzięli też: Wicepremier, Minister Rozwoju Jadwiga Emilewicz, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Sebastian Skuza oraz Dyrektor Departamentu Finansów Samorządu Terytorialnego Marek Wiewióra.

Głównymi tematami dyskusji były: sytuacja finansowa JST w czasie pandemii, Rządowy Fundusz Inwestycji Lokalnych a także przepisy dotyczące publicznego transportu zbiorowego. Główną osią dyskusji podczas wideokonferencji Zarządu ZPP była sytuacja finansowa powiatów w dobie pandemii COVID-19. Bernadeta Skóbel - kierownik Działu Monitoringu Prawnego i Ekspertyz oraz Grzegorz Kubalski, zastępca dyrektora Biura ZPP przedstawili prezentację na temat mechanizmów wsparcia inwestycji lokalnych w samorządach. Bernadeta Skóbel zwróciła uwagę na spadek podatku dochodowego od osób fizycznych, który to jest jedynym źródłem, pozwalającym samorządom na finansowanie zadań własnych. Porównując rok obecny do poprzedniego, wpływy są mniejsze o miliard złotych. Na problemy finansowe JST nakłada się również wzrost minimalnego wynagrodzenia za pracę a także planowane od września 2020 roku podwyżki w oświacie, których nie będzie w stanie pokryć część oświatowa subwencji ogólnej.

3 sierpnia 2020 r. – Unia Metropolii Polskich wystosowała pismo do Tadeusza Kościńskiego, Ministra Finansów, w sprawie środków z Funduszu Inwestycji Lokalnych. W ocenie UMP środki z tego Funduszu powinny być przyjmowane do budżetów JST analogicznie jak środki z Funduszu Dopłat BGK, PFRON (na termomodernizację), Narodowego Funduszu Zdrowia, Funduszu Pracy (dofinansowanie wynagrodzeń urzędów pracy) oraz środki europejskie. Ponieważ jednak Rząd nie wskazał zasad postępowania z tymi środkami, Unia Metropolii Polskich apeluje do Ministra Finansów o jednoznaczne ustalenie zasad absorpcji środków z Rządowego Funduszu Inwestycji Lokalnych.

 

7 lipca 2020 r. – UMP przyjęła stanowisko w sprawie Funduszu Dróg Samorządowych, w którym apeluje o wykreślenie art. 4 ust. 1 pkt. 7 z ustawy o Funduszu Dróg Samorządowych i umożliwienie miastom będącym siedzibami urzędów wojewódzkich i marszałkowskich korzystania ze środków z Funduszu Dróg Samorządowych.

28 lipca 2020 r. – UMP przyjęła stanowisko w sprawie Funduszu Inwestycji Lokalnych, w którym wskazuje, że przyjęte w projekcie uchwały RM w sprawie Funduszu rozwiązania są obarczone błędami. Są to przede wszystkim:

  • nieadekwatne obniżenie wsparcia dla miast na prawach powiatu(średnio jest to 7% planowanych wydatków majątkowych wobec 12% dla pozostałych gmin) –związane z brakiem realizacji postulatu dotyczącego wydzielenia odrębnej puli przeznaczonej dla tej specyficznej grupy samorządów;
  • zaproponowanie bardzo niejednoznacznych kryteriów podziału środków w ramach drugiej transzy Funduszu, co de facto skutkuje całkowitą uznaniowością podejmowanych decyzji.

UMP podtrzymuje swoją propozycję dotyczącą systemowego rozwiązania, które zapewni stabilność dochodów JST. Chodzi o zwiększenie udziału gmin w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT o 4,44 p.p. tj. z 38,16% do 42,6% oraz udziału powiatów w PIT o 0,88 p.p. tj. z 10,25% do 11,13%.

29 lipca 2020 r. – UMP przyjęła stanowisko w sprawie w sprawie alokacji funduszy UE na lata 2021 – 2027, w którym domaga się jak najszybszego przekazania założeń dotyczących alokacji dla programów regionalnych w perspektywie finansowej UE na lata 2021-2027 w Polsce.

ZWIĄZEK GMIN WIEJSKICH RP

8 lipca 2020 r. – ZGW RP przyjął stanowisko w sprawie wniosków dotyczących zmian w podziale terytorialnym kraju w 2020 r. W stanowisku Zarząd ZGWRP niezmiennie podkreśla pilną potrzebę zmian systemowych w obszarze procesów podziału i zmian granic gmin. Negatywnie opiniuje wszystkie wnioski mające cechy wywłaszczeń bez rekompensat i związane z utratą źródeł dochodu gmin wywłaszczanych.

25 czerwca 2020 r. – Unia Metropolii Polskich przyjęła stanowisko w sprawie Funduszu Inwestycji Samorządowych. Unia Metropolii Polskich od wielu lat postuluje wprowadzenie zmian systemowych, które rekompensowałyby ubytki w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. W wyniku zmian z 2019 roku Miasta UMP tracą ponad 1,7 mld zł rocznie z dochodów podatku PIT. W ramach Funduszu Inwestycji Samorządowych miasta UMP mogą jednorazowo otrzymać 829 mln zł.

– W 2019 roku wprowadzono zmiany w systemie podatku dochodowego od osób fizycznych PIT trwale ograniczające dochody budżetowe jednostek samorządu terytorialnego – bez jakiejkolwiek rekompensaty ubytku dochodów dla JST. Ubytek dochodów podatkowych związany był z obniżeniem stawki podatku PIT z 18% do 17%, zwiększeniem kwoty kosztów uzyskania dochodów oraz zwolnieniem z podatku PIT osób do 26 roku życia. Łącznie w wyniku powyższych zmian samorządy zostały pozbawione na trwałe 6,1 mld zł – tj. 11% dochodów z PIT zaplanowanych na 2020 r. Zmiana funkcjonowania Otwartych Funduszy Emerytalnych (OFE) i przeniesienie zgromadzonych tam środków na Indywidualne Konta Emerytalne (IKE) pozbawiły jednostki samorządu terytorialnego dochodów z tytułu PIT w kwocie 9,6 mld zł w najbliższych latach – czytamy w stanowisku Unii Metropolii Polskich.

Uruchomienie Funduszu Inwestycji Samorządowych jest pierwszym krokiem w kierunku zrekompensowania jednostkom samorządu terytorialnego ubytków w dochodach. Jest to jednak krok jednorazowy, a zatem niewystarczający.

Dlatego Unia Metropolii Polskich proponuje wprowadzenie rozwiązań o charakterze systemowym, ponieważ tylko takie rozwiązania są w stanie zapewnić stabilność dochodów JST i jednocześnie pozwoli planować inwestycje w samorządzie będące kołem zamachowym pobudzenia gospodarki po kryzysie spowodowanym pandemią COVID-19. – Dlatego apelujemy o zwiększenie udziału gmin w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT o 4,44 p.p. tj. z obecnego udziału na poziomie 38,16% do 42,6% oraz udział powiatów w PIT o 0,88 p.p. tj. z obecnego poziomu 10,25% do 11,13% – czytamy w stanowisku.

17 czerwca 2020 r. – Unia Metropolii Polskich, Unia Miasteczek Polskich, Związek Gmin Wiejskich RP, Związek Miast Polskich oraz Związek Powiatów Polskich podjęły wspólne stanowisko w sprawie finansowania oświaty w Polsce. – W ciągu ostatnich lat dramatycznie pogłębiła się luka pomiędzy kwotą subwencji oświatowej a wydatkami bieżącymi jednostek samorządu terytorialnego w obszarze oświaty.

Jest to efekt między innymi braku wystarczających środków na przeprowadzenie reformy systemu oświaty, finansowania przez samorządy w ramach środków własnych podwyżek ustawowych oraz niedoszacowania kwot subwencji oświatowej, szczególnie w latach 2017 – 2020 – czytamy w stanowisku. Samorządy od wielu lat borykają się z problemem niewystarczającego finansowania zadań oświatowych z budżetu państwa. Subwencja oświatowa nie pokrywa minimalnych kosztów funkcjonowania szkół, a w niektórych samorządach nie wystarcza nawet na wynagrodzenia i pochodne dla pracowników sektora oświaty. Również w odniesieniu do obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego wsparcie z budżetu państwa jest symboliczne w stosunku do ponoszonych kosztów. Dlatego ogólnopolskie organizacje samorządowe żądają niezwłocznego zwiększenia subwencji oświatowej dla samorządów w wysokości umożliwiającej pełne pokrycie kosztów realizacji zadań gmin, powiatów i województw, w tym wynikających z wprowadzanych przez Rząd podwyżek płac nauczycieli. – Aby zapewnić rzetelne monitorowanie skutków kolejnych podwyżek płac nauczycielskich nieodzowne jest pilne wprowadzenie w klasyfikacji budżetowej nowego paragrafu – „wynagrodzenia nauczycieli”. Uwidoczni on ex post faktyczne skutki kolejnych decyzji podejmowanych odgórnie, bez naszego udziału – czytamy w stanowisku. Ogólnopolskie organizacje samorządowe oczekują również od od Rządu podjęcia pilnych decyzji w sprawie organizacji pracy szkół i przedszkoli w kolejnym roku szkolnym, uwzględniających doświadczenia z funkcjonowania systemu edukacji w stanie epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. – Nie można odkładać w czasie rozstrzygnięć dotyczących tej kwestii, zarówno w przypadku kontynuacji zdalnego nauczania, jak i powrotu do normalnego trybu pracy placówek oświatowych. W obu wariantach konieczne będzie zaangażowanie dodatkowych środków finansowych oraz przeprowadzenie trwających wiele miesięcy przygotowań, które pozwolą na zagwarantowanie odpowiedniego poziomu nauczania i wychowania dzieci i młodzieży – czytamy w stanowisku. W ocenie samorządów nieprzejrzyste są także przepisy i zalecenia dotyczące działania systemu oświaty w stanie epidemii. Przerzucają one na organy JST i dyrektorów szkół niedookreślone obowiązki, obniżają poziom bezpieczeństwa dzieci i młodzieży, narażają samorządy na daleko idące konsekwencje finansowe.

10 czerwca 2020 r. – Unia Metropolii Polskich przyjęła stanowisko w sprawie wprowadzenia Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP). Rolą ROP-u ma być osiągnięcie celów nadrzędnych, wynikających z założeń Gospodarki Obiegu Zamkniętego (GOZ), tj. m.in. minimalizacja ilości produkowanych odpadów (opakowań i produktów o krótkim cyklu użytkowania) oraz zwiększenie produkcji opakowań recyklingowalnych / wielokrotnego użytku (tzw. ekoprojektowanie). Dlatego, w ocenie Unii Metropolii Polskich – w pierwszym etapie ROP powinien skoncentrować się na opakowaniach i odpadach opakowaniowych. Zasadniczym celem jest partycypacja producentów opakowań i wprowadzających opakowania w kosztach m.in. zbierania, transportu i zagospodarowania odpadów. – Co ważne partycypacja ta powinna być znacząca i proporcjonalna, tj. uzależniona od ilości wprowadzanych na rynek produktów i opakowań – innymi słowy „Zanieczyszczający płaci”. Środki te finalnie trafić powinny do gminnych systemów gospodarowania odpadami komunalnymi oraz współfinansować pozostałe koszty recyclingu, które dzisiaj w całości ponosi mieszkaniec. System ten może być łączony z systemem kaucyjnym i innymi rozwiązaniami ograniczającymi powstawanie odpadów – czytamy w stanowisku.

10 czerwca 2020 r. – Unia Metropolii Polskich przyjęła stanowisko w sprawie Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP). „W ocenie Unii Metropolii Polskich w pierwszym etapie ROP powinien skoncentrować się na opakowaniach i odpadach opakowaniowych.

Zasadniczym celem jest partycypacja producentów opakowań i wprowadzających opakowania w kosztach m.in. zbierania, transportu i zagospodarowania odpadów. Co ważne partycypacja ta powinna być znacząca i proporcjonalna, tj. uzależniona od ilości wprowadzanych na rynek produktów i opakowań – innymi słowy „Zanieczyszczający płaci”. Środki te finalnie trafić powinny do gminnych systemów gospodarowania odpadami komunalnymi oraz współfinansować pozostałe koszty recyclingu, które dzisiaj w całości ponosi mieszkaniec. System ten może być łączony z systemem kaucyjnym i innymi rozwiązaniami ograniczającymi powstawanie odpadów” – czytamy w stanowisku.

9 czerwca 2020 r. – odbyło się posiedzenie Komisji Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska ZMP. Posiedzenie zakończyło się przyjęciem dwóch wniosków. Pierwszy to postulat skierowany do ministra klimatu w sprawie powołania zespołu do prac nad nową ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z udziałem przedstawicieli wszystkich ogólnopolskich organizacji samorządowych. Drugi wniosek dotyczy natomiast dotychczasowego stanowiska zarządu ZMP w sprawie rozszerzonej odpowiedzialności producenta o to, że podstawowym modelem jest system, w którym gmina decyduje, czy ze środków uzyskanych z opłaty opakowaniowej prowadzić system selektywnej zbiórki samodzielnie czy w oparciu o porozumienie z organizacjami odzysku/związkami międzygminnymi.

9 czerwca 2020 r. – przedstawiciele ZGW RP zostali przyjęci w Ministerstwie Finansów przez Sekretarza Stanu Sebastiana Skuzę oraz Podsekretarz Stanu, Głównego Rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych Piotra Patkowskiego. Związek reprezentowali Krzysztof Iwaniuk – przewodniczący, Jacek Brygman – wiceprzewodniczący oraz Leszek Świętalski – sekretarz generalny. Spotkanie to było bardzo ważne dla ZGWRP, gdyż stanowiło okazję do dyskusji o sprawach najistotniejszych z punktu widzenia gmin z obszarami wiejskimi w obecnej sytuacji pandemii. Co ważne: obydwaj ministrowie są na początku swojej misji w Ministerstwie Finansów i wyrażają duże zainteresowanie funkcjonowaniem samorządów, szczególnie w obecnych, jakże trudnych warunkach. Przedmiotem dyskusji, w której uczestniczyli także inni przedstawiciele resortu, były następujące zagadnienia:

  • kondycja budżetów gminnych w następstwie dotychczasowych „manewrów” związanych ze zmianą stawek PIT i zwolnień ustawowych, niedostateczną subwencją oświatową, a także tegorocznych ubytków związanych z epidemią koronawirusa,
  • brak w budżetach gmin środków na sfinansowanie zakładanych na wrzesień podwyżek płac w oświacie,
  • ograniczenie jakichkolwiek inwestycji w najsłabszych gminach, pozbawionych praktycznie nadwyżki operacyjnej „netto”,
  • możliwości wdrożenia wniosku ZGWRP w zakresie „GMINNEGO BONU INWESTYCYJNEGO”,
  • potrzeba wydania jednolitej interpretacji ws. możliwości skorzystania przez gminne jednostki i podmioty z ulg i zwolnień składek ZUS, określonych w ramach „tarczy antykryzysowej”,
  • potrzeba kompleksowej nowelizacji ustawy o dochodach JST, a w tym zmiana systemowa mechanizmu korekcyjno-wyrównawczego (tzw. janosikowe),
  • racjonalizacja wydatków samorządów poprzez właściwe „korekty” obowiązującego prawa, np. w oświacie i w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi,
  • potrzeba realizacji wieloletnich zabiegów ZGWRP w zakresie utworzenia subwencji ekologicznej,
  • pilna zmiana niekorzystnych dla gmin przepisów dotyczących opodatkowania nieruchomości, na terenie których znajduje się infrastruktura kolejowa,
  • przywrócenia funkcjonowania gminnych funduszy ochrony środowiska.

3 czerwca 2020 r. – Unia Metropolii Polskich przyjęła stanowisko w sprawie zagwarantowania samorządom środków finansowych na podwyżki ustawowe dla nauczycieli. - Samorządy od wielu lat borykają się z problemem niewystarczającego finansowania zadań oświatowych z budżetu państwa.

Subwencja oświatowa nie pokrywa minimalnych kosztów funkcjonowania szkół, a w niektórych samorządach nie wystarcza nawet na wynagrodzenia i pochodne dla pracowników sektora oświaty. Również w odniesieniu do obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego wsparcie z budżetu państwa jest symboliczne w stosunku do ponoszonych kosztów. Największa pozycja budżetu oświaty każdego samorządu to wynagrodzenia nauczycieli. Zgodnie z art. 30 ust. 8 ustawy Karta Nauczyciela środki niezbędne na pokrycie kosztów średnich wynagrodzeń (wraz z pochodnymi) nauczycieli, o których mowa w art. 30 ust. 3 Karty, powinny być zagwarantowane przez państwo w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Ministerstwo Edukacji Narodowej, konsekwentnie od wielu lat, wskazuje dwa podstawowe argumenty mające świadczyć o zabezpieczeniu w dochodach JST środków na ustawowe podwyżki dla nauczycieli. Pierwszym argumentem jest coroczny wzrost subwencji oświatowej, drugim wzrost pozasubwencyjnych dochodów samorządów, szczególnie w postaci udziałów w podatkach PIT i CIT. Coroczny wzrost subwencji jest faktem, jednak jest on zdecydowanie niewystarczający w stosunku do wyższych co roku obligatoryjnych kosztów utrzymania oświaty. – czytamy w stanowisku

23 maja 2020 r. – Związek Gmin Wiejskich RP przyjął stanowisko w sprawie niedofinansowania podwyżek dla nauczycieli w 2020 r. Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej wskazuje na brak pokrycia w zaplanowanej części oświatowej subwencji ogólnej wzrostu wynagrodzeń nauczycieli o 6 % od 1 września 2020 roku.

Na stan niedofinansowania wynagrodzeń nauczycieli w tym roku dodatkowo mają wpływ skumulowane czynniki narzuconych przez władze centralne regulacji takich jak: podwyżka wynagrodzeń o 9,6% w 2019 roku (którą w części musiały sfinansować samodzielnie gminy), wzrost od 1 września 2019roku średniego wynagrodzenia nauczycieli wg stopnia awansu zawodowego, wzrost płacy minimalnej do kwoty 2600 zł, która wpłynęła na wzrost płac nie tylko personelu obsługi, ale również na wzrost minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli. Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej postuluje o pełne pokrycie z budżetu państwa planowanego w 2020 wzrostu wynagrodzeń nauczycieli szkół i przedszkoli, poprzez zwiększenie kwoty części oświatowej subwencji ogólnej oraz dotacji przedszkolnej z budżetu. Związek postuluje również o podjęcie systemowych regulacji w zakresie przejęcia przez rząd odpowiedzialności za pełne zabezpieczenie finansowania pensji nauczycieli.

26 maja 2020 r. przedstawiciele Unii Metropolii Polskich oraz Związku Miast Polskich spotkali się z wicepremier Jadwigą Emilewicz. Spotkanie dotyczyło wyborów Prezydenta RP oraz tzw. samorządowej tarczy antykryzysowej. Informację o przepiebu spotkania samorządowcy przedstawili na konferencji prasowej. – Jesteśmy po ważnym spotkaniu z panią wicepremier Jadwigą Emilewicz i innymi ministrami i wiceministrami, którego przedmiotem były nie tylko wybory prezydenckie, ale także stan samorządowych finansów, w szczególności tego w jaki sposób epidemia COVID-19 przełoży się na możliwości inwestycyjne miast i gmin – mówił po spotkaniu Jacek Jaśkowiak. Prezydent Poznania wyjaśnił, że samorządowcy przedstawili m.in. woje uwagi dotyczące propozycji, aby wybory odbyły się 28 czerwca, a także roli, jaką samorządy mają odegrać w ich organizacji. – Przede wszystkim poinformowaliśmy rząd, że w naszej ocenie przeprowadzenie wyborów 28 czerwca nie jest możliwe przede wszystkim ze względów logistycznych – wyjaśniał prezydent Jaśkowiak.
Samorządy potrzebują więcej czasu aby termin wyborów pogodzić przede wszystkim z nakładającymi się terminami matur i egzaminów ósmoklasistów. Ten czas potrzebny jest aby zabezpieczyć bezpieczne dla zdrowia członków komisji obwodowych warunki ich pracy, jak i aby zabezpieczyć odpowiednie dla zdrowia nauczycieli i uczniów warunki przeprowadzania tych egzaminów. – Lokale wyborcze znajdują się przede wszystkim w szkołach – wyjaśnił stanowisko samorządowców Jacek Jaśkowiak. W ocenie samorządów aby zapewnić bezpieczne warunki do głosowania powinno się ono odbywać w salach gimnastycznych, a częściowo także w specjalnie w tym celu przygotowanych namiotach. – Tego nie da się jeszcze przygotować, ponieważ proces legislacyjny nad nową ustawą o wyborach Prezydenta RP jeszcze się nie zakończył. Dlatego apelujemy do rządu, apelujemy do Sejmu i do Senatu, aby posłuchali głosu samorządów, abyśmy nie mieli powtórki z 10 maja, kiedy to wybory zostały odwołane – mówił prezydent Jaśkowiak.
W trakcie spotkania z wicepremier Jadwigą Emilewicz samorządowcy rozmawiali także o finansach. Wynik tych rozmów oraz najważniejsze, przedstawione przez przedstawicieli Unii Metropolii Polskich oraz Związku Miast Polskich postulaty przedstawił podczas konferencji prasowej Rafał Bruski, prezydent Bydgoszczy.
– My samorządowcy zobowiązaliśmy się dbać o rozwój naszych miast i gmin. Dbanie o rozwój, to także dbałość o finanse. Podczas spotkania z panią premier przedstawiłem stan finansów Bydgoszczy, który powoduje, że będziemy musieli zrezygnować z wielu inwestycji. Podobnie jest zresztą i w innych samorządach. Dlatego też apelowaliśmy do premier Jadwigi Emilewicz o przygotowanie prawdziwej tarczy antykryzysowej dla samorządów o zwiększenie naszych realnych dochodów, czy to w formie subwencji ogólnej czy innej, bo sama możliwość większego zadłużania się już nie wystarczy – mówił Rafał Bruski. Prezydent Bydgoszczy podkreślił, że te pieniądze samorządom są niezbędne, aby realizować planowane inwestycje – Te inwestycje to jest być albo nie być wielu małych i średnich firm, które bez możliwości ich realizacji nie przetrwają – dodawał prezydent Bruski. I poinformował, że dzisiaj samorządowcy ani nie usłyszeli twardego nie, ani też deklaracji, że rząd samorządom takiej pomocy udzieli. – Umówiliśmy się z panią premier Emilewicz, że do rozmów wrócimy w sierpniu, kiedy będziemy mieć więcej danych, większą wiedzę o stanie finansów samorządów, państwa i gospodarki – informował Rafał Bruski.
Do tematu wyborów prezydenckich wrócił w trakcie konferencji Jacek Karnowski. – Szkoda, że wcześniej nikt nie zechciał wysłuchać naszych głosów, naszego doświadczenia. My nie traktujemy ich organizacji politycznie. Samorządom zależy, aby zostały one przeprowadzone zgodnie z konstytucją, prawem wyborczym, żeby były to wybory w pełni demokratyczne i pięcioprzymiotnikowe – mówił prezydent Sopotu. Dlatego samorządy apelują, aby składy komisji obwodowych były co najmniej 5 osobowe, aby samorządy mogły dobrze dostarczyć karty do głosowania korespondencyjnego. – To nie może być fikcja, że karty do głosowania są drukami ścisłego zarachowania – wskazywał prezydent Karnowski. I dodawał, że trzecim głównym postulatem samorządów w tym zakresie jest termin, w którym wybory mają się odbyć. – Wyznaczenie terminu wyborów prezydenckich ma duże znaczenie dla gmin, czy damy radę rzetelnie się do przeprowadzenia tych wyborów przygotować – mówił.
Prezydent Sopotu podsumował także rozmowy w sprawie finansów samorządowych. – Widać dobre intencje pani premier Emilewicz, żeby koszt obecnego kryzysu spowodowanego epidemią COVID-19 rozłożyć samorządom na kilka lat, żeby to nie był tylko koszt roku bieżącego – mówił Jacek Karnowski. Prezydent Sopotu przypomniał, że samorząd terytorialny jest jednym z największych i najważniejszych inwestorów. – Jeżeli samorządy przestaną inwestować ze środków unijnych, czy ze środków własnych, to nie będzie także wpływów z podatku VAT w budżecie centralnym – wskazywał Jacek Karnowski.

26 maja 2020 r. – Unia Metropolii Polskich wystosowała do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji apel o pilne przywrócenie normalnych zasad funkcjonowania Straży Miejskich, które na mocy wydanych przez wojewodów poleceń, od 1 kwietnia br. realizują tylko i wyłącznie zadania związane z przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Apelujemy do Pana Ministra o jak najszybsze uchylenie poleceń Wojewodów z dnia 31 marca 2020 r., wydanych na podstawie art. 11 ust. 1 Ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciw działaniem i zwalczaniem COl’ID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Realizacja wynikających z poleceń Wojewodów zadań zahamowało realizację codziennych obowiązków Straży Miejskich, dla których zostały powołane. Niewłaściwe parkowanie tamujące ruch w mieście, spalanie śmieci w domowych piecach, wypalanie traw, czuwanie nad przestrzeganiem Ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, wsparcie instytucji miejskich w zakresie zwalczania przemocy domowej, to tylko niektóre z ważnych obszarów działania Straży Miejskich. Wymagają one aktywności tych jednostek mimo, że nie są bezpośrednio związane z zapobieganiem i zwalczaniem COVID-19. Wprowadzanie w kraju kolejnych kroków „odmrażania” gospodarki zwiększyło lawinowo liczbę zgłoszeń o interwencje Straży Miejskich, w obszarach ich kompetencji. Niestety, z powodu przytoczonego na wstępie polecenia działania te, są w znacznym stopniu ograniczone. Taki stan wzbudza niezadowolenie mieszkańców i ich skargi na opieszałość działania służb.

19 maja 2020 r. – Przedstawiciele ZMP i UMP, spotkali się 19 maja z wicepremier oraz sekretarzem stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w sprawie tarczy samorządowej i organizacji bezpiecznych wyborów prezydenckich.

Prezydenci Wrocławia, Sieradza, Sopotu, Poznania i Gdańska, przedstawiciele Związku Miast Polskich i Unii Metropolii Polskich, spotkali się we wtorek 19 maja z wicepremier i minister rozwoju Jadwigą Emilewicz i sekretarzem stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, ministrem Łukaszem Schreiberem. Tematami rozmowy były: tarcza samorządowa oraz współpraca przy organizacji wyborów prezydenckich.
Związek Miast Polskich reprezentowali na tym spotkaniu: wiceprezes ZMP - Paweł Osiewała, prezydent Sieradza, członkowie Zarządu ZMP - Jacek Sutryk, prezydent Wrocławia oraz Jacek Karnowski, prezydent Sopotu, a także Marek Wójcik, pełnomocnik Zarządu ZMP ds. legislacyjnych.
Przedstawiciele Związku, w tym wiceprezes ZMP, Paweł Osiewała zgłosili wiele praktycznych i potrzebnych rozwiązań, szczególnie z perspektywy miast, koniecznych do wprowadzenia w ramach tzw. tarczy samorządowej. Dla prezydenta Sieradza najważniejszym tematem była pomoc w kształtowaniu finansów publicznych tak, by mniejsze samorządy w dobie pandemii i mniejszych wpływów do budżetu, otrzymały wsparcie finansowe na realizację swoich zadań w bieżącym roku i latach przyszłych, ze szczególnym naciskiem na możliwość realizacji inwestycji. Prezydent Wrocławia, Jacek Sutryk ubolewał, że do takiego spotkania doszło tak późno:- Gdybyśmy wcześniej rozpoczęli ten dialog to być może udałoby się uniknąć chaosu jaki towarzyszył nieodbytym wyborom. Prezydent Wrocławia ocenił przy tym, że spotkanie z wicepremier było „bez precedensu”.- Po pierwsze dwie największe korporacje samorządowe zrzeszające kilkuset samorządów jednym głosem wyraziło obawę o kondycję polskiej demokracji. Po drugie zadeklarowaliśmy chęć przeprowadzenia wyborów, które będą wyborami bezpiecznymi, ale także będą wyborami wieloprzymiotnikowymi, o co apelowaliśmy wielokrotnie – tłumaczył podczas konferencji prasowej po tym spotkaniu członek Zarządu ZMP.
Prezydent Sopotu, Jacek Karnowski zwrócił na niej uwagę, że podczas spotkania rozmawiano wiele o kalendarzu wyborczym oraz technicznych aspektach dotyczących samego aktu głosowania.
Samorządowcy wielokrotnie podkreślali wagę spotkania z wicepremier. – Po raz pierwszy w historii tego rządu samorządy zostały zaproszone do okrągłego stołu, do poważnej rozmowy i poważnych konsultacji – mówiła z kolei Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska. – Ale najważniejsze jest to, że rząd, że władza wykonawcza dostrzegła wreszcie, że samorząd, który 27 maja 2020 r. będzie świętował swoje 30-lecie, jest ważnym elementem władzy publicznej – dodawała prezydent Gdańska.
Aleksandra Dulkiewicz powiedziała dziennikarzom również: – Dzisiaj te wszystkie wątpliwości położyliśmy na stół, proponując także rozwiązania wynikające z naszych dotychczasowych doświadczeń. Jak na razie „pozostajemy w dialogu” i myślę, że jest to najlepsze podsumowanie dzisiejszych rozmów – mówiła Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska.

10 maja 2020 r. – Strona Samorządowa Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu terytorialnego wydała oświadczenie w sprawie nieudanych wyborów prezydenckich w dniu 10 maja 2020 roku.

– Z oburzeniem odnotowujemy pojawiające się w wypowiedziach rządzącej partii politycznej przypisywanie odpowiedzialności za niepowodzenie przedsięwzięć organizacyjnych, zmierzających do przeprowadzenia za wszelką cenę wyborów prezydenta RP w dniu 10 maja 2020 roku, samorządom oraz propagandowe stawianie włodarzy gmin i miast w roli wykonawców poleceń partyjnych. Przypominamy, że znaczna więk­szość wójtów, burmistrzów i prezydentów miast to osoby bezpartyjne, wybrane z lokalnych komitetów wyborczych. Niedopuszczalne jest stawianie nam zarzutów „sabotażu” i „działań antypaństwowych” - wykonujemy swoje obowiązki na podstawie i w granicach prawa, respektując art. 7 Konstytucji – czytamy w oświadczeniu.

14 maja 2020 r. – Strona Samorządowa Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego wydała oświadczenie w sprawie konieczności podjęcia natychmiastowych działań osłonowych dla samorządu terytorialnego w związku ze skutkami ograniczeń wprowadzonych w ramach stanu epidemii. – Przedłużający się kryzys spowodowany pandemią wirusa SARS-CoV-2 powoduje konsekwencje, którymi w coraz większym stopniu są dotknięte również społeczności lokalne w ich podstawowej formie organizacyjnej, jakimi są wspólnoty samorządowe – gminy, powiaty i województwa. Skutki ograniczeń są widoczne w lokalnych budżetach: w kwietniu wpływy z udziałów JST w podatku PIT były o ok. 40% niższe niż w kwietniu ub.r., a wpływy z udziałów w podatku CIT – średnio o ok. 31% niższe niż przed rokiem (dane dla okresu od stycznia do kwietnia). Dramatycznie spadły wpływy za niektóre usługi komunalne, zwłaszcza lokalny transport publiczny. W celu wsparcia naszych obywateli, zwłaszcza prowadzących działalność gospodarczą, wprowadzamy liczne ulgi w płatnościach na rzecz gmin, przede wszystkim w podatku od nieruchomości i opłatach dzierżawnych. Powoduje to dalsze ubytki w naszych dochodach własnych. Spadają one także dlatego, że nawet płatnicy nieobjęci wprowadzonymi ulgami nie dokonują wpłat, zapewne także z powodu trudności wynikających ze stanu epidemii. Podejmowane do tej pory działania osłonowe objęły obywateli, podmioty gospodarcze, administrację rządową, inne dziedzi­ny życia publicznego, natomiast – mimo zapewnień – nie zostały w nich uwzględ­nione postulaty samorządu terytorialnego, a więc egzystencjalne potrzeby naszych mieszkańców. Oczekujemy natychmiastowej zmiany tego podejścia. – czytamy w oświadczeniu.

22 kwietnia 2020 r. – Zarząd ZGW RP wydał opinię w sprawie przekazywania spisu wyborców Poczcie Polskiej. W opinii tej Zarząd ZGW RP argumentuje, że nie istnieją podstawy prawne do przekazania Poczcie Polskiej - podmiotowi, który zgodnie z obowiązującymi przepisami nie wykonuje żadnych czynności związanych z organizacją wyborów, prowadz0onych przez gminy spisów wyborców.

25 kwietnia 2020 r. – Związek Miast Polskich przedstawił opinię prawną sporządzoną przez kancelarię prawną Dr Krystian Ziemski & Partners z Poznania opinię na temat kierowanych do miast i gmin żądań udostępnienia danych ze spisów wyborców. Opinia została przygotowana na zamówienie ZMP. „W obecnym stanie prawnym udostępnienie żądanych danych na potrzeby realizacji zadań związanych z organizacją wyborów Prezydenta Rzeczy­pospolitej Polskiej nie jest uzasadnione. (…) Źródłem obowiązków po stronie Poczty Polskiej S.A., dotyczących realizacji zadań związanych z organizacją wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej nie jest - zgodnie z art. 99 ustawy SARS - polecenie (decyzja czy inne rozstrzygnięcie) jakiegokolwiek organu administracji rządowej (bez względu na jego pozycję w strukturze administracji), lecz przepisy prawa powszechnie obowiązującego” – czytamy w opinii.
Unia Metropolii Polskich

22 kwietnia 2020 r. – Unia Metropolii Polskich zaapelowała do Ministra zdrowia o zmianę przepisów wprowadzających ograniczenia w funkcjonowaniu transportu zbiorowego. Rząd podjął decyzję o częściowym zniesieniu ograniczeń związanych z koronawirusem. Od 20 kwietnia umożliwiono korzystanie z lasów i parków oraz podstawowych form rekreacji. To poluzowanie przełoży się też na większą ilość pasażerów transportu miejskiego, który ze względu na obowiązujące ograniczenia nie będzie w stanie ich obsłużyć. Dlatego w opinii UMP w pojazdach transportu publicznego (wszystkich trakcji) należy wprowadzić ograniczenia podobne, do obowiązujących w autobusach i pociągach dalekobieżnych (liczba pasażerów nie może przekroczyć 50% miejsc ogółem). „Konstrukcja pojazdów przeznaczonych do kursowania w ramach komunikacji miejskiej przewiduje małą liczbę miejsc siedzących, będąc jednocześnie przygotowaną na znaczne napełnienia pojazdów w czasie godzin szczytów komunikacyjnych” – czytamy w wystąpieniu.

22 kwietnia 2020 r. – Unia Metropolii Polskich oraz Związek Miast Polskich wydały wspólne oświadczenie w sprawie wprowadzenia w Polsce stanu klęski żywiołowej. „Od 14 marca br. obowiązuje w Polsce stan zagrożenia epidemicznego a od 20 marca –stan epidemii. W związku z tym rząd i sejm RP podejmuje rozliczne działania, które rażąco ograniczają prawa i wolności obywatelskie, w zakresie, który od dawna wyczerpuje przesłanki i znamiona stanu klęski żywiołowej. W naszych stanowiskach, listach i apelach, formułowanych od miesiąca, bezskutecznie wzywamy do podjęcia jedynie słusznej w obecnych warunkach decyzji, to znaczy wprowadzenia stanu klęski żywiołowej. Stan klęski żywiołowej, zgodnie z obowiązującym prawem, oznaczałby znaczne zmniejszenie groźby skutków ewentualnych roszczeń osób i instytucji dotkniętych obecnymi ograniczeniami. Dziś nie ma żadnych barier do zgłaszania roszczeń, natomiast wprowadzenie stanu nadzwyczajnego ograniczyłoby zasadniczo ich potencjalny zakres i zwiększyło możliwą kontrolę podczas ich rozpatrywania. Stan klęski żywiołowej umożliwiłby skuteczniejszą ochronę zdrowia i życia obywateli, ponieważ tworzyłby realne podstawy prawne i operacyjne do niezbędnych działań interwencyjnych. Ten rodzaj stanu nadzwyczajnego, zgodnie z obowiązującym prawem najbardziej adekwatny do zwalczania epidemii na terenie całego kraju, pozwoliłby także na bezpieczne dla obywateli, terminowo dostosowane do trudnej dziś do przewidzenia dynamiki pandemii, odsunięcie w czasie wszystkich działań tworzących życie publiczne państwa, które w normalnych warunkach mają ustawowo określone terminy. Dotyczy to także wszystkich wyborów i referendów, zarówno lokalnych jak i powszechnych” – czytamy w wystąpieniu UMP i ZMP.

29 kwietnia 2020 r. – Unia Metropolii Polskich wystąpiła do Premiera Mateusza Morawieckiego w sprawie podjętej przez rząd decyzji o otwarciu – od 6 maja 2020 r. – żłobków, przedszkoli itp. „Zapowiedziana data, ani decyzja nie były konsultowane z jednostkami samorządu terytorialnego, które także są organami prowadzącym dla przedszkoli i żłobków. Jednak realizacja ogłoszonych przez Pana Premiera zmian i związana z nią odpowiedzialność za zdrowie i bezpieczeństwo dzieci są po stronie samorządu. Jednostki samorządu terytorialnego będą mogły podjąć decyzje o bezpiecznym otwarciu przedszkoli i żłobków wyłączenie po otrzymaniu szczegółowych wytycznych w formie rozporządzenia Ministra Zdrowia. Dopiero po ich analizie możliwa będzie ocena, które placówki i w jakim zakresie będą mogły zostać otwarte” – czytamy w wystąpieniu UMP.

15 kwietnia 2020 r. – odbyło się zdalne posiedzenie Zarządu ZMP. W jego trakcie Zarząd zajmował się opublikowanym 14 kwietnia br. projektem tzw. samorządowej tarczy antykryzysowej.

W ocenie Zarządu ZMP wiele zawartych w projekcie rozwiązań jest zbieżnych z postulatami miast, jednak propozycja jest niewystarczająca zarówno podczas kryzysu, jak i w kolejnych latach, w których skutki epidemii będą się nawarstwiać. Przedstawiciele miast zasiadający w Zarządzie Związku podkreślali w trakcie zdalnego posiedzenia, że nie zostały uwzględ­nione wnioski ZMP, sformułowane we wcześniejszych stanowiskach, zwłaszcza dotyczące podatków i opłat lokalnych oraz budżetów obywatelskich, a także uelastycznienia zasad dotyczących lokalnej równowagi budżetowej w najbliższych latach. Niezadowolenie ZMP budzi fakt nieobjęcia tarczą komunalnych spółek i zakładów budżetowych, które świadczą ważne dla egzystencji społeczności lokalnych, powszechne usługi publiczne. Przedsiębiorstwom tym - w opinii samorządowców z miast - potrzebna jest również pomoc.

7 kwietnia 2020 r. – Związek Miast Polskich wystosował list otwarty do premiera Mateusza Morawieckiego. „Nałożone obecnie ograniczenia wolności i praw obywatelskich znacznie wykraczają poza te, które można wprowadzić zgodnie z Konstytucją i ustawami w przypadku ogłoszenia na obszarze kraju stanu epidemii. Powodują liczne konsekwencje, straty ekonomicz­ne i moralne.

Zagrażają też zdrowiu wielu Polaków, ponie­waż nie chronią pacjen­tów, których praw nikt nie uchylił, a którzy zostali pozbawieni opieki medycznej. Zwracamy uwagę, że argumentacja, którą często podnosi Pan w wypowiedziach publicznych na temat skut­ków ogłoszenia stanu klęski żywiołowej, jest niepraw­dzi­wa. Jego niewprowadzenie stanowi dużo poważ­niejsze zagrożenie dla Państwa, niż gdyby został ogłoszony. Dopiero wtedy część roszczeń od­szkodo­waw­czych, które dzisiaj są możliwe i w pełni uzasad­nione w świetle prawa, stałaby się bezpod­stawna. Artykuł 2 ustawy z dnia 22 listo­pada 2002 r. o wyrów­nywaniu strat majątkowych, wynikających z ograniczenia w czasie stanu nadzwyczaj­nego wol­ności i praw człowieka i obywatela (Dz.U. 2002 poz. 1955), ogranicza zakres tych roszczeń i wyłącza stoso­wanie art. 415-420² Kodeksu cywilnego (tj. Dz.U. 2019 poz. 1495). Zwracamy uwagę, że podstawy do roszczeń odszkodo­waw­czych w peł­nym zakresie rodzą dziś wszelkie ograniczenia, wprowa­dzone np. aktami wykonawczy­mi, które wykraczają poza przewidziane w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwal­czaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. 2008, poz. 1570), a także w inny sposób łamią prawo (art. 417 i art. 417¹ Kodeksu cywilnego)” – czytamy w liście.

8 kwietnia 2020 r. – Unia Metropolii Polskich wystąpiła do Ministra Zdrowia o wydanie szczegółowych instrukcji, jak w czasie epidemii COVID-19 realizować czynności związane z organizacją zaplanowanych na 10 maja br. wyborów prezydenckich. O takie instrukcje UMP występowała wcześniej m.in. do PLKW i GIS „Brak odpowiedzi od GIS i bardzo ogólna ze strony PKW zmusza nas – Prezydentów Miast – do ponowienia wystąpienia, tym razem bezpośrednio do Pana: Ministra Zdrowia i lekarza, w sprawie wymogów sanitarnych, jakie powinny zostać przez nas wprowadzone przy realizacji zadania zleconego przez administrację rządową. Brak jasnych wytycznych w tej sprawie może spowodować, że, nie z winy samorządów, w procesie przygotowania i przeprowadzenia wyborów narażone zostanie zdrowie i życie ludzkie. (…). W tej sytuacji czujemy się upoważnieni do stwierdzenia, że Rząd oraz sejmowa większość dążąca do przeprowadzenia wyborów Prezydenta RP w obecnych okolicznościach bierze na siebie całkowitą odpowiedzialność za życie i bezpieczeństwo zdrowotne Polaków.” – czytamy w wystąpieniu.

8 kwietnia 2020 r. – Unia Metropolii Polskich wystąpiła do Państwowej Komisji Wyborczej (PKW) z zapytaniem, jak mają być realizowane czynności przygotowawcze do zarządzonych na 2020 r. wyborów prezydenckich w kontekście braku pewności stanu prawnego, który tą elekcją będzie rządził. Z jednej strony mamy bowiem obowiązujący Kodeks wyborczy wraz z uchwaloną 31 marca 2020 r. jego nowelizacją i realizowany na ich podstawie kalendarz wyborczy. Z drugiej strony mamy niezakończone prace nad specustawą wyborczą, która ma uregulować szczególny sposób organizacji i przeprowadzania majowych wyborów prezydenckich. Jej wejście w życie spowoduje, że wiele ze zrealizowanych przez gminy zadań związanych z organizacją wyborów stanie się bezprzedmiotowymi. A w konsekwencji zmarnotrawione zostaną środki publiczne wydatkowane na ich realizację. UMP zwraca w nim m.in. uwagę, że obowiązkiem organów władzy publicznych jest dbałość o racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi. „Zasada ta nabiera szczególnego znaczenia w obliczu zbliżającego się kryzysu gospodarczego. Dlatego prosimy o pilne i jednoznaczne przekazanie do gmin informacji, o sposobie wydatkowania dotacji przekazanych przez rząd na realizację zadań związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem wyborów” – czytamy w wystąpieniu UMP.

 

3 kwietnia 2020 r. – ZGW RP poinformował, że zgodnie z uchwaloną 31 marca 2020 r. ustawą o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw przesunięty został termin składania rocznych oświadczeń majątkowych za 2019 r.

Wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta, marszałek, radni, skarbnik i sekretarz oraz inne zobowiązane osoby mogą – wyjątkowo w 2020 r. złożyć swoje oświadczenie majątkowe (za rok 2019, składane według stanu majątkowego na dzień 31 grudnia 2019 r.) złożyć w termonie do 31 maja 2020 r. Zmiana ta wiąże się z przesunięciem (również na 31 maja 2020 t.) terminu rocznego rozliczenia podatku PIT.

3 kwietnia 2020 r. – zarząd ZGW RP wystosował do ministra zdrowia apel popierający wniosek Izby Gospodarczej Właścicieli Punktów Aptecznych i Aptek w sprawie wprowadzenia w trybie pilnym pełnej dostępności lekarstw o kategorii Rx z wyłączeniem substancji psychotropowych i narkotycznych przynajmniej na czas trwania epidemii w punktach aptecznych. - Ponieważ asortyment medykamentów dostępnych w punktach aptecznych jest naturalnie ograniczony, zmusza to pacjentów do podróży do aptek miejskich. Ze względu na coraz ostrzejsze ograniczenia w zakresie przemieszczania się ludności oraz drastycznie ograniczony transport publiczny, dostęp do aptek z pełnym asortymentem leków dla wieli ludzi mieszkających w oddalonych wsiach staje się problematyczny, wręcz niemożliwy. Dochodzi do tego także bojaźń o zdrowie i infekcję wśród osób starszych - czytamy w stanowisku.
Związek Miast Polskich i Unia Metropolii Polskich

2 kwietnia 2020 r. – Zygmunt Frankiewicz, prezes zarządu ZMP oraz Tadeusz Truskolaski podpisali wspólne stanowisko ZMP i UMP w sprawie wyborów prezydenckich zaplanowanych na 10 maja 2020 r. Nikt nie może świadomie narazić współ­obywateli na zagrożenie zdrowia i życia, zwłaszcza jeśli ponosi za nich odpowie­dzial­ność wynikającą z pełnionej funkcji publicznej. Wynika to wprost z art. 68 Konstytucji, który – gwarantując Polakom prawo do ochrony zdrowia – nakłada na władze publiczne poważne obowiązki w tym zakresie. Działanie wbrew tym przepisom jest przestępstwem (art. 160 §§ 1 i 2 oraz art. 165 kk). Dlatego wybory przewidziane w najbliższych miesiącach, w tym wybory prezydenta RP, muszą być przełożone w sposób możliwie najkorzystniejszy dla Polaków i Polski, to znaczy przede wszystkim najbezpieczniejszy. W terminie, w którym nie będzie stanu epidemii ani niebezpieczeństwa jej nawrotu. W ocenie ZMP i UMP jedynym rozwiązaniem umożliwiającym przesunięcie wyborów prezydenckich jest wprowadzenie stanu klęski żywiołowej. Pozwoli to na legalne nieprzeprowadzanie wyborów i referendów, ich ponowne zarządzenie w odpowiednim czasie, a w przypadku prezydenta RP – odpowiednie przedłużenie kadencji. Słowo „odpowiednie” znaczy: adek­watne do sytuacji, co nie musi oznaczać automatycznego wznawiania przerwanych procedur po odwołaniu stanu nadzwy­czajnego, zwłaszcza wobec ewentualnego niebezpieczeństwa nawrotu epidemii. – Tym bardziej, że wprowadzone dotychczas ograniczenia i zakazy wyczerpują już prawie wszystkie przewidziane w ustawie o stanie klęski żywiołowej ograniczenia wolności i praw obywatelskich – czytamy w stanowisku.

3 kwietnia 2020 r. – ZMP opublikował badania opinii publicznej dotyczące organizacji wyborów prezydenckich 10 maja 2020 r. Badanie przeprowadzone zostało przez Instytut Badań Samorządowych 31 marca 2020 r. na ogólnopolskiej próbie Polaków. Wynika z niego, że 78,04% respondentów podziela zdanie samorządowców, uważających, że nie da się bezpiecznie zorganizować wyborów w terminie wyznaczonym na 10 maja 2020 r. Z tym twierdzeniem nie zgadza się 15,35% Polaków, którzy wskazują, że racja jest po stronie rządu i wybory prezydenckie mogą odbyć się zgodnie z planem. Zdania w tej kwestii nie miało jedynie 6,61% badanych.

31 marca 2020 r. – prezydenci 12 miast Unii Metropolii Polskich podpisali się pod skierowanym do premiera Mateusza Morawieckiego apelem o złagodzenie reguł wynikających z art. 242 i art. 243 ustawy o finansach publicznych. W ocenie prezydentów miast UMP rządową tarczę antykryzysową należy uzupełnić o działania lokalne – bezpośrednio skierowane dla mieszkańców i lokalnych przedsiębiorców. Zmniejszone wpływy z podatków PIT i CIT, zastosowane odroczenia i ulgi w podatkach lokalnych, a także obniżki czynszów spowodują zmniejszenie dochodów bieżących. Przygotowane plany zmniejszenia wydatków nie wystarczą by zniwelować ubytek dochodów z tytułu udzielonej pomocy dla mieszkańców. Bez wprowadzenia korekt w prawie – samorządy nie będą mogły uchwalić przyszłorocznych budżetów, ze względu na ścisłe powiązanie możliwości uchwalenia budżetów z wysokością dochodów bieżących.

2 kwietnia 2020 r. – Unia Metropolii Polskich wystąpiła do premiera Mateusza Morawieckiego z apelem o wykreślenie rowerów miejskich z listy zakazów wprowadzonych rozporządzeniem z 31 marca 2020 r. (DZ.U. z 2020 r. poz. 566). - Rowery tzw. „miejskie”, są nie tylko urządzeniami służącymi do rekreacji, ale również środkami transportu indywidualnego. Stanowią istotne uzupełnienie systemów komunikacji miejskiej, zwłaszcza w okresie obowiązywania ograniczeń liczby pasażerów w komunikacji publicznej i problemów z absencją kierowców i motorniczych. Dla wielu osób rowery miejskie są obecnie jedynym, bezpiecznym środkiem transportu, umożliwiającym dojazd do pracy, apteki lub sklepu. Wobec powyższego Unia Metropolii Polskich apeluje o pilną nowelizację ww. rozporządzenia – czytamy w stanowisku UMP.

31 marca 2020 r. – zarząd ZW RP przyjął stanowisko w sprawie w sprawie projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem w 2020 r. COVID-19. - Wprowadzenie do porządku prawnego tej ustawy przyniesie z jednej strony potrzebne usprawnienia, uproszczenia oraz rozwiązania specjalne, ale jednocześnie wyzwania dla całego systemu zarządzania i wdrażania programów operacyjnych, w tym Regionalnych Programów Operacyjnych. Interpretacja tych koniecznych i uzasadnionych zmian będzie musiała powstać w oparciu o praktyczne, konkretne przypadki indywidualnie oceniane i rozstrzygane. – czytamy w stanowisku Zarządu Związku Województw RP.

31 marca 2020 r. – zarząd ZW RP przyjął stanowisko sprawie rozwiązań podejmowanych na rzecz walki z pandemią COVID-19 oraz przeciwdziałania jej skutkom gospodarczym i społecznym na poziomie Unii Europejskiej. Adresatami stanowiska są: Ursula von der Leyen, Przewodnicząca Komisji Europejskiej; Elisa Ferreira, Komisarz ds. spójności i reform oraz Nicolas Schmit, Komisarz ds. miejsc pracy i praw socjalnych. Zarząd ZWRP docenia szybkość reakcji oraz skalę wysiłków podejmowanych przez Komisję Europejską na rzecz walki z pandemią COVID-19 i jej skutkami. Za szczególnie ważne uznaje działania Komisji Europejskiej, które mają na celu wsparcie przedsiębiorstw, zagwarantowanie płynności sektora finansowego, wspierającego gospodarkę czy umożliwienie wykorzystania w pełnym zakresie elastyczności ram paktu stabilności i wzrostu oraz zasad pomocy państwa. Przedstawiciele samorządów wojewódzkich ma pełną świadomość tego, że priorytetem jest obecnie przede wszystkim szybkość reakcji na zagrożenie zdrowia mieszkańców Unii Europejskiej oraz bytu europejskich przedsiębiorców. Uważają jednak, że wprowadzane na poziomie Unii Europejskiej rozwiązania powinny być maksymalnie kompleksowe, a ich oddziaływanie zaplanowane w wymiarze długofalowym. Po przeanalizowaniu propozycji Komisji Europejskiej dotyczących zmiany warunków realizacji programów operacyjnych polityki spójności Zarząd ZWRP uznał, że potrzebne jest jednak przyjęcie rozwiązań idących dalej niż obecne propozycje KE. Chodzi o wyłączenie z wymogu koncentracji tematycznej oraz wydatków klimatycznych środków przenoszonych w programach operacyjnych na przeciwdziałanie pandemii COVID-19, a także przyznanie instytucjom zarządzającym programami operacyjnymi większych uprawnień w samodzielnym dokonywaniu zmian programów. Ponadto w ocenie Zarządu ZWRP niezbędne jest wprowadzenie docelowo rozwiązań legislacyjnych, które umożliwią neutralizowanie długofalowego negatywnego oddziaływania pandemii COVID-10 na sytuację społeczno-gospodarczą w regionach oraz uwzględnią warunki, w których znajdą się lub już znaleźli beneficjenci regionalnych programów operacyjnych. Do takich należy m.in. odejście od konieczności osiągnięcia wskaźników produktu/rezultatu w projektach i zniesienie konsekwencji finansowych za nieosiągnięcie wskaźników w sytuacji, gdy na warunki realizacji projektów wpłynęły skutki pandemii COVID-19.

31 marca 2020 r. – zarząd ZW RP przyjął stanowisko w sprawie przeciwdziałania negatywnym skutkom gospodarczym i społecznym w Wojewódzkich Ośrodkach Ruchu Drogowego w związku z wystąpieniem pandemii COVID-19 w Polsce. - Zarząd Związku, mając na uwadze prawidłowe, dalsze funkcjonowanie Wojewódzkich Ośrodków Ruchu Drogowego, a także dostrzegając potrzebę misji, jaką ośrodki mają do spełnienia w obszarze szeroko pojętego bezpieczeństwa w ruchu drogowym wobec społeczeństwa, oczekuje wprowadzenia poprawki do procedowanej ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacjami kryzysowymi oraz niektórych innych ustaw (dalej: projekt ustawy) poprzez wprowadzenie do art. 1 pkt 10 projektu ustawy, w art. 15g, ustępu 1a o następującej treści: „1a. Z wnioskiem o przyznanie ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych świadczeń na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym lub obniżonym wymiarem czasu pracy, w następstwie wystąpienia COVID-19, o których mowa w ust. 1, mogą również zwrócić się osoby prawne, o których mowa w art. 116 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2020 r. poz.110 z późn.zm.).” Ponadto Zarząd apeluje o wprowadzenie uregulowań prawnych określających zasady wynagradzania egzaminatorów w okresie przebywania na przestoju, nie świadczących pracy w związku z zawieszeniem działalności ośrodków. Postuluje także o zapewnienia pomocy finansowej w zakresie niezbędnym do pokrycia bieżących kosztów utrzymania ośrodków w okresie zawieszenia działalności – czytamy w stanowisku zarządu Związku Województw RP.

25 marca 2020 r. – Zarząd Związku Gmin Wiejskich RP wydał stanowisko w sprawie problemów związanych z epidemią koronawirusa.

„(…) kierując się troską o zahamowanie rozprzestrzeniania się pandemii koronawirusaoraz potrzebą z jednej strony niesienia pomocy osobom potencjalnie zakażonym, a z drugiej potrzebą ochrony osób pozostających w ich bezpośrednim sąsiedztwie i kontakjtujących się z nimi zarząd ZGWRP wnioskuje o pilne rozszerzenie badan diagnostycznych” czytamy m.in. w stanowisku.

Więcej: http://zgwrp.pl/attachments/article/1679/stanowisko_ZGWRP_sprawa_koronawirusa.pdf

25 marca 2020 r. – Zarząd Związku Miast Polskich wydał stanowisko w sprawie koniecznych rozwiązań w stanie epidemii. „Zarząd Związku Miast Polskich z uwagą obserwuje wysiłki rządu RP, podejmowane w celu zminimalizowa­nia zasięgu epidemii, jak i zapewnienia niezbędnego wsparcia dla osób oraz podmiotów dotkniętych skutkami wprowadzonych ograniczeń. Część tych koniecznych działań oznacza w praktyce między innymi:

  • zawieszenie funkcjonowania administracji publicznej w zakresie większości powierzonych jej obowiązków;
  • zawieszenie normalnego funkcjonowania organów kolegialnych władz publicznych w państwie;
  • zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej przez wiele sektorów gospodarki;
  • znaczne ograniczenie dostępu do normalnych, wcześniej zaplanowanych świadczeń medycznych;
  • zawieszenie praktycznie całej działalności kulturalnej;
  • zawieszenie normalnego funkcjonowania edukacji i nauki”.

Więcej: http://www.miasta.pl/uploads/attachment/file/3255/stanowisko_ZMP_ws._epidemii_-_25.03.2020.pdf

25 marca 2020 r. – Prezes Zarządu Związku Powiatów Polskich wystąpił do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o zmiany w przeprowadzaniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Zmiany proponowane we wniosku do Ministerstwa dotyczą możliwości w stanach nadzwyczajnych a także w stanie epidemii przeprowadzania rodzinnych wywiadów środowiskowych poza miejscem zamieszczania lub pobytu osoby zainteresowanej, z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności a także rezygnacji z obowiązku podpisania w takim przypadku kwestionariusza wywiadu przez zainteresowanego.
Więcej: https://zpp.pl/storage/files/2020-03//2418bf762bc7fe0487f46998ccfb1f0f8581.pdf

23 marca 2020 r. – ze wspólnym apelem do rządu wystąpili Prezes Zarządu Unii Metropolii Polskich oraz Prezes Zarządu Związku Miast Polskich. Aby zapobiec kryzysowi finansów samorządowych i niewypłacalności JST, w szczególności miast, prezesi UMP i ZMP apelują do rządu o wprowadzenie mechanizmu rekompensaty wyrównującej samorządom ubytek dochodów, który będzie efektem epidemii koronawirusa i kryzysu gospodarczego. W ocenie prezesów UMP i ZMP mechanizm rekompensujący ubytki w dochodach JST powinien zakładać działania:

  • wprowadzenie części rekompensującej subwencji ogólnej, pokrywającej na bieżąco ubytki w dochodach własnych JST, spowodowanych następstwami epidemii;
  • zawieszenie, do końca roku 2023 wpłat JST do budżetu państwa w ramach systemu wyrównawczego (tzw. janosikowe);
  • zawieszenie do 2023 roku działania przepisów art. 242 i 243 ustawy o finansach publicznych (indywidualny wskaźnik zadłużenia JST);
  • wprowadzenie rekompensaty z budżetu państwa za rosnące koszty funkcjonowania niewydolnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi przy ustawowej blokadzie poziomu opłat.

Więcej: https://www.metropolie.pl/wp-content/uploads/2020/03/UMP.ZMP_.Tarcza-antykryzysowa-dla-samorz%C4%85d%C3%B3w-Pismo-T.Truskolaski-i-Z.Frankiewicz.pdf
https://www.metropolie.pl/wp-content/uploads/2020/03/UMP.ZMP_.Tarcza-antykryzysowa-dla-samorz%C4%85d%C3%B3w-propozycje-zmian-legislacyjnych.pdf

23 marca 2020 r. – Unia Metropolii Polskich wystąpiła do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z wnioskiem o pilne wprowadzenie rozwiązań pomagających – w czasie epidemii COVID-19 – osobom niepełnosprawnym oraz ich opiekunom. W ocenie UMP „władze publiczne powinny jak najszybciej znaleźć rozwiązania m.in. dla pracujących rodziców osób zależnych powyżej 18 r. życia (niepełnosprawność intelektualna w stopniu znacznym, psychiczna, ruchowa lub całościowe zaburzenia np. autyzm), którzy nie mogą skorzystać ze zwolnień lekarskich na siebie, bo lekarze dają max. tydzień zwolnienia, a także rodziców dzieci w wieku 14-18 r. życia, którzy już wcześniej wykorzystały limit 30 dni, nie mają możliwości zabezpieczenia bezpieczeństwa swoich dzieci, nie mają z kim ich zostawić” – czytamy w piśmie.

Więcej:https://www.metropolie.pl/wp-content/uploads/2020/03/23.03.2020.Postulaty-UMP-dotycz%C4%85ce-zmiany-przepis%C3%B3w-w-zakresie-os%C3%B3b-niepe%C5%82nosprawnych_.pdf

24 marca 2020 r. – Prezes Zarządu Unii Metropolii Polskich wystąpił do Prezesa Głównej Inspekcji Sanitarnej z wnioskiem o szczegółowe instrukcje, jak w sposób bezpieczny gminy mają przygotować i przeprowadzić zaplanowane na 10 maja 2020 r. wybory prezydenckie. „Wytyczne te są niezbędne nie tylko w celu bezpiecznego przeprowadzania szkoleń i obligatoryjnych pierwszych posiedzeń obwodowych komisji wyborczych, podczas których wybierani są przewodniczący i ich zastępcy oraz ustalany plan pracy komisji (w największych miastach problem dotyczy 3 – 5 tysięcy członków obwodowych komisji wyborczych), ale przede wszystkim samego procesu głosowania (m.in.: wyposażenia i dezynfekcji stanowisk do wydawania kart do głosownia, zastosowania długopisów jednorazowego lub wielorazowego użytku, wyposażenia w płyn do dezynfekcji rąk, jednorazowe rękawiczki, maseczki ochronne z zaznaczeniem, czy dotyczy to członków komisji, czy również wyborców, operatorów informatycznych, pracowników urzędów obsługujących komisje)” – czytamy w piśmie.

Więcej: https://www.metropolie.pl/wp-content/uploads/2020/03/Pismo-Prezesa-UMP-do-Szefa-GIS-wybory-prezydenckie.pdf

26 marca 2020 r. – Prezes Zarządu Unii Metropolii Polskich wystąpił do Ministra Edukacji Narodowej z pismem w sprawie kształcenia na odległość oraz e-learningu w czasie epidemii koronawirusa. „Samorządy ze zrozumieniem przyjęły decyzję o czasowym ograniczeniu funkcjonowania na terenie całego kraju części jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. W trosce o bezpieczeństwo zdrowia i życia mieszkańców miasta stale też apelują o stosowanie się do zaleceń służb działających w obszarze walki z zagrożeniem koronawirusem. „Niestety w zakresie funkcjonowania systemu oświaty mamy obecnie do czynienia z niejasnym, wręcz sprzecznym przekazem, który wprowadziły ostatnie, ogłoszone popołudniu w piątek, 20 marca, zalecenia Pana Ministra” – czytamy w wystąpieniu.

Więcej: https://www.metropolie.pl/wp-content/uploads/2020/03/26.03.2020.pismo-Prezesa-UMP-do-MEN-w-sprawie-zdalnego-nauczania.pdf

26 marca 2020 r. – Prezes Zarządu Unii Metropolii Polskich wystąpił do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z pismem w sprawie zmian w pomocy społecznej, które w związku z epidemią koronawirusa należy pilnie wprowadzić. Dotyczą one m.in.:

Piecza zastępcza:

  • wydanie zgody na okresowe (na czas trwania pandemii) zwiększenie liczby miejsc w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, wykraczające poza limity wskazane w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;
  • wydanie zgody na odstępstwa od wymogów określonych w art. 98 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, przy interwencyjnym zatrudnianiu wychowawców w placówkach opiekuńczo-wychowawczych.

Funkcjonowanie ośrodków wsparcia i domów pomocy społecznej:

  • umożliwienie okresowego zwiększenia liczby miejsc w domach pomocy społecznej wykraczających poza limity wskazane w zezwoleniu wojewody (np. przy wykorzystaniu pokoi gościnnych);
  • umożliwienie tworzenia tymczasowych schronisk dla osób bezdomnych w sytuacji objęcia kwarantanną/izolacją dotychczasowych schronisk niespełniających w pełni standardów określonych przez MRPiPS.

Świadczenia:

  • wydłużenie terminów składania wniosków, uzupełniania dokumentacji, wydawania decyzji, wypłaty świadczeń;
  • określić, że w przypadku braku możliwości złożenia wniosku w wersji papierowej z powodu zamknięcia instytucji samorządowej (przy równoczesnym braku możliwości złożenia wniosku drogą elektroniczną), za dzień złożenia wniosku przyjmuje się pierwszy dzień, w którym nastąpiło zamknięcie instytucji, pod warunkiem złożenia wniosku w terminie 7 dni od wznowienia działalności instytucji.

Więcej: https://www.metropolie.pl/wp-content/uploads/2020/03/26.03.2020.Pomoc-spo%C5%82eczna-pismo-UMP-do-MRPiPS.pdf
https://www.metropolie.pl/wp-content/uploads/2020/03/26.03.2020.Pomoc-spo%C5%82eczna-pismo-UMP-do-MRPiPS-ZA%C5%81%C4%84CZNIK.pdf

26 marca 2020 r. – Prezydenci 12 miast Unii Metropolii Polskich wystosowali pismo do Mateusza Morawieckiego, Prezesa Rady Ministrów z propozycją spotkania w celu omówienia najważniejszych problemów związanych ze zwalczaniem epidemii COVID-19. „Nawiązując do spotkania, do którego doszło z inicjatywy Pana Premiera w dniu 11 marca 2020 r. z prezydentami największych polskich miast oraz marszałkami województw w sprawie sytuacji związanej z epidemią koronawirusa, zwracamy się z prośbą o ustalenie terminu kolejnego spotkania, które odbyłoby się w formie wideokonferencji” – czytamy w piśmie.

Więcej: https://www.metropolie.pl/wp-content/uploads/2020/03/26.03.2020.pismo-Prezydent%C3%B3w-Miast-UMP-do-Premiera-M.-Morawieckiego.pdf

18 marca 2020 r. – Związek Gmin Wiejskich RP wystosował apel do pełnomocnika rządu ds. samorządu w sprawie niezbędnych rozwiązań dla jednostek samorządu terytorialnego w stanie kryzysu związanego z epidemią koronawirusa.

W ocenie zarządu ZGWRP należy także albo określić inne sposoby i możliwości techniczne wykonywania ustawowych zadań przez organy stanowiące JST, albo pilnie wprowadzić regulacje umożliwiające organom wykonawczym JST na zastępcze wykonywanie obowiązków organów stanowiących, w sytuacji gdzie nie mogą być one przez nie realizowane. Ponownie powinien być rozpatrzony też wniosek ZGWRP o rekompensatach dla jednostek samorządu terytorialnego dochodów utraconych z tytułu przyznanych ulg i zwolnień w następstwie klęsk żywiołowych i innych katastrof. Czyniąc dobrze potrzebującym, JST ponoszą podwójne straty. Raz w zakresie umniejszenia należnych i planowanych dochodów własnych, dwa w zakresie zmniejszenia subwencji wyrównawczej. Związek wnosił ten problem wielokrotnie, także wobec Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego i innych agend rządowych w kontekście zarządzania kryzysowego. Jest on ciągle aktualny, szczególnie w obecnej sytuacji. Ponieważ kondycja finansów jednostek samorządu terytorialnego została osłabiona wcześniejszymi regulacjami związanymi np. z oświatą oraz ulgami w podatkach dochodowych, a nowa sytuacja związana z zapaścią wielu branż wnoszących różnego rodzaju daniny, opłaty i podatki lokalne spowoduje dalsze zmniejszenie wpływów z PIT i CIT, to tzw. pakiet osłonowy musi obejmować także same JST oraz ich jednostki organizacyjne zapewniające codzienną obsługę ludności w ramach usług publicznych.

17 marca 2020 r. – zarząd Związku Miast Polskich przyjął stanowisko w sprawie epidemii COVID-19. W ocenie zarządu ZMP ustawy o finansach publicznych o przepis przejściowy, umożliwiający organowi wykonawczemu JST dokonywanie niezbędnych zmian w budżecie JST. Zarząd zmp zwraca też uwagę, ze znacznemu pogorszeniu ulega kondycja finansowa samorządów, zakłócona od początku roku z powodu ubiegłorocznych zmian ustawowych w podatku PIT, która w tej chwili jest dodatkowo zagrożona ze względu na spodziewane opóźnienia w płatnościach podatków i opłat lokalnych oraz dalsze zmniejszenie wpływów z PIT i CIT. Dlatego - w zakresie finansów JST zarząd MZP postuluje: wprowadzenie części rekompensującej subwencji ogólnej, pokrywającej ubytki w docho­dach własnych JST, spowodowanych następstwami epidemii; zawieszenie na dwa lata wpłat JST do budżetu państwa, o których mowa w art. 29 ust 1, art. 30 ust. 1 i art. 70a ust 1 ufp (w ramach systemu wyrównawczego); zawieszenie na 2 lata działania przepisów art. 242 i 243 ustawy o finansach publicznych. Ponadto zarząd ZMP domaga się, by krajowy pakiet wsparcia dla przedsiębiorstw i firm nie ingerował w podatki i opłaty lokalne, gdyż są one w zakresie kompetencji organów JST. Organy te pragną same podejmować działania zapewnia­jące osłonę obywateli, zarówno w zakresie ulg, odroczeń i ewentualnych zwolnień, jak i w kwestii odstąpienia od naliczania i poboru odsetek za nieterminowe płatności, spowodowane sta­nem zagrożenia epidemicznego. Przepisy ogólne powinny zapewnić samorządom podsta­wy prawne do takich działań (np. niepobierania odsetek). W wąskim zakresie są one możliwe na podstawie prawa obowiązującego, jednak musi on być poszerzony. Zarząd ZMP zwraca też uwagę, że w okresie epidemii koronawirusa problemem stało się zawieszenie działalności organów stanowiących JST w sytuacji zakazu zebrań i zgromadzeń, a również z powodu powszechnie występujących obaw o zdrowie. Wy­maga to pilnego wprowadzenia przepisów umożliwiających wójtom, burmistrzom i pre­zyden­tom wykonywa­nie obowiązków rad, które nie są przez nie realizowane, a także podej­mowanie decyzji, do których zwykle potrzebna jest uchwała lub zgoda organu stanowiącego.

18 marca 2020 r. – prezydenci miast Unii Metropolii Polskich przyjęli stanowisko, w którym domagają się od Rządu podjęcia natychmiastowych działań zmierzających do przeciwdziałania negatywnym skutkom epidemii COVID-19. „Miasta ponoszą wysokie koszty ekonomiczne i społeczne związane z przeciwdziałaniem rozprzestrzenianiu się koronawirusa. Skutki te, w połączeniu z już i tak trudną sytuacją finansową samorządów, mogą doprowadzić do utraty płynności finansowej. Stan zagrożenia epidemicznego będzie miał też wpływ na wysokość i ściągalność dwóch największych źródeł dochodów – podatków dochodowych (PIT i CIT) oraz podatków i opłat lokalnych” – czytamy w stanowisku. Prezydenci wskazują, że w reprezentowanych przez nich miastach (Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Katowice, Kraków, Lublin, Łódź, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Warszawa i Wrocław), mieszka prawie 18% ludności Polski, a zlokalizowane na ich terenach firmy i przedsiębiorstwa wytwarzają 32% całkowitego PKB Polski. W tych też ośrodkach potencjalny kryzys gospodarczy może być najbardziej odczuwalny, a jego skutki mogą promieniować na cały kraj. Prezydenci miast zwracają uwagę, że samorządy same nie będą w stanie ani temu kryzysowi przeciwdziałać, ani też łagodzić jego skutków. „dlatego też apelujemy do Rządu o pomoc i współpracę” – piszą Prezydenci. Samorządowcy wskazują także jakich działań oczekują od rządu, aby skutki kryzysu wywołanego epidemią COVID-19 były jak najmniej odczuwalne dla miejskich finansów, a w konsekwencji dla poziomu realizowanych na rzecz mieszkańców usług. Są to m.in.:
wsparcie samorządów poprzez wzrost subwencji ogólnej w celu zrekompensowania spadków dochodów związanych z pandemią COVID-19,
zawieszenie wpłaty „janosika” przez samorządy do końca roku 2021,
wykreślenie sankcji z art. 242 i 243 ustawy o finansach publicznych (dotyczących uchwalania budżetów i sprawozdań),
wprowadzenie rekompensaty wszędzie tam, gdzie koszty gospodarowania odpadami są wyższe niż maksymalny, ustawowy poziom opłat (ewentualnie apelujemy o podniesienie maksymalnych stawek).

20 marca 2020 r. – ZMP i UMP wystosowały wspólne pismo do przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej, w której zwracają uwagę, że w sytuacji epidemii COVID-19 prawidłowe zrealizowanie przez jst wyborów prezydenta RP jest zagrożone. Prezesi Związku Miast Polskich, Zygmunt Frankiewicz i Unii Metropolii Polskich, Tadeusz Truskolaski w piśmie do Przewodniczącego PKW powołują się na analizę przeprowadzoną w urzędach miast. Analizowano konieczne do wykonania zadania oraz możliwości dotrzymania terminów wyborczych w sytuacji ogłoszonego stanu zagrożenia epidemicznego, który nie wiadomo, jak długo będzie trwał. Jej bilans prezesi przedstawiają w formie prezentacji problemów, które wymagają pilnych odpowiedzi. „W związku ze zbliżającymi się wyborami Prezydenta RP wyznaczonymi na dzień 10 maja br. chcielibyśmy zwrócić uwagę, że wybory to nie tylko kampania i dzień głosowania ale również związane z ich przygotowaniem prace techniczno-organizacyjne (trwające wiele tygodni). Wiele z tych czynności realizują jednostki samorządu terytorialnego. Nie są to zadanie własne gmin. Należą do kategorii zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, na której spoczywa odpowiedzialność za ich przebieg i organizację. Dlatego czujemy się w obowiązku zwrócenia uwagi, że w okolicznościach zaistniałego zagrożenia epidemicznego, ich prawidłowe zrealizowanie, przy jednoczesnym zachowaniu sztywnych terminów kalendarza wyborczego, będzie zagrożone” – czytamy w stanowisku.

12 marca 2020 r. – ZGWRP wydał komunikat specjalny w sprawie zmiany terminu zwołania Zgromadzenia Ogólnego Związku. W związku z występującym na terenie Polski wysokim zagrożeniu epidemiologicznym, Zarząd Związku Gmin Wiejskich RP podjął decyzję o przesunięciu terminu odbycia Zgromadzenia Ogólnego z dnia 23-24 marca 2020 roku na dzień 29 lub 30 czerwca 2020 roku. Miejsce Zgromadzenia Ogólnego nie ulega zmianie.

12 marca 2020 r. – ZPP wydał komunikat specjalny w sprawie zmiany terminu zwołania Zgromadzenia Ogólnego Związku. Z uwagi na sytuację epidemiologiczną w kraju zmianie uległ termin Zgromadzenia Ogólnego ZPP. Nowy termin ZO ZPP to 30 czerwca – 1 lipca 2020 r. Miejsce Zgromadzenia Ogólnego nie ulega zmianie.

5 i 6 marca 2020 r. – we Wrocławiu odbyło się Zgromadzenie Ogólne Związku Miast Polskich. Przedstawiciele ponad 300 miast zaapelowali do Rządu i Parlamentu o podjęcie skutecznych działań mających na celu zapewnienie dalszego, oczekiwanego przez mieszkańców rozwoju polskich miast, wsi i regionów.

Będzie to możliwe tylko poprzez zapewnienie adekwatnego do zakresu przekazanych zadań, stabilnego zasilania finansowego samorządów. „Dla utrzymania ciągłości rozwoju naszych małych ojczyzn, który jest owocem najbardziej udanej polskiej reformy ustrojowej, należy zapewnić ich adekwatność i stabilność” – czytamy w Stanowisku, jakie przyjęło Zgromadzenie Ogólne obradujące we Wrocławiu.

Zgromadzenie Ogólne Związku Miast Polskich wystosowało też Apel o zażegnanie kryzysu polskiej oświaty. Wykracza ono w swej treści poza kwestie finansowe, bowiem – jak zaznaczył prezentujący dokument Marek Wójcik, pełnomocnik Zarządu ZMP ds. legislacji, sytuacja kryzysowa w polskim systemie oświatowym nie dotyczy tylko pieniędzy. Złożyły się na nią takie fakty, jak likwidacja gimnazjów (która skomplikowała życie kilku rocznikom uczniów i ich rodzinom) czy przepełnione programy nauczania (upchnięcie 8-klasowej szkoły podstawowej w programie 9-letnim), co powoduje niebywałe obciążenie uczniów pracą po 10-12 godzin na dobę. Związek zdecydowanie bije na alarm w kwestii jakości edukacji. „Tylko dzięki wysiłkowi nauczycieli pasjonatów, rosnącemu dynamicznie wsparciu finansowemu samorządów terytorialnych, które zadania oświatowe traktują jako priorytetowe oraz przejawiającym się w różnych formach zaangażowaniu rodziców udawało się dotąd zapewniać dzieciom i młodzieży odpowiednią jakość nauczania i wychowania” – czytamy w Apelu ZMP.
A także rezolucję w sprawie ochrony klimatu i środowiska. W polskich miastach mieszka ok. 23 mln osób, co stanowi 60 proc. populacji kraju. Wysoki poziom urbanizacji oznacza, że zmiany klimatu będą miały szczególnie istotny wpływ na rozwój miast i jakość życia mieszkańców. „Zapewniamy, że w trosce o naszą planetę i przyszłość naszych dzieci jesteśmy gotowi wywiązywać się nadal z odpowiedzialności za klimat i środowisko, ciążącej na nas jako na przedstawicielach społeczności lokalnych. Wspólnie z naszymi mieszkańcami chcemy podejmować wyzwania klimatyczne. Rosnąca świadomość zagrożeń przekłada się bowiem na gotowość do działania, którą deklarujemy. Wielokrotnie udowodniliśmy, że władze lokalne potrafią działać szybko i skutecznie. Naszym zdaniem, cytując opinię 18 burmistrzów zasiadających w Komitecie Regionów, walka ze zmianami klimatu zostanie wygrana lub przegrana w miastach” – napisali delegaci Zgromadzenia Ogólnego ZMP w Rezolucji w sprawie powstrzymania zmian klimatu i ochrony środowiska.

6 lutego 2020 r. – organizacje samorządowe przyjęły wspólne stanowisko dotyczące planowanego wdrożenia w Polsce systemu tzw. rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP).

„Zaprezentowana przez Ministerstwo Klimatu koncepcja organizacyjna i finansowa wdrożenia w Polsce rozszerzonej odpowiedzialności producenta (dalej ROP), charakteryzuje się znacznym poziomem ogólności. Jej wdrożenie, zwłaszcza w kontekście zaproponowanych przez resort klimatu rozwiązań dotyczących przepływu środków finansowych z wnoszonych przez producentów opakowań może zaburzyć możliwości wykonywania kompetencji i obowiązków przez gminy i związki międzygminne” czytamy w stanowisku Strony Samorządowej KWRiST z 7 lutego 2020 r. Dlatego przedstawiciele organizacji samorządowych uważają, że nowy system powinien opierać się na jednym z dwóch wariantów rozszerzonej odpowiedzialności producenta:

  • W wariancie pierwszym, nazwanym roboczo pełną odpowiedzialnością producenta, za zorganizowanie systemu zbierania, odbierania i zagospodarowania odpadów komunalnych gromadzonych w pojemnikach żółtym, zielonym oraz niebieskim odpowiadałyby organizacje odzysku. Innymi słowy odpowiedzialność gmin w zakresie recyklingu i przygotowania do ponownego użycia zostałaby znacznie ograniczona. W tym systemie samorządy odpowiadałyby bowiem jedynie za odbiór i zagospodarowanie odpadów tzw. resztkowych, gromadzonych głównie w pojemnikach czarnym (zmieszane) oraz brązowym (bioodpady).
  • Wariant drugi zakłada wprowadzenie tzw. częściowej odpowiedzialności producentów. Zgodnie z tą koncepcją za całość systemu gospodarowania odpadami komunalnymi odpowiadałyby nadal gminy. Jednak system ten zostałby podzielony na dwie frakcje „zamówieniowe”. Koncepcja ta przewiduje, że każda gmina miałaby organizować dwa przetargi: pierwszy na odbiór odpadów, które mogą i powinny być zbierane selektywnie (surowce wtórne) oraz drugi – na bioodpady i odpady zmieszane.
  • Zarówno jeden jak i drugi wariant zakłada zmianę zasad finansowania systemu. O ile za odbiór i zagospodarowanie odpadów zmieszanych oraz bioodpadów (pojemniki: czarny i brązowy) płacić nadal mieliby mieszkańcy, o tyle odbiór i zagospodarowanie odpadów „surowcowych” (pojemniki: żółty, niebieski i zielony) finansowany byłby z opłaty „produktowej”. Oczywiście w zależności od wariantu inny miałby być jej przepływ.

Unia Metropolii Polskich

16 stycznia 2020 r. – Zespół UMP ds. odpadów komunalnych w sprawie wdrożenia w Polsce Rozszerzonej Odpowiedzialności Producentów (ROP).

  • W swoim stanowisku Zespół UMP ds. odpadów komunalnych zawarł m.in. pięć postulatów, których realizacja jest konieczna, aby usprawnić funkcjonujący system gospodarowania odpadami komunalnymi. Są to:
  • Wprowadzenie opłaty produktowej, która pokrywałaby koszty zbierania i zagospodarowania odpadów opakowaniowych ponoszone obecnie przez mieszkańców, uiszczanej przez producentów i importerów.
  • Ustalenie i egzekwowanie sankcji finansowych dla producentów za wprowadzanie na rynek opakowań nienadających się do recyklingu i powtórnego wykorzystania.
  • Zbudowanie kompleksowego – rządowego systemu wsparcia dla rozwoju rynku recyklingu, w tym rynku samorządowego.
  • Standaryzacja opakowań zwrotnych określona normami pod rygorem kar za wprowadzanie w obrót opakowań nienormatywnych.
  • Zorganizowanie w Polsce rynku dla wtórnego politereflanu etylu (rPET), by zaprzestać sprowadzania go z zagranicy, w celu spełnienia przez producentów wymogu zawartości w nowych produktach opakowaniowych surowca wtórnego.

Związek Miast Polskich

17 stycznia 2020 r. – w Teatrze Zdrojowym w Szczawnie-Zdroju Zarząd ZMP podjął m.in. stanowisko w sprawie niesłusznych roszczeń o dotacje dla przedszkoli niepublicznych. Samorządowcy wyrazili w nim zaniepokojenie występującym niekiedy, pomijającym zasady prowadzenia finansów publicznych, orzecznictwem w tym zakresie. „Niektóre sądy, uznając argumenty kancelarii prawnych, komercyjnie wspierających podmioty prywatne przy zgłaszaniu tych roszczeń, stosują literalną interpretację przepisu art. 90 ust. 2b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w brzmieniu nadanym nowelizacją z dnia 11 kwietnia 2007 r., nie biorąc pod uwagę powszechnie uznanych zasad prowadzenia gospodarki finansowej w sektorze publicznym, określonych zarówno w ustawie o finansach publicznych jak i w innych przepisach prawa.” – napisali w stanowisku w sprawie niesłusznych roszczeń o dotacje dla przedszkoli niepublicznych za lata sprzed zmiany przepisów dotyczących finansowania oświaty.

10 grudnia 2019 r. – w siedzibie Unii Metropolii Polskich im. Pawła Adamowicza spotkali się z dziennikarzami przedstawiciele ogólnopolskich korporacji samorządowych.

Tadeusz Truskolaski Prezydent Białegostoku, Prezes Unii Metropolii Polskich, Członek Zarządu Związku Miast Polskich; Mirosław Lech, Wójt Korycina, Członek Zarządu Związku Gmin Wiejskich RP; Artur Tusiński, Burmistrz Podkowy Leśnej, Prezes Unii Miasteczek Polskich; Rudolf Borusiewicz, Dyrektor Biura Związku Powiatów Polskich oraz Jacek Jaśkowiak, Prezydent Poznania, Członek Zarządu Unii Metropolii Polskich mówili czym dla nich jest samorząd terytorialny i służba na rzecz lokalnych społeczności.

– Samorząd terytorialny jest fundamentem demokracji i sprawnie funkcjonującego państwa. To nie przypadek, że jedną z pierwszych decyzji Marszałka Józefa Piłsudskiego była odbudowa samorządu terytorialnego. Nie przypadkowo też, jedną z pierwszych ustaw przyjętych przez Sejm po 1989 r. była ustawa o samorządzie terytorialnym – mówił Rudolf Borusiewicz. Dyrektor Biura ZPP przypomniał, że reforma samorządowa zapoczątkowana uchwaleniem 8 marca 1990 r. ustawy o samorządzie gminnym oraz pierwszymi w pełni demokratycznymi wyborami do rad gmin (odbyły się one 27 maja 1990 r.) zakończyła się w 1998 r. odbudową samorządu na poziomie powiatów i województw.
– Chociaż obecny rząd sprawia wrażenie, jakby wiedzę o samorządzie terytorialnym czerpał z serialu „Ranczo”, to my jesteśmy dumni z osiągnięć i chcemy uczcić trzydzieści lat samorządu terytorialnego – mówił Jacek Jaśkowiak. Prezydent Poznania mówił również, że samorządy mają świadomość wyzwań i problemów jakie stawia przed nimi przyszłość. – Znamy je, bo nie chowamy się w limuzynach, ani za ochraniarzami. Jesteśmy na co dzień z tymi, którzy nas wybrali – mówił Jacek Jaśkowiak.
O osiągnięciach samorządu terytorialnego mówił także Adam Tusiński. – Możemy się pochwalić nie tylko doskonałą absorbcją środków unijnych, ale także doskonałą współpracą z mieszkańcami, którzy aktywnie włączają się w zarządzanie wspólnotami lokalnymi, w szczególności za pośrednictwem ruchów miejskich i budżetów obywatelskich – mówił Burmistrz Podkowy Leśnej.
– 30-lecie samorządu terytorialnego to święto nas wszystkich – podkreślił Mirosław Lech. – Gdyby nie reforma samorządowa, to Polska wyglądałaby inaczej. Jednocześnie zwrócił uwagę, na coraz trudniejsze warunki, w jakich samorządom przychodzi funkcjonować. – Sytuacja finansowa gmin drastycznie się pogarsza. Coraz więcej samorządów ma problemy z uchwalaniem budżetu. Dlatego rząd powinien poważnie podejść do tego problemu i przeanalizować sposób finansowania jednostek samorządu terytorialnego – wskazywał Mirosław Lech.

Związek Gmin Wiejskich RP

22 listopada 2019 r. – Zarząd ZGW RP podjął uchwałę w sprawie uznania roku 2020 Rokiem Samorządu Terytorialnego.

Prawie 30 lat temu, 27 maja 1990 roku odbyły się pierwsze, całkowicie wolne wybory do rad gmin. Były one efektem uchwalonej 8 marca 1990 roku ustawy o samorządzie terytorialnym. (..) Odrodzony samorząd jest wynikiem i materialnym dorobkiem ogólnonarodowego ruchu społecznego Solidarność. To realizacja m.in. solidarnościowego programu „Samorządna Rzeczpospolita” doprowadziła do restytucji samorządu terytorialnego w Polsce. Samorządu, dzięki któremu poczuliśmy się gospodarzami naszych wspólnot lokalnych funkcjonujących w demokratycznym i zdecentralizowanym systemie władzy publicznej. Osiągnięcia samorządu na przestrzeni 30 minionych lat dowodzą skuteczności lokalnego myślenia o demokratycznym Państwie, jako o wielkiej wspólnocie obywateli realizujących cele o wymiarze krajowym i lokalnym. (…)” – czytamy w uchwale.

Unia Metropolii Polskich

5 listopada 2019 r. – Zarząd Unii Metropolii Polskich im. Pawła Adamowicza podjął uchwałę w sprawie uznania roku 2020 Rokiem Samorządu Terytorialnego.

Proces odtwarzania samorządu terytorialnego, zapoczątkowany pierwszymi wolnymi wyborami do rad gmin, które odbyły się 27 maja 1990 r. był wyrazem powszechnej akceptacji dla idei państwa samorządnego, kładącego nacisk na wspólnotowy charakter lokalnej społeczności, zdolnej do decydowania o własnych sprawach. W uchwale Zarządu UMP podkreślono, że to dzięki reformom samorządowym Polska jest obecnie państwem demokratycznym i zdecentralizowanym, funkcjonującym w oparciu o Konstytucyjną zasadę pomocniczości. „Pamiętając o fundamentalnej roli przeprowadzonych 30 lat temu pierwszych (w pełni demokratycznych) wyborów, do rad gmin w kształtowaniu obywatelskiego państwa Zarząd Unii Metropolii Polskich uznaje rok 2020 Rokiem Samorządu Terytorialnego” – czytamy w uchwale.

Związek Miast Polskich

15 listopada 2019 r. – obradował w Kielcach Zarząd Związku Miast Polskich. W trakcie posiedzenia Zarząd m.in. podjął uchwałę o uznaniu przyszłego roku 2020 Rokiem Samorządu Terytorialnego. W uchwale przypomniano, że 27 maja 2020 roku mija trzydziesta rocznica wyborów do rad gmin – pierwszych po ponad półwieczu wolnych wyborów w Polsce, które doprowadziły do odrodzenia w naszym kraju samorządu terytorialnego. „W ten sposób został zakończony proces odbudowy demokratycznego ustroju państwa, zaprojektowany w 1981 roku przez wielki ruch społeczny Solidarność w programie Samorządna Rzeczpospolita. Wyniki częściowo wolnych wyborów parlamentarnych 4 czerwca 1989 roku umożliwiły przygotowanie przez odrodzony Senat RP projektu ustawy o samorządzie terytorialnym, uchwalonej 8 marca 1990 roku. Ustawa ta stanowiła realizację tezy 21 programu Samorządna Rzeczpospolita.” – czytamy w uchwale.

Samorządowcy chcą rozmawiać z premierem Morawieckim o stanie finansów JST

21 listopada 2019 r. – przed Kancelarią Prezesa Rady Ministrów odbył się briefing prasowy, podczas którego przedstawiciele Związku Gmin Wiejskich RP, Związku Miast Polskich oraz Unii Metropolii Polskich domagali się spotkania z premierem i rozmowy na temat kondycji samorządowych finansów. – Sytuacja finansowa samorządów jest bardzo zła, a będzie tragiczna. Tylko w 12 największych polskich miastach zadłużenie rok do roku 2019 do 2020 ma wzrosnąć o 3,6 mld zł, powiedział Tadeusz Truskolaski, prezydent Białegostoku, prezes Zarządu Unii Metropolii Polskich. Z kolei dla Warszawy obniżenie podatku PIT czy zniesienie go dla osób poniżej 26. roku życia, zwiększone tzw. Janosikowe (czyli wpłaty bogatszych JST na rzecz biedniejszych), zbyt niska subwencja oświatowa skutkują zmniejszeniem dochodów o 1,2 mld zł w 2020 r. Drastycznie rosną koszty oświaty – stolica wyda w przyszłym roku prawie 5 mld na to zadanie z 17-miliardowego budżetu. Z roku na rok edukacja pochłania coraz większą część samorządowych budżetów.
Równie trudna jest sytuacja finansowa gmin wiejskich, o czym podczas konferencji mówił Krzysztof Iwaniuk, wójt gminy Terespol, przewodniczący Związku Gmin Wiejskich RP. – Po wprowadzonych przez rząd zmianach w podatku dochodowym od osób fizycznych połowa gmin wiejskich nie ma w zasadzie żadnej nadwyżki operacyjnej. To jest sytuacja bardzo poważna. Już teraz bowiem wiele gmin nie jest w stanie wypłacić pensji nauczycielom – wskazywał Przewodniczący ZGWRP. – Dlatego jeżeli chcemy myśleć o samorządności, to pilnie trzeba zmienić sposób finansowania oświaty i szybko pochylić się nad ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Dlatego dołączam się do apelu o spotkanie z Premierem. Chcemy być partnerem dla rządu, chcemy efektywnie wydawać pieniądze publiczne dla zrównoważonego rozwoju całej Polski. Do tego jest potrzebna zmiana filozofii tworzenia prawa, aby nie było ono pisane tylko i wyłącznie z perspektywy dużych miast – mówił Krzysztof Iwaniuk.
Natomiast Marek Wójcik, pełnomocnik Zarządu Związku Miast Polskich ds. legislacyjnych nawiązał w swoim wystąpieniu do expose premiera Morawieckiego. - W exposé premier mówił, że rząd generalnie kocha samorządy. My przez ostatnie 4 lata tej miłości w ogóle nie czujemy. Wręcz czujemy się jak dzieci mniej kochane – powiedział Wójcik. Dodał też, że samorządowcy chcą mieć możliwość partnerskiej rozmowy z premierem, by móc mu powiedzieć o problemach, z jakimi się borykają i pokazać na danych finansowych prawdziwą sytuację finansową JST.

Związek Gmin Wiejskich RP

5 listopada 2019 r. – na zaproszenie ZGWRP wójtowie z całego kraju spotkali się w Toruniu, aby rozmawiać o racjonalizacji procesów zmian granic. Ich zdaniem ustawa z 1990 roku potrzebuje nowelizacji, bo daje prawo miastom oraz większym gminom do przejmowania gruntów mniejszych samorządów.

Największe miasta regionu stale rozwijają się. Szukają kolejnych terenów, które mogłyby wykorzystywać np. pod nowe inwestycje. Niekiedy przyłączając grunty należące do sąsiadujących gmin. Zdaniem wójtów to „przyłączanie” czasami odbywa się bez wiedzy i zgody zainteresowanych. Zdaniem wójtów niesie to ze sobą daleko idące konsekwencje. Pomniejsza się ilość mieszkańców, zaburza to cały rytm gospodarczy, związany między innymi ze środkami, które zostały tam zaaplikowane, wielokrotnie są to środki unijne, które trzeba też spłacać. Dlatego wójtowie chcą uregulowania zasad i zapewnienia rekompensaty za poniesione nakłady i utracone mienie. Ich zdaniem istotne jest także, aby przy zmianie granic większą rolę odgrywał głos mieszkańców gminy. - Po 30 latach nie doczekaliśmy się na tyle jasnych przepisów, że w zasadzie humor rządu decyduje czy dana miejscowość będzie przyłączona niekoniecznie do miasta, ale ostatnio widać także takie zakusy u gmin wiejskich, chcielibyśmy, aby to ucywilizować, aby były jasne zasady i przede wszystkim najważniejszy był głos mieszkańców – powiedział Krzysztof Iwaniuk, przewodniczący Związku Gmin Wiejskich RP. O nowelizację ustawy o samorządzie gminnym w zakresie zmiany granic Związek Gmin Wiejskich RP zabiega od lat. Wielokrotnie apelował do rządu i parlamentu o dokonanie zmian systemowych w tym zakresie. W sprawie przyjęto wiele stanowisk Kongresów Gmin Wiejskich, Zgromadzeń Ogólnych Związku, a także Zarządu Związku. Minimum zmian o jakie wnosił Związek to ustanowienie przepisów regulujących ekonomiczne skutki zmian granic gmin uwzględniających następujące zagadnienia:

 

  • określenie zasad rozliczeń skutków procesów podziałowych, szczególnie rozliczeń finansowych i majątkowych pomiędzy gminami objętymi zmianami granic, zapewniającymi rekompensatę za poniesione nakłady i utracone mienie komunalne i dochody, a także cesję zobowiązań finansowych wobec instytucji finansowych i budżetu państwa;

  • uregulowania stałego i systemowego wymaga także proces przejęcia długów i zobowiązań prawnofinansowych gminy likwidowanej z urzędu ze względu na jej nadmierne zadłużenie

  • zwolnienie z kosztów, opłat i podatków z tytułu przeniesienia własności mienia wynikających z procesu zmiany granic gmin;

  • ograniczenie częstotliwość referendów i konsultacji publicznych ws. zmiany granic dot. tych samych obszarów gmin, do jednego razu w kadencji samorządów.

 

Członkowie Związku Gmin Wiejskich są na etapie przygotowywania ostatecznej wersji projektu nowelizacji ustawy o samorządzie gminnym, która zawierałaby poprawki na których szczególnie zależy gminom.

 

Unia Metropolii Polskich

 

5 listopada 2019 r. – obradował Zarząd Unii Metropolii Polskich (UMP). Jednym z ważniejszych punktów listopadowego posiedzenia Zarządu UMP była kwestia finansowania edukacji. Zarząd UMP dyskutował m.in. nad zasadnością wprowadzenia „koszyka świadczeń oświatowych”, czyli swego rodzaju standardu usług, które samorządy miałyby realizować ze środków otrzymywanej z budżetu państwa subwencji. Zwrócono także uwagę na konieczność przywrócenia samorządom kształtowania sieci szkół. Obecnie zmiany organizacyjne w oświacie (np. polegające na zamykaniu najbardziej deficytowych, bo nieposiadających uczniów) placówek są często blokowane przez kuratorów oświaty. Jednym z argumentów przemawiających za ograniczeniem kompetencji kuratorów w tym zakresie jest fakt, że nie ponoszą oni finansowych konsekwencji swoich działań. Zarząd UMP wymienił także informacje na temat podejmowanych i możliwych do podjęcia działaniach sądowych przeciwko Skarbowi Państwa o niedofinansowanie oświaty.

 

Kolejnym punktem posiedzenia była dyskusja na temat problemu najmu krótkoterminowego. Coraz więcej mieszkań w miastach jest udostępnianych w ten sposób turystom. Problemem w ocenie Zarządu UMP – jest to, że najem krótkoterminowy nie jest nigdzie uregulowany, a w konsekwencji samorządy nie mają żadnej możliwości kontroli takiej działalności. Tymczasem doświadczenia pokazują, że lokalne udostępniane turystom są nie tylko uciążliwe dla ich stałych mieszkańców (np. zakłócanie spokoju), ale powodują także i inne problemy (m.in. związane z gospodarowaniem odpadami komunalnymi. Nie bez znaczenia dla miast jest także aspekt finansowy. Wiele osób utrzymujących się z najmu krótkoterminowego nie płaci bowiem z tego tytułu podatków. Miasta nie mają również praktycznie żadnych możliwości egzekucji opłaty miejscowej i uzdrowiskowej. Dlatego Zarząd UMP postanowił o wypracowaniu propozycji prawnego uregulowania kwestii najmu krótkoterminowego, która mogłaby być następnie przełożona na konkretne rozwiązania legislacyjne.

 

Członkowie Zarządu UMP wymienili także informacje na temat doświadczeń i problemów związanych z przyjmowaniem imigrantów, głównie osób zza naszej wschodniej granicy, przyjeżdżających do Polski w poszukiwaniu pracy. Zwrócili uwagę, że są oni pozytywnym elementem w miastach – pracują, płacą podatki. Prezydenci miast zwrócili też uwagę, na uciążliwe i długotrwałe procedury związane z uzyskiwaniem prawa do pobytu i pracy w Polsce. Aby temu zaradzić miasta zaczęły otwierać punkty obsługi imigrantów, które pomagają im przebrnąć przez pobytowe formalności. Jak podkreślali prezydenci miast UMP w integracji imigrantów ważne jest, aby chcieli oni w Polsce pozostać. Tutaj mieszkać i pracować. Dlatego tak ważne jest, aby przyjeżdżali do nas nie tylko sami pracownicy, ale także i ich rodziny.

 

18 października 2019 r. – przed posiedzeniem zarządu ZMP odbyła się konferencja prasowa z udziałem samorządowców wybranych w wyborach parlamentarnych do Senatu RP.

Przypomnijmy, że w wyborach przeprowadzonych 13 października 2019 r. mandaty w Senacie zdobyli m.in.:

  • Zygmunt Frankiewicz, dotychczasowy prezydent Gliwic, prezes Związku Miast Polskich;

  • Wadim Tyszkiewicz, dotychczasowy prezydent Nowej Soli, członek Zarządu ZMP;

  • Janusz Gromek, długoletni prezydent Kołobrzegu, radny i członek zarządu województwa zachodniopomorskiego;

  • Bogdan Zdrojewski, długoletni prezydent Wrocławia oraz

  • Janusz Pęcherz, wieloletni prezydent Kalisza.

W senacie jest też 11 byłych samorządowców, którzy sprawowali mandat radnego, wójta, burmistrza, prezydenta, zastępcy itp.

Nowi senatorowie chcą wzmocnić głos samorządowy w izbie wyższej parlamentu. Zamierzają zgłaszać inicjatywy legislacyjne, przede wszystkim związane z finansami. Przede wszystkim przywrócić zasadę rekompensowania ubytków w dochodach własnych powodowanych przez akty prawne.

Nowi senatorowie jako priorytety wymienili też:

  • przekształcenie subwencji oświatowej w części dotyczącej wynagrodzeń nauczycieli w dotację celową;

  • rozszerzenie ustawy metropolitalnej (która obowiązuje dziś na Śląsku) na inne obszary funkcjonalne kraju

  • zniesienie zakazu łączenia mandatu samorządowego z mandatem senatora

  • zniesienie ograniczenia liczby kadencji prezydenta/burmistrza/wójta

  • wprowadzenie prawa społeczności lokalnych do uregulowania w drodze referendum spraw delegowanych przez ustawodawcę do aktów wykonawczych

  • zwiększenie uprawnień organizacji zrzeszających samorządy przez wprowadzenie w ustawie ustrojowej obowiązku konsultowania projektów ustaw dotyczących szczególnie zadań własnych JST (również tych poselskich). W przypadku zaś, gdyby to prawo nie było respektowane przez rządzących - wprowadzić prawo skargi do Trybunału Konstytucyjnego.

  • zapewnienie udziału przedstawicielom JST w Radzie Dialogu Społecznego i radach mediów publicznych

 

18 i 19 września 2019 r. – w Ossie obradował XIX Kongres Gmin Wiejskich.

Przez dwa dni ponad 750 przedstawicieli gmin, rządu, instytucji rządowych, mediów włączyło się w debaty o tworzeniu dobrego klimatu dla gmin wiejskich, zarówno działań w obszarze środowiska jak i sposobów na realizację tych przedsięwzięć. Otwierając Kongres Przewodniczący Związku, Krzysztof Iwaniuk zaakcentował, że bez udziału samorządów nie ma zrównoważonego rozwoju, ani odpowiedzialnego rozwoju. Obecny na otwarciu kongresu minister środowiska Henryk Kowalczyk powiedział, że ochrona środowiska jest obecnie tematem numer jeden i wynika z wyzwań oraz problemów, przed którymi stają samorządowcy. Minister wskazał m.in. na potrzebę rozwiązania kłopotów gmin w temacie gospodarki odpadami, zlikwidowania monopolu na tym rynku i dawania samorządom odpowiednich narzędzi oraz wsparcia finansowego. Oprócz debat środowiskowych w drugim dniu, na zakończenie obrad przeprowadzono specjalną debatę o gminnych finansach. Oczywistym jest, że do realizacji zarówno wyzwań środowiskowych jak i innych gminnych zadań, inwestycji, niezbędne jest posiadania odpowiednich kapitałów. A analizując obecny system finansowania gmin i wprowadzane w ostatnim czasie zmiany, może to doprowadzać w kolejnych latach do pogorszenia warunków do realizacji gminnych zadań. W trakcie XIX Kongresu Gmin Wiejskich przyjęte zostały stanowiska m.in.: w sprawie realizacji zadań związanych z oświatą oraz w sprawie sytuacji finansowej samorządów.

Związek Miast Polskich

18 września 2019 r. – w inowrocławskiej Hali Widowiskowo–Sportowej 18 września br. odbyło się Forum Polskich Samorządów Miasto2030.IN, w którym wzięli udział m.in. prezydenci i burmistrzowie polskich miast. Podczas Forum spotkali się i dyskutowali: samorządowcy, eksperci, przedsiębiorcy oraz naukowcy zaangażowani w rozwój miast i nowoczesnych technologii. Hasłem przewodnim Forum było „zdrowa energia miast”, gdyż jednym z najważniejszych wyzwań stojących przed samorządami jest prowadzenie polityki rozwojowej i gospodarczej w oparciu o ochronę środowiska naturalnego oraz klimatu. W trakcie paneli dyskusyjnych, w których brali udział prezydenci polskich miast, rozmawiano m.in. o wyzwaniach rozwojowych samorządów w świetle 21 tez samorządowych, zdrowym klimacie dla biznesu, a także technologiach przyszłości. w ramach Forum odbyła się debata „Polska samorządna. 30 lat doświadczeń” z udziałem prezesa ZMP, prezydenta Gliwic - Zygmunta Frankiewicza, prezydenta Nowej Soli - Wadima Tyszkiewicza oraz prezydenta Inowrocławia - Ryszarda Brejzy. Była ona swego rodzaju osobistym podsumowaniem sytuacji samorządów terytorialnych od początku ich powstania do dzisiaj. Poruszono zagadnienia dotyczące ustroju samorządów, bezpośrednich wyborów na wójta, burmistrza i prezydenta oraz możliwych zmian administracyjnych, a także zagrożeń dla samorządności. Nie zabrakło pytań dotyczących nadchodzących wyborów parlamentarnych. Zygmunt Frankiewicz i Wadim Tyszkiewicz to kandydaci do Senatu w październikowych wyborach. Obaj zapewniali, że chcą zrealizować w ten sposób swoje marzenia dotyczące przekształcenia Senatu w Izbę Samorządową, po to aby skuteczniej walczyć o lepszą Polskę.

Związek Powiatów Polskich

17 września 2019 r. – w Warszawie odbyła się Ogólnopolska Konferencja Dotycząca Sytuacji Szpitali. Jej inicjatorami był Związek Powiatów Polskich oraz Ogólnopolski Związek Pracodawców Szpitali Powiatowych. Sytuacja w polskiej służbie zdrowia z każdym miesiącem staje się coraz trudniejsza. Sytuacja w większości szpitali powiatowych, ale też miejskich jest zła, na co składa się kilka czynników – Wprowadzenie „sieci szpitali”, brak zapewnienia właściwego finansowania, brak negocjacji na poziomie centralnym kwestii podwyżek i warunków pracy dla poszczególnych grup zawodowych prowadzi do niewydolności szpitali. Jeszcze w roku 2017 około połowy szpitali osiągnęło ujemny wynik finansowy. Dzisiaj to ponad 90% szpitali. W ubiegłym roku średnia kwota zadłużenia szpitala osiągała poziom 2 milionów złotych, tymczasem pierwsze półrocze tego roku to już ok. 2,5 milionów. Możemy się spodziewać, że zadłużenie na koniec 2019 r. wyniesie około 5 milionów złotych. Ta sytuacja będzie dalej postępować, dlatego zabiegamy, aby Ministerstwo Zdrowia chciało z nami rozmawiać m.in. o sieć szpitali, która jest źle policzona i dlatego źle działa. Nieustannie to podkreślamy – mówił Andrzej Płonka prezes ZPP.

10 września 2019 r. – Tadeusz Truskolaski, prezes Unii Metropolii Polskich, prezydent Białegostoku oraz Kazimierz Karolczak, przewodniczący Zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiego Związku Metropolitalnego podpisali porozumienie o współpracy pomiędzy UMP, a GZM.

Zgodnie z podpisanym porozumieniem współpraca ma polegać m.in. na wymianie informacji i doświadczeń w dziedzinach związanych z kształtowaniem ładu przestrzennego, rozwojem społecznym i gospodarczym, rozwojem transportu zbiorowego i promocją obszarów metropolitalnych. UMP zobowiązała się także reprezentować GZM na forum Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, w zakresie zadań ustawowych GZM. Tutaj współpraca ma polegać m.in. na uwzględnianiu opinii GZM w stanowiskach UMP, a także przekazywaniu informacji praz materiałów dotyczących prac KWRiST.

30 sierpnia 2019 r. – w Ciechanowie obradował Zarząd ZMP. W trakcie posiedzenia samorządowcy przyjęli stanowisko w sprawie sytuacji finansowej samorządów, w którym domagają się m.in. rekompensaty utraconych dochodów.

- Zarząd Związku Miast Polskich zwraca się do obecnego, a także przyszłego rządu i parlamentu, o podjęcie pilnych działań zmierzających do zapewnienia nie tylko rekompensaty utraconych dochodów, ale też źródeł pokrycia gwałtowanie rosnących wydatków budżetów gmin, miast, powiatów i regionów, oraz o rozpoczęcie - zapowiedzianych w Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju - prac nad systemowymi zmianami w finansach JST – czytamy w stanowisku.

Członkowie Zarządu ZMP obradujący w Ciechanowie pozytywnie zaopiniowali projekt ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy o samo­rządzie wojewódzkim, który umożliwi gminom dofinansowanie rad seniorów, a także nakłada na gminy powyżej 20 tysięcy mieszkańców obowiązek powołania takiej rady, gdy z takim wnioskiem wystąpi 100 mieszkańców.

Ponadto członkowie Zarządu zdecydowali o przekazaniu do Ministerstwa Infrastruktury uwag do projektu o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych (np. wyłączenia straży miejskich z obowiązku posiadania 1/3 pojazdów elektrycznych), który ich zdaniem jest potrzebną regulacją. Jednak zaproponowane przepisy dotyczące używania urządzeń transportu osobistego są na razie w ich ocenie nie do końca przemyślane.

W trakcie posiedzenia Zarządu dokonano wyborów na nieobsadzone miejsca w składzie delegacji do Komitetu Regionów.

UNIA METROPOLII POLSKICH

31 sierpnia 2019 r. – w Gdańsku odbyło się posiedzenie Rady Unii Metropolii Polskich. Jednym z punktów posiedzenia, które odbyło się w Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku, było wyznaczenie przedstawicieli UMP w Komitecie Regionów Unii Europejskiej. Funkcję tę będą pełnić: Aleksandra Dulkiewicz, Prezydent Miasta Gdańska oraz Hanna Zdanowska, Prezydent Miasta Łodzi. Zastępcami członków w Komitecie Regionów zostali: Rafał Bruski, Prezydent Miasta Bydgoszczy oraz Tadeusz Truskolaski, Prezydent Miasta Białegostoku, Prezes Zarządu UMP.

12 lipca 2019 r. – Minister edukacji zadeklarował na spotkaniu z przedstawicielami Związku Miast Polskich, że w budżecie Państwa zabezpieczone zostaną dodatkowe środki dla samorządów w związku z podwyżką dla nauczycieli od 1 września br.

Prezydent Krzysztof Kosiński, który jest sekretarzem zarządu Związku Miast Polskich oraz pełnomocnik zarządu ds. legislacyjnych w ZMP Marek Wójcik wzięli udział 12 lipca br. w blisko 1,5 godzinnym spotkaniu z ministrem edukacji narodowej Dariuszem Piontkowskim. Rozmowa dotyczyła sytuacji polskiej oświaty i obciążeń finansowych oraz organizacyjnych, z którymi zmagają się samorządy. Na spotkaniu w Warszawie w Ministerstwie Edukacji Narodowej szef resortu zadeklarował, że w budżecie państwa zabezpieczone zostaną dodatkowe środki dla samorządów na zwiększenie subwencji w związku z podwyżką dla nauczycieli od 1 września tego roku i że informacje na temat konkretnych kwot zostaną przekazane wkrótce, po analizach.

5 lipca 2019 r. – w Oleśnicy obradował zarząd Związku Miast Polskich. Samorządowcy przyjęli m.in. stanowisko w sprawie uchwalonej 4 lipca br. nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

W ocenie burmistrzów i prezydentów miast nowelizacja stanowi istotne zagrożenie dla osiągnięcia przez gminy nałożonych na nie zadań, wynikających zarówno z prawa unijnego, jak i krajowego. - Rozwiązania przyjęte przez Sejm i poparte przez Ministerstwo Środowiska stanowią znaczące odstępstwo od uzgodnień ze stroną samorządową Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, co sprawia, że proces konsultacji z partnerami samorządowymi staje się coraz bardziej iluzoryczny – czytamy w stanowisku. Sprzeciw budzi szczególnie odstąpienie od wypracowanego kompromisu dotyczącego nieruchomości niezamieszkałych. Przyjęte przez Sejm zapisy praktycznie wyłączają tego typu nieruchomości z gminnego systemu odbioru odpadów komunalnych. Duży niepokój budzi też odstąpienie od uregulowania kryteriów pozwalających stwierdzić, czy właściciele nieruchomości prawidłowo prowadzą selektywną zbiórkę odpadów komunalnych. Samo zaostrzenie kar, bez konkretnych instrumentów kontrolnych, spowoduje, że nowe rozwiązania nie będą skuteczne. Związek apeluje również o podwyższenie stawek za gospodarowanie odpadami komunalnymi pochodzącymi z nieruchomości niezamieszkałych i letniskowych, ponieważ te zaproponowane w ustawie nie pokryją rzeczywistych kosztów ponoszonych obecnie przez gminy.

Zarząd Związku obradujący przyjął także projekt nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, opracowany przez prawników na zlecenie ZMP. Celem tego projektu jest zmiana art. 7 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, ustanawiającego zwolnienie z podatku od nieruchomości dla infrastruktury kolejowej. Chodzi o to, aby to zwolnienie dotyczyło części nieruchomości, a nie całości.

Zarząd ZMP negatywnie zaopiniował także uchwaloną 13 czerwca 2019 r. nowelizację Karty nauczyciela. Nowelizacja uzależnia bowiem sposób podziału części oświatowej ogólnej między poszczególne JST od ich sytuacji finansowej (brak zgody na to, żeby zdolność finansową oceniać biorąc pod uwagę wskaźnik G, czyli wskaźnik dochodów podatkowych w przeliczeniu na jednego mieszkańca). – W podziale subwencji oświatowej istnieje już system korygujący, który powoduje znaczne zróżnicowanie zasilania finansowego – tłumaczył Andrzej Porawski, dyrektor Biura z ZMP.

Związek Miast Polskich zaprasza przedstawicieli miast zainteresowanych udziałem w Programie Rozwój Lokalny na warsztaty z zakresu stosowania nowej metody analitycznej – Monitora Rozwoju Lokalnego.

19 czerwca 2019 r. w Poznaniu odbędą się warsztaty dla przedstawicieli miast zainteresowanych udziałem w Programie Rozwój lokalny. Przedmiotem szkolenia będzie zakres stosowania nowej metody analitycznej - Monitora Rozwoju Lokalnego (MRL). MRL to przygotowane przez Związek narzędzie służące wszechstronnej diagnozie sytuacji społeczno-ekonomicznej miasta w odniesieniu do odpowiednio dobranej grupy porównawczej. Wspieramy w ten sposób strategiczne zarządzanie jednostką w świetle podejmowanych działań prorozwojowych z uwzględnieniem istniejących trendów społeczno-gospodarczych. Więcej na temat Monitora znajdziecie Państwo tutaj. Spotkanie odbędzie się w godzinach 11.00 – 14.00 w Sali Sesyjnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego, al. Niepodległości 34, Poznań. Zgłaszać można się do 18 czerwca br. za pomocą formularza, który dostępny jest tutaj. W biurze Związku Miast Polskich osobą do kontaktów w sprawie spotkania jest p. Anna Wiktorczyk-Nadolna, tel. 605 545 608, email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript. . Zapraszamy do udziału!

14 czerwca 2019 r. – Związek Gmin Wiejskich RP – po raz kolejny – wystosował do premiera Morawieckiego pismo w sprawie Funduszu Dróg Samorządowych. Zarząd Związku Gmin Wiejskich Rzeczpospolitej Polskiej po raz kolejny wyraża swoje pozytywne zdanie w związku ze znacznym podwyższeniem środków finansowych w nowo wdrażanym programie Funduszu Dróg Samorządowych. Realizacja tego wsparcia na poziomie określonym w Ustawie z dnia 23 października 2018 roku ( Dz.U. 2018 poz. 2161 ) o Funduszu Dróg Samorządowych przyczyni się do poprawy infrastruktury drogowej w znacznej ilości gmin i powiatów. W trakcie opiniowania projektu nowej Ustawy jako ZGW RP wnosiliśmy do jej treści kilka uwag. Niestety, nie wszystkie zostały uwzględnione. W piśmie samorządowcy apelują m.in. o przyśpieszenie zatwierdzania przez premiera listy wniosków, które (w pierwszym naborze) zostaną objęte wsparciem. Potrzebę przyśpieszenia procedur samorządowcy uzasadniają tym, że większości samorządom gminnym i powiatowym zależy na realizacji inwestycji jeszcze w bieżącym roku budżetowym. SAmorządowcy apelują także aby listy wniosków o dofinansowanie były zatwierdzane w takim brzmieniu, jakie zostało zatwierdzone przez komisje wojewódkie, tzn. bez wprowadzania do nich zmian. Takie sytuacje miały miejsce w przypadku naboru przeprowadzonego we wrześniu 2018 r.

25 i 26 kwietnia 2019 r. – odbyło się XXXIII Zgromadzenie Ogólne Związku Gmin Wiejskich RP.

Samorządowcy obradowali w warszawskim Hotelu Sangate. W trakcie obraz ZO ZGW RP wybrało nowe władze Związku, który po raz pierwszy będzie pełnił swą funkcję przez 5-letnią kadencję. W skład Zarządu ZGW RP wybrani zostali:

  • Anna Grygierek, burmistrz Strumienia

  • Jacek Brygman, wójt gminy Cekcyn

  • Stanisław Jastrzębski, wójt gminy Długosiodło

  • Zmarzlak Dorota, wójt gminy Izabelin

  • Buras Marian, wójt gminy Morawica

  • Mirosław Lech, wójt gminy Korycin

  • Tomasz Osowski, wójt gminy Ełk

  • Paweł Piwko, wójt gminy Radwanice

  • Dariusz Strugała, burmistrz Jaraczewa

  • Dariusz Kubus,wójt gminy Andrespol

Nowym przewodniczącym Związku wybrany zaś został Krzysztof Iwaniuk, wójta gminy Terespol.

Zgromadzeni wybrali także Komisję Rewizyjną ZGW RP. W jej skład weszli:

  • Agnieszka Wojda, wójt gminy Kocierzew Południowy

  • Bogumiła Lewandowska - Siwek, wójt gminy Baranów

  • Jacek Czarnecki, wójt gminy Chełmża

  • Wacław Adamczyk, wójt gminy Biała Rawska

  • Wojciech Rudalski, wójt gminy Paradyż.

Zgromadzeni uchwalili także Program działania Związku Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej na lata 2019 – 2023 w zakresie współpracy z Parlamentem RP i Rządem RP w procesie stanowienia prawa mającego istotne znaczenie dla funkcjonowania samorządów lokalnych.

W trakcie obrad samorządowcy dyskutowali także najważniejsze problemy gmin wiejskich. Wśród poruszanych tematów znalazły się w szczególności sprawy związane z: finansowaniem oświaty; organizacją transportu publicznego; koniecznością nowego uregulowania zasad zmiany granic gmin.

18 kwietnia 2019 r. – Prezydenci polskich miast, pod egidą Związku Miast Polskich, rozpoczęli w Łodzi ogólnopolską kampanię #dziękUEmy, prezentującą zmiany, które zaszły w naszym kraju dzięki wsparciu środków unijnych.

1 maja 2019 roku będziemy świętować 15. rocznicę wejścia Polski do Unii Europejskiej. Przez te wszystkie lata, dzięki współpracy, wymianie doświadczeń, środkom europejskim oraz zaangażowaniu lokalnych społeczności wokół europejskich wartości, Polska przeszła prawdziwą metamorfozę. 15 lat Polski w Unii Europejskiej to nie tylko nowa infrastruktura, zrewitalizowana przestrzeń publiczna, czy nowe obiekty sportowe i kulturalne. To również wspólny rynek, swoboda podróżowania, komunikowania się, wymiana kulturalna, edukacja, czy wspólne wartości, co podkreślali przybyli do Łodzi goście: prezydent Gliwic i prezes ZMP Zygmunt Frankiewicz, prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski, prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Sopotu Jacek Karnowski oraz prezydent Sosnowca Arkadiusz Chęciński. Zainaugurowana w Łodzi wspólna kampania europejska miast i Związku Miast Polskich, którą przedstawiła Joanna Nowaczyk, z-ca dyrektora Biura ZMP, ma nadać wszystkim planowanym w miastach wydarzeniom, związanym z rocznicą jednolity ogólnopolski charakter, na który składają się: wspólna grafika plakatu, spot wideo (cztery 15 sekundowe i jeden 2 minutowy spot pokazujący różnorodne korzyści z naszego członkostwa w UE) oraz działania w mediach społecznościowych.

11 kwietnia 2019 r. – odbyła się II Samorządowa Debata Oświatowa.

Jej uczestnicy wystosowali Apel do rządu. „Zatroskani pogarszającym się - mimo naszych wysiłków - stanem finansów oświaty, zwracamy się do Rządu oraz do wszystkich zainteresowanych środowisk o podjęcie rzetelnej debaty na temat stanu polskiego systemu edukacji, zwłaszcza w kontekście przedstawionego przez nas Raportu o finansowaniu oświaty w Polsce w latach 2004-2018.

Debata powinna dotyczyć między innymi takich zagadnień, jak:

  • standardy oświatowe, w tym dotyczące organizacji i sieci szkół oraz zatrudnienia nauczycieli,
  • mechanizm ustalania wynagrodzeń nauczycieli i sposób ich finansowania,
  • obiektywny, jasny i przejrzysty sposób obliczania kwoty części oświatowej subwencji ogólnej (a nie tylko jej podziału),
  • jasne zdefiniowanie zobowiązań finansowych rządu i samorządów w zakresie realizacji zadań oświatowych.

Odnosząc się do sformułowanego przez Premiera Mateusza Morawieckiego zaproszenia do okrągłego stołu w sprawie polskiej oświaty, wyrażamy przekonanie, że strona samorządowa, pominięta w zapowiedzi Premiera, musi uczestniczyć w tych rozmowach.
Jednocześnie wnioskujemy o zorganizowanie w niedługim czasie odrębnego posiedzenia Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, poświęconego wyłącznie problematyce oświaty, z udziałem ekspertów oraz przedstawicieli zainteresowanych środowisk, zwłaszcza reprezentujących nauczycieli i rodziców”.

 

3 i 4 kwietnia 2019 r. – w AirPort Hotel Okęcie w Warszawie odbyło się XXV Zgromadzenie Ogólne Związku Powiatów Polskich. 7 stanowisk, dyskusja o ochronie zdrowia i transporcie zbiorowym, strategia NFZ, znaczenie rozwoju partnerstwa publiczno-prywatnego – to najważniejsze punkty posiedzenia.

Ochrona zdrowia. Samorządowcy wysłuchali wystąpienia Adama Niedzielskiego, zastępcy Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na temat Strategii NFZ na lata 2019-2023. Jak mówił, w ostatnim czasie udało się uruchomić 680 mln zł na wsparcie finansowania szpitali różnych poziomów referencyjnych, z czego połowa trafi do szpitali powiatowych. Andrzej Płonka, prezes Związku Powiatów Polskich zwrócił uwagę na to, że powodem złej sytuacji jest tu brak pieniędzy. Prezes ZPP wspomniał o tym, że powiaty i szpitale powiatowe posiadają inne dane dotyczące stanu szpitali powiatach niż resort zdrowia. O tym, że brakuje lekarzy Związek Powiatów Polskich mówił od lat. Proponował wprowadzenie ułatwień dla kadry zza granicy. Tymczasem aktualnie ZPP otrzymuje zarzut, że przyczyną takiego stanu jest nieodpowiedni poziom opłacania lekarzy przez samorządy.

Publiczny transport zbiorowy. Zastępca dyrektora Biura ZPP - Grzegorz Kubalski - omówił projekt nowelizacji ustawy o publicznym transporcie zbiorowym przygotowanym przez resort infrastruktury. Jak mówił, nie sprzyja on rozwojowi transportu lokalnego. W ocenie dyrektora może nawet doprowadzić do destrukcji przewozów autobusowych. Projekt otrzymał także negatywną opinię strony samorządowej zespołu ds. infrastruktury Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Projekt wprowadza opracowywanie i przyjmowanie planów transportowych na poziomie województwa, nie dopuszcza prawa wyłącznego.

Partnerstwo publiczno prywatne. Uczestnicy zgromadzenia mieli także okazję do zapoznania się z ciekawymi wykładami na temat partnerstwa publiczno-prywatnego prowadzonymi przez radców prawnych. Dr Rafał Cieślak przedstawił ostatnią nowelizację ustawy o PPP. Omówił kryteria oceny ofert, wykonywanie umowy o PPP, rynek PPP w Polsce.

Ponadto delegaci przyjęli siedem stanowisk w sprawach:

  • racjonalnego rozwoju e-administracji,

  • finansowania systemu oświaty,

  • sytuacji w służbie zdrowia,

  • koniecznych zmian w systemie dochodów jednostek samorządu terytorialnego,

  • wsparcia realizacji zadań powiatów w zakresie ochrony środowiska,

  • wynagradzania pracowników sektora publicznego,

  • znaczenia dziedzictwa lokalnego dla rozwoju.

14 marca 2019 r. – Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej i gmina Kleszczów zorganizowała konferencję przybliżającą tematy związane z projektami zmian granic gmin i z utworzeniem Polskiej Agencji Geologicznej.

Prawdopodobnie do końca marca złożonych zostanie kilka, kilkanaście wniosków o zmianę granic, głównie z miast, o ich przesunięcie kosztem sąsiadujących z nimi gmin wiejskich. Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej wielokrotnie apelował w tym temacie do rządu i parlamentu o dokonanie zmian systemowych w tym zakresie. Należy jednak podkreślić, że poprzez aktywne działania Związku w ostatnim czasie udało się wprowadzić temat granic do prac Sejmowej Komisji Samorządu Terytorialnego (posiedzenie w lutym) i planowane wyjazdowe w okolicach Rzeszowa w kwietniu. Również na poziomie Rządu, doprowadziliśmy do spotkania z ministrem Pawłem Szefernakerem. I jest wola prac nad częścią stawianych przez Związek postulatów m.in.:

  • określenie zasad rozliczeń skutków procesów podziałowych, szczególnie rozliczeń finansowych i majątkowych pomiędzy gminami objętymi zmianami granic, zapewniającymi rekompensatę za poniesione nakłady i utracone mienie komunalne i dochody, a także cesję zobowiązań finansowych wobec instytucji finansowych i budżetu państwa;

  • uregulowanie stałego i systemowego wymaga także proces przejęcia długów i zobowiązań prawnofinansowych gminy likwidowanej z urzędu ze względu na jej nadmierne zadłużenie;

  • zwolnienie z kosztów, opłat i podatków z tytułu przeniesienia własności mienia wynikających z procesu zmiany granic gmin;

  • ograniczenie częstotliwości referendów i konsultacji publicznych ws. zmiany granic, dotyczących tych samych obszarów gmin, do jednego razu w kadencji samorządów - coroczne organizowanie referendów i konsultacji w tej samej sprawie jest kosztochłonne i wprowadza poczucie nieuzasadnionej tymczasowości.

Jednak niezależnie od doprecyzowaniu regulacji prawnych, generalnie stoimy na stanowisku, że mamy nienaruszalność terytorialną gmin, a poprawa funkcjonowania i realizacji zadań sąsiadujących samorządów powinna być oparta przede wszystkim o różne formy współpracy a nie aneksje. Tak jak to jest praktykowane w wielu krajach o bogatej historii samorządowej.

Omawiając prace nad projektem utworzenia Polskiej Agencji Geologicznej, dzięki dużej determinacji Związku i współpracujących z nami grupy gmin udało się doprowadzić do zmian w projekcie, w którym nie ma propozycji zmian w zasadach naliczania opłaty eksploatacyjnej dla gmin (to był zasadniczy problem dla gmin tego projektu).

7 marca 2019 r. – odbyło się w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji zainicjowane przez Związek Gmin Wiejskich RP spotkanie w sprawie planowanych zmian granic gmin.

Ze strony ZGWRP w spotkaniu uczestniczył Leszek Świętalski – Sekretarz Generalny ZGWRP, a ze strony MSWiA udział wzięli: Grzegorz Ziomek – Dyrektor Departamentu Administracji Publicznej oraz Szymon Wróbel – Sekretarz Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego ze strony rządowej. Leszek Świętalski przedstawił tło powodów spotkania. Zwracając się do Ministra Pawła Szefernakera, podkreślił, iż zwraca się do niego przede wszystkim jako do Pełnomocnika Rządu do spraw Samorządu Terytorialnego. Powodem tego jest to, że od wielu lat bezskutecznie Związek w interesie gmin z obszarami wiejskimi apeluje o zmiany zapisów Art. 4 ustawy o samorządzie gminnym i przepisów wykonawczych odnoszących się do problematyki zmiany granic gmin. Wskazywaliśmy na nieuregulowane problemy finansowe wynikające z podziałów. Istniejący stan prawny podważa, zdaniem Związku, zasadę stabilności terytorialnej gmin, która to zasada leży u podstaw konstytucyjnego statusu gminy. Zmiany granic gmin, dokonywane wyłącznie z pobudek ekonomicznych, poza burzeniem więzi społecznych, gospodarczych i kulturowych oraz jednorodności i stabilności terytorialnej, generują także ubytki w dochodach i destabilizują budżety gmin dotkniętych redukcjami terytorialnymi. Wszystkie te zdarzenia mają charakter działań wywłaszczających bez odszkodowań i rekompensat. Wobec braku woli organów władzy w zakresie regulacji sprzyjających tym procesom wskazano, iż rosną obawy samorządów gmin wiejskich o zachowanie swoich granic i dorobku. Dowodem tego są spodziewane kolejne wnioski zmierzające do zmian granic gmin, których przedstawiciele obecni są na spotkaniu. Minister Paweł Szefernaker został zapoznany szczegółowo z problemami wszystkich reprezentowanych gmin i skutkami ewentualnych podziałów. Przy czym podkreślił, że rozpatrując złożone wnioski będzie przede wszystkim uwzględniał opinie wojewodów w tym zakresie. Zwrócono przy tym uwagę przedstawicielom resortu, iż opinia wojewodów jest tylko jednym z elementów składającym się na zawartość wniosków i zgodnie z ustawą i rozporządzeniem nie ma charakteru wiążącego. W wyniku spotkania ustalono, iż Ministerstwo poinformuje gminy za pośrednictwem Związku w otrzymanych wnioskach dot. regulacji granic gmin. Ma to służyć odpowiedniemu monitoringowi ze strony zainteresowanych gmin oraz przygotowaniu z ich strony odpowiednich kroków zaradczych. Ustalono także, iż na wniosek ZGWRP, w maju na posiedzeniu Zespołu ds. Ustrojowych Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego zainicjowana zostanie dyskusja problemowa mająca na celu przedstawienie rekomendacji w zakresie spodziewanych zmian w ustawie o samorządzie gminnym, odnoszących się do problematyki regulacji granic. Informujemy, iż problematyka ta będzie omawiana na wyjazdowym posiedzeniu Zarządu ZGWRP w Kleszczowie, podczas którego odbędzie się otwarta debata w tej sprawie. Wszystkich zainteresowanych zapraszamy do wzięcia udziału w tym zdarzeniu. Informacja dostępna na stronie Związku lub w Biurze Związku. Wypracowane podczas spotkania w Kleszczowie stanowiska będą przedmiotem dyskusji na najbliższym Zgromadzeniu Ogólnym Związku w dniach 25-26 kwietnia br. w Warszawie.

5 i 6 marca 2019 r. – w Poznaniu odbyło się I w tej kadencji samorządowej Zgromadzenie Ogólne Związku Miast Polskich.

Delegaci na Zgromadzenie Ogólne ZMP 5 marca wybrali na drugą kadencję na prezesa ZMP, Zygmunta Frankiewicza, prezydenta Gliwic (229 głosów na 232 oddane). Dokonano również wyboru członków Zarządu i Komisji Rewizyjnej na VIII kadencję. Po przegłosowanej zmianie w statucie ZMP, w nowym, poszerzonym Zarządzie zasiądzie teraz 30 przedstawicieli miast członkowskich. Kandydatów do Zarządu ZMP zgłaszały grupy polityczne, zgodnie z parytetem wynikającym z wyników wyborów w miastach członkowskich. 18 członków do Zarządu wyłonili tzw. Niezależni, 5 - Koalicja Obywatelska, 3 - Centrolewica, 2 - Zjednoczona Prawica, a 1 - Ludowcy. W Komisji Rewizyjnej jest po jednym z przedstawicieli wszystkich ugrupowań. Dla 20 reprezentantów miast będzie to kontynuacja pracy z poprzedniej kadencji, a nawet paru poprzednich. Mamy też w składzie tych gremiów nowe twarze – 15 osób po raz pierwszy zasiądzie w Zarządzie czy Komisji Rewizyjnej. Kilku prezydentów i burmistrzów zmieniło Komisję Rewizyjną na Zarząd i odwrotnie. Po raz pierwszy w historii ZMP w składzie Zarządu są trzy kobiety. Na pierwszym spotkaniu Zarządu, które odbyło się zaraz po pierwszym dniu Zgromadzenia, wybrano spośród członków Zarządu dwóch wiceprezesów oraz sekretarza. Wybór trzeciego wiceprezesa i skarbnika pozostawiono do następnego posiedzenia Zarządu, które odbędzie się 5 kwietnia w Gliwicach.

8 marca 2019 r. – Prezes Związku Miast Polskich, Zygmunt Frankiewicz w liście otwartym do Premiera RP odnosi się do nieprawdziwych i krzywdzących słów, jakie wypowiedział on 7 marca 2019 r. w programie telewizji TVN 24, a których źródłem jest Minister Edukacji. Zaprasza też szefa rządu do poważnej debata na temat przyszłości edukacji w Polsce, także z udziałem Ministra Finansów i Ministra Edukacji. „Strona samorządowa jest gotowa w każdej chwili taką debatę podjąć. Apelujemy, więc do Pana Premiera o wyznaczenie możliwe jak najszybszego terminu spotkania z ogólnopolskimi organizacjami jednostek samorządu terytorialnego.” - czytamy w liście. Samorządy bowiem nie oszczędzają wcale na nauczycielach, a wręcz przeciwnie - dokładają do subwencji i dotacji z budżetu państwa coraz większe kwoty ze środków własnych. W liście Zygmunt Frankiewicz podaje, że subwencja nie wystarcza nawet na wynagrodzenia, a są przecież także inne koszty prowadzenia szkół. W coraz większej liczbie miast i gmin, w porównaniu z latami ubiegłymi, część oświatowa subwencji ogólnej nie wystarcza nawet na wynagrodzenia na ich obecnym poziomie, nie mówiąc o zapowiadanych podwyżkach. Nie jest też prawdą teza formułowana przez minister oświaty, że samorządy przestały inwestować w oświatę. W roku 2017 wydatki majątkowe gmin w oświacie wyniosły łącznie 2,2 mld zł, miast na prawach powiatu - 1,2 mld zł, powiatów 375 mln oraz województw 35 mln zł (łącznie samorządy poniosły wydatki majątkowe w wysokość 3,8 mld zł). W roku 2017 gminy wydały na edukację 34,5 mld zł, w tym tylko na wynagrodzenia z pochodnymi 23 mld zł, a otrzymana przez nie w 2017 roku subwencja oświatowa wyniosła zaledwie 19,9 mld zł. W tym samym roku miasta na prawach powiatu wydały na edukację 22,3 mld zł, w tym na płace i pochodne 14,5 mld zł, podczas gdy otrzymana subwencja oświatowa wyniosła 13,75 mld zł.

15 lutego 2019 r. – w Warszawie obradował zarząd ZMP. W trakcie posiedzenia zarząd Związku m.in. przyjął stanowisko w sprawie podwyżek dla nauczycieli.

W stanowisku tym ZMP podkreślił, że akceptuje postulaty związków zawodowych nauczyciel i apeluje do ich organów statutowych o wspólną walkę o odpowiedni poziom finansowania oświaty z budżetu państwa. Równocześnie podkreśla, że to nie samorządy decydują o płacach nauczycieli. Wynikają one bowiem z przepisów Karty Nauczyciela i rozporządzeń, uzgodnień prowadzonych bez udziału samorządów terytorialnych, a ostatecznie, z wielkości środków kierowanych do samorządów z budżetu państwa. W podjętym stanowisku, ZMP wnosi o to, aby zostały zmienione zasady wypłacania wynagrodzeń dla nauczycieli, ustalanych w trybie negocjacji ministra edukacji ze związkami zawodowymi. - Skoro nie posiadamy istotnego wpływu na wysokość tych wynagrodzeń, a otrzymywane w subwencji środki finansowe nie pokrywają ich kosztów, wnioskujemy, aby wypłacane były bezpośrednio z budżetu państwa (w formie dotacji celowej dla gmin, powiatów i województw). W ten sposób rząd weźmie wreszcie odpowiedzialność za podejmowane przez siebie decyzje dotyczące kluczowej dla finansowania oświaty kwestii, jaką jest wynagradzanie nauczycieli – czytamy w stanowisku.

Reprezentanci miast pozytywnie zaopiniowali projekt ustawy – Prawo zamówieniach publicznych. Zwrócili jednak uwagę, że przesłany do konsultacji społecznych projekt zawiera wiele kontrowersyjnych i nieprecyzyjnych propozycji przepisów, które wbrew intencjom wnioskodawców, będą stanowić utrudnienie zarówno dla zamawiających, jak i wykonawców. Ustawa jest nieczytelna, zawiera kaskadowe odesłania i zbyteczne powtórzenia innych ustaw (zwłaszcza Kodeksu Cywilnego). Dlatego członkowie zarządu postulują dokonanie w projekcie korekt merytorycznych i redakcyjnych. W skierowanym do Minister Przedsiębiorczości i Technologii piśmie zostały przekazane wszystkie uwagi szczegółowe z miast (pismo i uwagi - w załączeniu), z prośbą o ich uwzględnienie w dalszych pracach legislacyjnych.

Pozytywnie zaopiniowano również projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym (KUKIZ’15), ponieważ zmiana w art. 5a ust. 6 ustawy o samorządzie gminnym umożliwi radom dowolne kształtowanie obszarów realizacji budżetu obywatelskiego na poziomie lokalnym, co zwiększa autonomię JST.

20 lutego 2019 r. – przedstawiciele ZGW RP na posiedzeniu sejmowej Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej przedstawili opinię na temat funkcjonowania art. 4 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, dotyczącego zmiany granic jednostek samorządu terytorialnego w praktyce gmin wiejskich. Informację przedstawił sekretarz generalny Związku Gmin Wiejskich RP, Leszek Świętalski. - Od reformy samorządowej dokonano w Polsce ponad 500 zmian granic, z czego wiele z pominięciem opinii, a często protestów o dużej skali, mieszkańców obszarów przyłączanych do innych gmin. Według niego taki stan podważa zasadę stabilności terytorialnej gmin, która to zasada leży u podstaw konstytucyjnego statusu gminy – przypomniał Leszek Świętalski. Sekretarz ZGW RP zarzucił kolejnym władzom brak woli kompleksowego uregulowania tej kwestii w przepisach ustawowych. Dlatego ZGW RP domaga się prawnego określenia całego pakietu spraw związanych z ekonomiczna stroną tych procederów. Leszek Świętalski wyjaśnił, że chodzi o określenie zasad rozliczeń skutków procesów podziałowych, szczególnie rozliczeń finansowych i majątkowych pomiędzy gminami objętymi zmianami granic. Podkreślił, że regulacji wymaga m.in. określenie rekompensat za poniesione nakłady i utracone mienie komunalne oraz dochody, a także cesja zobowiązań finansowych wobec instytucji finansowych i budżetu państwa. - Obecnie nie ma żadnych przepisów regulujących zabezpieczenie finansowe gmin, które tracą wielki dorobek swoich społeczeństw, które tracą mienie, a u nich pozostają zobowiązania za wytworzenie tego mienia, jak również szereg innych zobowiązań, jak chociażby „janosikowe". Gmina może stracić część terytorium, mienia i dóbr, a na jej barkach, pozostaje obowiązek zapłaty „janosikowego” - tłumaczył Leszek Świętalski. W imieniu ZGW RP zaapelował m.in. o uregulowanie kwestii zwolnienia z kosztów i opłat oraz podatków z tytułu przeniesienia własności mienia wynikających z procesu zmiany granic gmin.

11 lutego 2019 r. – zarząd Związku Gmin Wiejskich RP wystosował List otwarty – stanowisko ZGW RP w sprawie finansowania zadań oświatowych przez samorządy.

– Obecny system finansowania oświaty już się wyczerpał. Część oświatowa subwencji ogólnej, w następstwie wieloletniego niedoszacowania rosnących corocznie w tej dziedzinie zadań, pozostaje obecnie bez sensownego związku z rzeczywistymi nakładami samorządów na subwencjonowane zadania oświatowe – czytamy w liście ZGW P. W ocenie ZGW RP naprawa systemu finansowania oświaty nie jest już możliwa poprzez samą modyfikację algorytmu naliczającego część oświatową subwencji ogólnej. Zwłaszcza w sytuacji, w której resort oświaty negocjuje ze środowiskiem nauczycieli podwyżki dla tej grupy zawodowej nie informując samorządów – czyli płatnika tychże wynagrodzeń – czy otrzyma on stosowne środki na realizację zakładanych podwyżek, czy też nie. Co więcej praktyka gmin wiejskich pokazuje, że środki przekazywane samorządom w ramach subwencji oświatowej są niewystarczające na pokrycie wydatków związanych z wypłatą nauczycielskich pensji. Dlatego w ocenie ZGW RP jedynym rozwiązaniem tego problemu jest przejęcie obowiązku wypłaty nauczycielskich wynagrodzeń przez budżet państwa. – Zasada, że ustalający wysokość wynagrodzeń jest jednocześnie ich płatnikiem, wyeliminuje wszystkie pojawiające się w tej sprawie wątpliwości i uczyni przejrzystym system finansowania nauczycielskich wynagrodzeń – czytamy w Liście otwartym ZGW RP.

30 stycznia 2019 r. – ZMP przekazał Na ręce Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji projekt nowel ustawy o pracownikach samorządowych, zmieniający zasady wynagradzania osób kierujących samorządami (m.in. wójtów, starostów, czy marszałków województw).

Główne założenia nowego, zapropopnowanego przez ZMP systemy wynagradzania są:

  • całościowe uregulowanie kwestii wynagrodzeń w ustawie – a nie w łatwym do zmiany i zależnym od politycznego kaprysu rozporządzeniu Rady Ministrów,

  • oparcie wynagrodzenia o przeciętną płacę w gospodarce podawaną przez GUS – a nie wskaźnik z budżetu państwa, z którym budżety samorządów nie są związane,

  • zróżnicowanie wynagrodzeń w zależności od województwa, w którym leży dana gmina, miasto czy powiat – różnice płac między polskimi regionami są bezdyskusyjnym faktem,

  • zdecydowanie większe niż obecne zróżnicowanie wysokości wynagrodzeń w zależności od wielkości jednostki samorządu – odejście od zasady, że wójt niewielkiej gminy zarabia nieznacznie mniej niż prezydent Warszawy,

  • zróżnicowanie wynagrodzeń miast na prawach powiatu i pozostałych – prezydenci miast na prawach powiatu wykonują równocześnie zadania, za które w powiatach ziemskich wynagradzany jest starosta.

  • zwiększenie wysokości wynagrodzeń, w celu likwidacji patologicznej sytuacji w której prezydent zarabia mniej od szeregowych pracowników na stanowiskach specjalistycznych oraz przede wszystkim dla zwiększenia konkurencyjności – zachęcenia aby o mandat w samorządzie ubiegali się sprawdzeni fachowcy z pożądanymi kompetencjami i doświadczeniem.

17 stycznia 2019 r. – na pierwszym po wyborach samorządowych posiedzeniu Zgromadzenia Ogólnego Związku Powiatów Polskich wybrano nowe władze Związku.

Prezesem Zarządu ZPP został Andrzej Płonka – Starosta Bielski. Natomiast członkami Zarządu ZPP zostali:

  • Mariusz Bieniek - Starosta Płocki

  • Tadeusz Chrzan - Starosta Jarosławski

  • Mirosław Czapla - Starosta Malborski

  • Jarosław Dudkowiak - Starosta Głogowski

  • Jan Grabkowski - Starosta Poznański

  • Ewa Janczar - radna Rady m.st. Warszawa

  • Jerzy Kolarz - Starosta Buski

  • Adam Krzysztoń - Starosta Łańcucki

  • Krzysztof Maćkiewicz - Starosta Wąbrzeski

  • Józef Matysiak - Starosta Rawski

  • Marian Niemirski - Starosta Przysuski

  • Andrzej Nowicki - Starosta Piski

  • Wojciech Pałka - Starosta Krakowski

  • Paweł Piasny - Starosta Olkuski

  • Sławomir Jerzy Snarski - Starosta Bielski

  • Zbigniew Szumski - Starosta Świebodziński

  • Dariusz Szustek - Starosta Łukowski

  • Tomasz Tamborski - Starosta Kołobrzeski

  • Małgorzata Tudaj - Starosta Kędzierzyńsko-Kozielski

  • Mirosław Walicki - Starosta Garwoliński

Członkami Komisji Rewizyjnej zostali:

  • Zdzisław Brezdeń - Starosta Oławski

  • Andrzej Ciołek - Wicestarosta Gołdapski

  • Zdzisław Gamański - Starosta Chełmiński

  • Andrzej Opala - Starosta Łódzki Wschodni

  • Józef Swaczyna - Starosta Strzelecki

  • Andrzej Szymanek - Starosta Wieruszowski

  • Waldemar Trelka - Starosta Radomski

  • Jan Zalewski - Starosta Siemiatycki

  • Bogdan Zieliński - Starosta Wysokomazowiecki

11 stycznia 2019 r. – ogólnopolskie organizacje samorządowe otrzymały tekst nowej propozycji Ministra Środowiska dot. zmiany ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw. Projekt datowany jest na 9 stycznia 2019 r. – informuje ZGWRP.

Jedną z kluczowych zmian wprowadzonych do projektu jest odstąpienie od obligatoryjnego objęcia przez gminy swoim systemem gospodarki odpadami komunalnymi nieruchomości niezamieszkałych, na których powstają odpady komunalne. Niezwykle interesującą propozycją jest stworzenie przez radę gminy możliwości dla właścicieli nieruchomości niezamieszkałych do wskazania częstotliwości odbioru odpadów komunalnych poszczególnych frakcji w deklaracji. Musi jednak ulec sposób ustalania maksymalnej stawki opłat w przypadku tych nieruchomości. Obecnie zaproponowana stawka maksymalna od pojemnika nie uwzględnia różnorodności rozwiązań stosowanych przez gminy. W kwestii zasad selektywnej zbiórki MŚ podtrzymało swoją propozycję wprowadzenia obligatoryjnej selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, proponując jednak pewne zmiany w sprawach szczegółowych. Kluczową zmianą jest próba określenia sytuacji, w których zbiórka nie jest prowadzona. MŚ wycofało się z propozycji zobowiązania gmin do ustawienia systemu selektywnej zbiórki określonych frakcji odpadów, w tym odpadów biodegradowalnych, na terenach przeznaczonych do użytku publicznego.

10 stycznia 2019 r. – odbyło się XXXVIII obrady plenarne Zgromadzenia Ogólnego ZWRP. Posiedzenie miało charakter wyborczy. W wyniku przeprowadzonych wyborów:

1. na Prezesa Zarządu Związku Województw RP został wybrany Olgierd Geblewicz Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego

2. na Wiceprezesów Zarządu Związku Województw RP zostali wybrani:

a) Władysław Ortyl Marszałek Województwa Podkarpackiego
b) Jarosław Stawiarski Marszałek Województwa Lubelskiego
c) Adam Struzik Marszałek Województwa Mazowieckiego

3. na członków Zarządu Związku Województw RP zostali wybrani:

a) Rafał Kandziora Radny Województwa Śląskiego
b) Elżbieta Polak Marszałek Województwa Lubuskiego
c) Marek Woźniak Marszałek Województwa Wielkopolskiego

4. na członków Komisji Rewizyjnej Związku Województw RP zostali wybrani:

a) Jan Bobek Radny Województwa Warmińsko-Mazurskiego
b) Maria Materla Radna Województwa Śląskiego
c) Andrzej Pruś Przewodniczący Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego
d) Adam Sekściński Radny Województwa Podlaskiego
e) Ryszard Świlski Radny Województwa Pomorskiego

5. na przedstawicieli Związku Województw RP do Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego zostali wybrani:

a) Piotr Całbecki Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego
b) Grzegorz Schreiber Marszałek Województwa Łódzkiego

Związek Miast Polskich broni samorządów przed rozwiązaniami, które utrudnią prowadzenie gospodarki odpadami. Chodzi o obowiązek posiadania 10% taboru napędzanego energią elektryczną.

Elektryczne będą musiały być śmieciarki, odśnieżarki, zamiatarki itp. Problem polega na tym, że na świecie nie ma jeszcze takich pojazdów. Dopiero w tej chwili powstają prototypy takich aut, które są testowane. Oprócz tego mogą być one bardzo drogie. Poza tym nie wiadomo jeszcze, jak będzie wyglądała ich eksploatacja. Tego typu wymóg spowoduje, że de facto przedsiębiorstwa mogą przestać działać, bo stracą kontrakty. Zdaniem przedstawiciela ZMP, konieczna jest nowelizacja tej ustawy, bo nikt nie będzie w stanie zrealizować tego warunku. Grozi to załamaniem gospodarki śmieciowej w miastach. Liczne interwencje Związku przyniosły już jakiś skutek. Ministerstwo Energii chce zmienić wymogi dla firm zajmujących się wywozem śmieci w średnich i dużych miastach. Nowelizacja przepisów ma im pomóc w spełnieniu wymogów, które od 2020 roku wprowadza ustawa o elektromobilności i paliwach alternatywnych.

Ośrodek Rozwoju Edukacji, przy współudziale Związku Miast Polskich i Związku Powiatów Polskich, rozpoczął realizację drugiego etapu projektu "Zarządzanie oświatą w samorządach". Wspólnie z samorządowymi praktykami eksperci mają wypracować system doskonalenia i rozwoju kadr, odpowiadających w JST za zarządzanie lokalnym systemem edukacji. W dniach 10-11 października w ośrodku szkoleniowym ORE w Sulejówku zebrało się grono kilkudziesięciu samorządowców z gmin wiejskich, miast i powiatów. To było pierwsze spotkanie członków wszystkich trzech grup wymiany doświadczeń, którzy w poprzednim etapie wypracowali szczegółową charakterystykę lokalnego systemu edukacji i uwarunkowań jego rozwoju. Opiniowali również programy szkoleniowe, opracowane przez ekspertów, według których szkoleni byli następnie przedstawiciele samorządów. Na obecnym etapie, który potrwa do 2020 r. metodą pracy zespołowej zwaną "grupą wymiany doświadczeń", stosowaną z sukcesami od lat przez Związek Miast Polskich, Związek Powiatów Polskich i Związek Gmin Wiejskich RP, mają być m.in. wypracowane założenia systemu doskonalenia i rozwoju personelu JST uczestniczącego w zarządzaniu lokalną oświatą. Na początku członkowie grup: wójtowie, burmistrzowie, starostowie oraz dyrektorzy wydziałów oświaty w urzędach gmin, miast i starostwach pomogą opracować model systemu doskonalenia i przeprowadzić jego pilotażowe wdrożenie w 30 samorządach. Na bazie grup mają także powstać sieci współpracy międzysamorządowej, jako metoda samokształcenia.

19 i 20 września - w Wiązownej odbyło się posiedzenie zarządu Związku Gmin Wiejskich RP. W jego trakcie samorządowcy przyjęli dwa stanowiska dotyczące projektów ustaw: o Funduszu Dróg Samorządowych oraz nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

- Projekt ustawy o Funduszu Dróg Samorządowych uwzględnia postulaty Związku Gmin Wiejskich RP zgłaszane w licznych stanowiskach i uchwałach przez Zgromadzenie Ogólne Związku i Kongresy Gmin Wiejskich i przedkładanych Rządowi Rzeczypospolitej Polskiej, dotyczące zwiększenia nakładów kierowanych na budowę, przebudowę i remonty dróg gminnych i powiatowych – czytamy w pierwszym stanowisku.

Natomiast projekt nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach otrzymał od zarządu ZGW RP ocenę generalnie negatywną. – Pomimo spełnienia niektórych oczekiwań samorządów i korzystnych zapisów po raz kolejny wiele rzeczy centralnie i odgórnie reguluje, co niestety wpisuje się w trwający trend ograniczania swobody gmin w realizacji zadania własnego jakim jest utrzymanie czystości i porządku w gminach – podkreślił zarząd ZGW RP.

20 września - zarząd Związku Powiatów Polskich wydał stanowisko w sprawie planowanych zmian w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Związek Powiatów Polskich stanowczo protestuje przeciwko przewidzianemu w projekcie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej zniesieniu współfinansowania przez gminy pobytu dzieci w pieczy zastępczej instytucjonalnej. Należy przypomnieć, że w 2011 r. kiedy przyjmowano ustawę o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej u podstaw obowiązujących regulacji prawnych leżało stworzenie ekonomicznych bodźców motywujących gminy do skuteczniejszej pracy z rodzinami. Finansowa współodpowiedzialność gminy za skalę zadań z zakresu pieczy zastępczej realizowanych na ich terytorium i wobec mieszkańców pochodzących z danej gminy miała umożliwiać racjonalizację wydatków publicznych na zadania z zakresu pieczy zastępczej – co wprost wskazano w projekcie ustawy. Powiaty od 2012 r. ponoszą ogromny wysiłek finansowy w celu likwidacji dużych placówek i przekształcenia je w placówki 14-osobowe. Dzisiejsze placówki opiekuńczo-wychowawcze to nie wielkie molochy znane jeszcze z poprzedniego wieku i przejęte w takim stanie przez powiaty, a budynki, które swoim wyglądem przypominają domy jednorodzinne czy lokale mieszkalne. W finansowaniu tego zadania, jak i innych nałożonych na powiaty przy przyjmowaniu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, Skarb Państwa nie partycypował, nie licząc symbolicznego programu dofinansowującego zatrudnienie nowych pracowników. Brak dofinansowania funkcjonowania placówek opiekuńczo-wychowawczych przez gminy w perspektywie kilku lat to skutek dla powiatów rzędu kilkuset milionów złotych.

14 września - w Bytomiu odbyło się wspólne posiedzenie zarządów Związku Miast Polskich i Śląskiego Związku Gmin i Powiatów. Tematem wspólnego posiedzenia były finanse samorządowe i założenia nowego Prawa Zamówień Publicznych. Kwestie finansowe dotyczyły: nowelizacji ustawy o finansach publicznych, ordynacji podatkowej i systemu wyrównawczego. Prace nad wzorem indywidualnego wskaźnika zadłużenia (IWZ) były prowadzone wspólnie przez oba Związki od 2006 roku (wspólne stanowisko obu organizacji). Początkowo wypracowane propozycje samorządowe nie były brane pod uwagę przez Ministra Finansów. Obecnie jest szansa na zmianę tego stanowiska. Jak przyznał, relacjonujący współpracę z MF, Andrzej Porawski, dyrektor Biura ZMP i sekretarz strony samorządowej Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, zmiany w tym zakresie, które wejdą w życie od 2020 roku, realizują większość postulatów samorządów.

Zmiany wymaga system wyrównawczy, czego strona samorządowa domaga się od lat. Ministerstwo Finansów podjęło w tej sprawie współpracę z Bankiem Światowym, którego eksperci przygotowali dokument „Potrzeby wydatkowe JST”. Samorządowcy z obu Związków zgłosili uwagi do tego opracowania. Zastrzeżenia budzi słowo „potrzeby” i sposób ich ustalania. Są one wyliczone na podstawie historycznych danych, czyli często bardzo oszczędnych budżetów i są to raczej poziomy wydatków, które w dodatku nie uwzględniają odmiennej sytuacji różnych JST.

Oba Zarządy postanowiły, że przygotują wspólne stanowisko dotyczące założeń Prawa Zamówień Publicznych. Szczególnie niekorzystnym rozwiązaniem jest obniżenie progu warunkującego stosowanie ustawy, z 30 tysięcy do 14 tysięcy euro. Samorządowcy zauważyli ponadto, że większa autonomia powinna dotyczyć kryteriów. Podkreślali, że proponowane zmiany spowodują niekontrolowany wzrost wydatków publicznych.

Opiniując projekt ustaw o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (MŚ), Zarząd ZMP zwrócił uwagę na dwa pozytywne rozwiązania w tej regulacji. Zgodnie z projektem gminnym systemem odbierania odpadów komunalnych zostaną objęte wszystkie nieruchomości, również te na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady. Dobrze przyjęto też zmianę sposobu liczenia poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych (poziom w wysokości co najmniej 50% wagowo będzie mógł być liczony w stosunku do wszystkich odpadów komunalnych, a nie tylko 4 frakcji), co pozwoli Polsce na wywiązanie się ze zobowiązań unijnych. Pomimo tych korzystnych rozwiązań dla JST i ich mieszkańców całość projektu przedstawiciele miast ocenili negatywnie – zarówno pod kątem formalnym, jak i merytorycznym. Projekt ustawy przede wszystkim ogranicza swobodę gmin w realizacji zadania własnego, jakim jest utrzymanie czystości i porządku w gminach. W noweli zaproponowano szereg „odgórnych” rozwiązań, które mają być stosowane w taki sam sposób w blisko 2 500 gmin o różnej wielkości i specyfice. Przykładem nadregulacji jest obligatoryjne rozdzielenie przetargów na odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych. W konsekwencji zlikwidowana zostanie możliwość organizacji przetargów kompleksowych oraz możliwość rozliczeń ryczałtowych.

11 września na Zamku Królewskim w Warszawie odbyło się Zgromadzenie Jubileuszowe Związku Powiatów Polskich. Jednym z głównym punktów programu była uroczysta Gala podczas której wyróżnieni zostali starostowie i prezydenci 20-lecia, a więc Ci samorządowcy, którzy od samego początku istnienia powiatów pełnią swoje funkcje. Wyróżniono także tych, którzy w 1998 roku odbierali akty erekcyjne powiatów i obecnie pełnią funkcję starosty.

Starostowie i prezydenci 20-lecia to:

  • Stanisław Cubała – starosta piotrkowski,

  • Walery Czarnecki – starosta lubański,

  • Aleksander Gappa – starosta człuchowski,

  • Robert Godek – starosta strzyżowski,

  • Henryk Jaroszek – starosta mikołowski,

  • Zbigniew Jaszczuk – starosta żniński,

  • Jacek Karnowski – prezydent Sopotu,

  • Stanisław Kubeł – starosta ostrołęcki,

  • Jerzy Kolarz – starosta buski,

  • Adam Krzysztoń – starosta łańcucki,

  • Janina Kwiecień – starosta kartuski,

  • Henryk Lakwa – starosta opolski,

  • Krzysztof Maćkiewicz – starosta wąbrzeski,

  • Józef Matysiak – starosta rawski,

  • Julian Mazurek – starosta międzychodzki,

  • Józef Michalik – starosta lubaczowski,

  • Wieńczysław Oblizajek – starosta kolski,

  • Ryszard Raszkiewicz – starosta złotoryjski,

  • Zenon Rodzik – starosta opolski,

  • Wacław Strażewicz – starosta giżycki,

  • Zenon Szczepankowski – starosta przasnyski,

  • Marek Tramś – starosta polkowicki,

  • Ludwik Węgrzyn – starosta bocheński,

  • Wojciech Zdziarski – starosta łęczycki.

Wyróżniony został również: Edmund Kaczmarek, starosta jędrzejowski, współprzewodniczący Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego ze strony samorządowej, a także: Zygmunt Frankiewicz, prezes Zarządu Związku Miast Polskich, przez 7 kadencji prezydent Gliwic.

Rozdanie nagród odbyło się na Zamku Królewskim w Warszawie. W tym samym miejscu 20 lat wcześniej odbyło się uroczyste wręczenie aktów erekcyjnych przedstawicielom wszystkich powiatów.

5 września - ZGW RP wystosowało apel o wzięcie udziału w opiniowaniu projektu nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

31 sierpnia 2018r. Ministerstwo Środowiska na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowało projekt kolejnej już nowelizacji ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Dz.U z 2018, poz. 1454. Mimo, że oczekiwaliśmy napisania nowego, przejrzystego projektu, który zastąpi wielokrotnie zmieniany tekst od 1996 r., doczekaliśmy się kolejnej istotnej, wielowątkowej zmiany – czytamy w Piśmie ZGW RP.

W ocenie samorządowców niektóre z proponowanych zmian mogą zostać ocenione negatywnie.

Projekt zakłada wprowadzenie obowiązkowej selektywnej zbiórki odpadów komunalnych przez właścicieli nieruchomości. Egzekucja tegoż obowiązku będzie powinnością gmin, poprzez nakładanie, w trybie decyzji, podwyższonych opłat (czterokrotność podstawowej stawki za selektywną zbiórkę) za miesiąc lub miesiące, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania zgodnie z regulaminem. Zniknie także możliwość (w deklaracji) wyboru właściciela nieruchomości odnośnie nie segregowania odpadów. Ustawodawca z góry przesądza o poziomie opłat za nieruchomości letniskowe, a także o obligatoryjnym objęciu systemem gminnym odbioru odpadów wszystkich nieruchomości niezamieszkałych.

Po interwencji Związku Miast Polskich resort edukacji wycofuje się z kontrowersyjnych zmian w prawie oświatowym: stołówki szkolne nie będą budowane ze środków subwencji oświatowej, a ocena dyrektorów szkół nie trafi do kuratora. Nie będzie już precyzyjnie wskazywanego minimalnego czasu trwania przerwy. W dalszym ciągu ma o tym decydować dyrektor. Przerwa następująca po przerwie obiadowej będzie krótsza. Upadł pomysł wydłużenia przerwy obiadowej do 40 minut. W rozporządzeniu ma znaleźć się zapis mówiący o tym, że dyrektor szkoły będzie zobowiązany do takiego ułożenia planu lekcji, by uwzględniać „możliwości psychofizyczne uczniów do wysiłku intelektualnego”. Dyrektorzy szkół nie będą też na razie musieli kupować szafek dla uczniów. Konieczne będzie jedynie wskazanie konkretnego miejsca, w którym uczniowie będą mogli przechowywać swoje rzeczy.

29 sierpnia - w Warszawie obradował zarząd Związku Powiatów Polskich. Głównym tematem poruszonym podczas posiedzenia była sytuacja szpitali powiatowych. W omawianiu problemu udział wzięli starostwie oraz przedstawiciele Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych. Punktem wyjścia do rozmowy były wyniki ankiety przeprowadzonej przez Związek Powiatów Polskich oraz Ogólnopolski Związek Pracodawców Szpitali Powiatowych. W ankiecie wzięły udział 93 podmioty lecznicze. Badanie przeprowadzono w lipcu 2018 r. Przedstawiciele ZPP oraz OZPSP postanowili przyjąć wspólne stanowisko w sprawie pogarszającej się sytuacji finansowej i kadrowej szpitali powiatowych, w którym oczekiwać będą decyzji Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia pozwalającej na poprawę warunków funkcjonowania szpitali. Jego podpisanie nastąpiło 30 sierpnia br.

6 lipca - zarząd Związku Miast Polskich skierował do Marszałka Sejmu pismo w sprawie rządowego projektu ustawy dotyczącego przekształcenia – z mocy prawa – użytkowania wieczystego we własność.

Zwrócono w nim uwagę, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2015 roku, każde odgórne wywłaszczenie gmin będzie niekonstytucyjne, zwłaszcza że nie następuje na cel publiczny. ZMP uważa, że nowa regulacja jest zbędna, ponieważ istnieje od lat procedura przekształcania prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, z której gminy korzystają, stosując bonifikaty. Prezes ZMP podkreśla ponadto, że rządowy projekt, skierowany do Sejmu 27 czerwca br., nie był konsultowany z przedstawicielami JST w ramach prac Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Skierowanie projektu do Sejmu bez jego przedstawienia Komisji jest niezgodne z art. 3 ustawy o KWRiST.

29 czerwca - Zarząd ZGW RP, na swoim posiedzeniu, zapoznał się z wieloma apelami skierowanymi do Związku przez rady gmin i powiatów Województwa Mazowieckiego w sprawie wsparcia ich działań i oczekiwań służących rozwojowi Mazowieckiego Portu Lotniczego Warszawa - Modlin.

Po analizie treści apeli i podjętych uchwał Zarząd ZGW RP postanowił - udzielić wsparcia - słusznym działaniom samorządów gmin z obszarami wiejskimi i powiatów w sprawie dalszego rozwoju tegoż lotniska, a tym samym wyrazić sprzeciw wobec blokowania koniecznego rozwoju tego przedsięwzięcia – czytamy w przyjętym stanowisku.

Na tym samym posiedzeniu zarząd ZGW RP omawiał problem katastrofalnej suszy w kontekście zarządzania kryzysowego. Zarząd zwraca uwagę, iż wielokrotnie wcześniej apelował o systemowe rozwiązania zarówno w sprawie zarządzania kryzysowego, reakcji na skutki klęsk i zagrożenia klęskowe, jak i niesienia pomocy i wsparcia dla poszkodowanych mieszkańców, przedsiębiorstw i producentów rolnych. - Niestety nasze postulaty i rekomendacje w tym zakresie pozostały niezauważone, a problemy z usuwaniem skutków klęsk żywiołowych wciąż są aktualne, czego dowodem obecnie jest stan kolejnej suszy – czytamy w przyjętym stanowisku.

20 czerwca - zakończył się XVIII Kongres Gmin Wiejskich i XXXII Zgromadzenie Ogólne Związku Gmin Wiejskich RP.

Na uroczystości przyjechało ponad 700 osób przedstawicieli administracji publicznej, świata polityki oraz nauki. Najważniejszym celem wydarzenia jest niezmiennie potrzeba jednoczenia sił gmin z obszarami wiejskimi. Podczas Zgromadzenia Ogólnego Przewodniczący przedstawił sprawozdanie z działalności Zarządu Związku za 2017 rok. Dariusz Strugała, Skarbnik organizacji zreferował sprawozdanie z działalności finansowej. Jacek Czarnecki, Przewodniczący Komisji Rewizyjnej ZGW RP omówił sprawozdanie komisji. Delegaci jednogłośnie podjęli uchwałę w sprawie udzielenia absolutorium dla Zarządu za działalność w 2017 roku. Osią dyskusji pierwszego dnia Kongresu Gmin Wiejskich były zagadnienia związane z przyjętymi i planowanymi zmianami legislacyjnymi, istotnymi dla realizacji gminnych zadań.

Gorącą dyskusję wywołał temat obniżki wynagrodzenia samorządowców. Uczestnicy Kongresu dyskutowali też o kodeksie wyborczym. Podobnie jak w latach ubiegłych integralnymi częściami pierwszego dnia Kongresu były: IV Forum Skarbników Gmin Wiejskich oraz II Forum Radnych i Przewodniczących Rad Gmin Wiejskich. Te wydarzenia to wyjście naprzeciw oczekiwaniom sygnalizowanym z gmin wiejskich. Ich celem jest pogłębienie wiedzy, nawiązanie współpracy i wypracowanie rekomendacji, które będą przyjęte przez wszystkich uczestników Kongresu.

Na zakończenie obrad Zgromadzenie przyjęło stanowiska:

  • W sprawie oświaty

  • W sprawie finansów samorządów w świetle proponowanych zmian w ustawie o finansach publicznych ze szczególnym uwzględnieniem art. 243

  • W sprawie zmian prawa dot. podziału i zmiany granic gmin

  • W sprawie podatku VAT dotyczących realizacji przedsięwzięć w sferze odnawialnych źródeł energii (OZE)

22 czerwca - odbyło się posiedzenie zarządu Związku Miast Polskich. Podczas posiedzenia, które odbyło się w Kartuzach, członkowie Zarządu ZMP rozmawiali m.in. o komisyjnym projekcie ustawy Kodeks wyborczy oraz rządowym o odpadach.

Zarząd ZMP pozytywnie zaopiniował rządowy projekt o zmianie ustawy o odpadach. Wprowadzane zmiany mają, zdaniem projektodawców, pomóc w rozwiązaniu nielegalnego postępowania z odpadami. Polegają przede wszystkim na zaostrzeniu procedury uzyskania pozwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gospodarowania odpadami, w szczególności niebezpiecznymi lub takimi, którymi nieprawidłowe gospodarowanie powoduje ryzyko dla zdrowia i życia ludzi oraz środowiska. Zmiany w postaci wprowadzenia obowiązku posiadania zabezpieczenia roszczeń czy prawa własności do terenu uznano za słuszne. Często wykonanie zastępcze ((czyli usunięcie i zagospodarowanie porzuconych odpadów) przez JST jest bardzo kosztowne. Zapisy te pozwolą po pierwsze na dotarcie do posiadacza odpadów, a po drugie na pokrycie tych kosztów z ustanowionego zabezpieczenia. Wątpliwe wydaje się jednak ograniczenie dopuszczalnego okresu magazynowania odpadów z 3 lat do 1 roku, ze względu na to, czy faktycznie przyczyni się to do wyeliminowania nieuczciwych działań, w tym pożarów. Jeżeli ktoś zakładał działalność w nieuczciwym celu, to ta zmiana nie mu w tym nie przeszkodzi. W przypadku uczciwych przedsiębiorców może spowodować jednak wzrost kosztów prowadzenia działalności, co w konsekwencji negatywnie odbije się na cenach za zagospodarowanie odpadów. Członkowie Zarządu podkreślali, że projektowana zmiana ustawy zaostrza przepisy dotyczące działalności związanej ze zbieraniem i przetwarzaniem odpadów, pomija natomiast inne bardzo istotne kwestie związane z gospodarką odpadami, na które należy zwrócić uwagę, a mianowicie - normy odorowe, definicję „instalacji” i i pozwolenia wodnoprawne.

Pozytywną opinię przedstawiciele miast wydali także na temat projektu ustawy o zmianie ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, który przewiduje zmiany dotyczące wzmocnienia służb kontrolnych wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska. W projektowanej ustawie planowane są również zmiany do ustawy o odpadach dotyczące m.in. zaostrzenia kontroli transportujących odpady. Skutkiem kontroli będzie nałożenie na starostę dodatkowego obowiązku, tj. wyznaczenia strzeżonego parkingu, na który kierowany będzie zatrzymany przez organy kontroli państwowej pojazd wraz z odpadami. I te przepisy rodzą kontrowersje wśród samorządowców. Reprezentanci miast proponują, aby lokalizację specjalnych parkingów, na które będą kierowane pojazdy z odpadami (w tym niebezpiecznymi), wyznaczał marszałek województwa, ale w uzgodnieniu ze starostami.

Zarząd ZMP pozytywnie zaopiniował ponadto projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (obniża VAT na energię odnawialną przy instalacjach prosumenckich z 23 na 8%), a także rządowy projekt o zmianie ustawy niektórych ustaw w celu poprawy skuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych.

W trakcie posiedzenia dyskutowano także na temat problemów związanych ze zmianą rozporządzenia dotyczącego zasad wynagradzania pracowników samorządowych. Przypomniano, że organizacje samorządowe złożyły u Prezydenta RP, wniosek o skierowanie rozporządzenia do Trybunału Konstytucyjnego. Obecnie Kancelaria Prezydenta analizuje aspekty prawne wniosku, w tym argumenty zawarte w trzech opiniach prawnych do niego załączonych. Związek Miast Polskich udostępnił wszystkim miastom członkowskim informację prawną przedstawiającą różne scenariusze postępowania po wejściu w życie rozporządzenia wraz z analizą możliwych ryzyk związanych z wyborem każdej z opcji. Do Biura ZMP napływają informacje o podejmowanych przez miasta decyzjach, wśród których najczęstszym rozwiązaniem jest skierowanie projektu stosownej uchwały do rady miasta, a po rozpatrzeniu projektu przez radę, jego odrzucenie.

8 czerwca - Strona samorządowa Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego zwróciła się do Prezydenta RP, Andrzeja Dudy o skierowanie w trybie art. 191 ust. 1 pkt. 1, w związku z art. 188 pkt. 3 Konstytucji RP, do Trybunału Konstytucyjnego wniosku o zbadanie zgodności z Konstytucją, Europejską Kartą Samorządu Lokalnego, ustawą o pracownikach samorządowych oraz ustawą o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja br. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych.

We wniosku Wojciech Długoborski, współprzewodniczący KWRiST działając w imieniu wszystkich korporacji samorządowych wchodzących w skład Komisji, w tym także w imieniu ZGW RP podkreśla, że zarówno zawartość, kontekst jak i sposób postępowania w tej sprawie jest głęboko sprzeczny z zasadami pomocniczości, decentralizacji oraz samodzielności samorządu terytorialnego, stanowiącymi w Konstytucji RP podstawy ustroju państwa. W ocenie samorządów zrzeszonych w Związku Miast Polskich, Unii Metropolii Polskich, Związku Gmin Wiejskich RP i Związku Województw RP wspomniane rozporządzenie:

  • jest niezgodne z delegacją zawartą w art. 37 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych, co narusza postanowienie art. 92 Konstytucji RP,

  • jest niezgodne z zasadami ustalania wynagrodzeń pracowników samorządowych, określonymi w art. 1 oraz art. 37 ust. 2 i 3 ustawy o pracownikach samorządowych,

  • jest niezgodne z zasadami określonymi w art. 6 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego, a przez to także z art. 9 Konstytucji RP,

  • powoduje bez żadnego merytorycznego uzasadnienia radykalne pogorszenie sytuacji płacowej pracowników przy niezmienionym zakresie ich obowiązków i odpowiedzialności, co jest niezgodne z art. 24 Konstytucji RP,

  • zostało wydane w sposób niezgodny z przepisami ustawy o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, regulującymi tryb jej pracy, co stanowi równocześnie naruszenie art. 4 ust. 6 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego.

5 czerwca - w Warszawie polscy samorządowcy przedstawili delegacji Komitetu Monitorującego Przestrzeganie Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego zarzut drastycznego złamania art. 6 Karty poprzez działania, bezprawnie ingerujące w samodzielność JST dotyczące kształtowania wynagrodzeń samorządowców. To nie jeden przykład nieprzestrzegania EKSL w naszym kraju. Przedstawiciele Związku Miast Polskich – Andrzej Porawski, dyrektor Biura ZMP i Marek Wójcik, pełnomocnik Zarządu ZMP ds. legislacyjnych zwrócili uwagę, że problemy z przestrzeganiem przez Polskę EKSL dotyczą artykułów - 4, 6 i 9.

Artykuł 4 EKSL mówi o tym, że kompetencje przyznawane społecznościom lokalnym powinny być w zasadzie całkowite i wyłączne, a społeczności te powinny być konsultowane w trakcie opracowywania planów i podejmowania decyzji. Artykuł 4 EKSL mówi o tym, że kompetencje przyznawane społecznościom lokalnym powinny być w zasadzie całkowite i wyłączne, a społeczności te powinny być konsultowane w trakcie opracowywania planów i podejmowania decyzji.

Artykuł 6 EKSL stanowi, że społeczności lokalne powinny móc samodzielnie ustalać wewnętrzną strukturę administracyjną, tworząc jednostki dostosowane do specyficznych potrzeb i umożliwiające skuteczne zarządzanie. Natomiast w Polsce liczne ustawy i akty wykonawcze narzucają gminom i powiatom sztywne rozwiązania organizacyjne.

Samorządowcy zgłosili także powtarzające się naruszanie art. 9 EKSL. Chodzi o prawo społeczności lokalnych do posiadania własnych, wystarczających zasobów finansowych, którymi mogą swobodnie dysponować w ramach swoich uprawnień. Wysokość tych zasobów powinna być dostosowana do zakresu uprawnień przyznanych przez prawo; cześć ich ma pochodzić z opłat i podatków lokalnych. Tymczasem zasoby te są niewystarczające. W latach 2006-2007 nastąpiły zmiany prawne (ustawa o PIT), które spowodowały znaczne osłabienie finansów gmin, bez rekompensaty i zmniejszenia zakresu zadań. Kolejne zadania są przekazywane bez wystarczających środków finansowych. Wysokość podatków ustala ustawa i minister finansów, a samorząd może wprowadzić jedynie ulgi i zwolnienia.

25 maja - w Warszawie obradował Zarząd Związku Miast Polskich, m.in. nad projektem ustawy o ułatwieniach w przygotowaniu inwestycji mieszkaniowych oraz nad projektem ustawy o pomocy państwa w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych w pierwszych latach najmu mieszkania. Obydwa projekty są rządowe.

Zarząd ZMP w Warszawie uzależnił podjęcie pozytywnego stanowiska w sprawie nowej wersji rządowego projektu ustawy o ułatwieniach w przygotowaniu inwestycji mieszkaniowych od uwzględniania zgłoszonych uwag. Doceniając dotychczas wprowadzone zmiany postulowane przez ZMP, samorządowcy z miast nie zgadzają się jednak na psucie przestrzeni i budowanie byle gdzie, a nie w dobrych, wyznaczonych przez miasta, lokalizacjach. Obecny projekt ma wciąż wiele mankamentów. Ważna dla jakości zagospodarowania przestrzeni jest niesprzeczność podejmowanych działań inwestycyjnych ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (art. 6). Ten sam przepis mówi jednak, że lokalizację inwestycji ustala się niezależnie od istnienia lub ustaleń MPZP. Poza tym opisana procedura nie jest możliwa do pełnego przeprowadzenia (wraz z podjęciem uchwały przez radę gminy) w ciągu 60 dni. Zastrzeżenia dotyczą także m.in. następujących spraw: niejasnego sformułowania, co znaczy stan zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w gminie, standardów lokalizacji i realizacji inwestycji mieszkaniowych, obciążeń nakładanych na właścicieli nieruchomości, nienormatywnych dróg czy uzależnienia wysokości budowanych obiektów od liczby mieszkańców w gminie.

Podobny warunek, dotyczący pozytywnej opinii, członkowie Zarządu Związku postawili w sprawie rządowego projektu ustawy o pomocy państwa w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych w pierwszych latach najmu mieszkania. Ze względu na dużą liczbę krytycznych uwag z miast postulują ich uwzględnienie i wnioskują o przesunięcie w czasie przyjęcia tej regulacji.

25 maja - z okazji przypadającego 27 maja Dnia Samorządu Terytorialnego przedstawiciele organizacji samorządowych skierowali apel do Prezydenta RP, Andrzeja Dudy, o podjęcie niezbędnych działań dla przeciwdziałania recentralizacji i osłabiania samorządu terytorialnego. Czytaj więcej ...

24 kwietnia - Rada miasta Piła podjęła uchwałę o zaskarżeniu do Trybunału Konstytucyjnego przepisów ustawy z 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 2180). Chodzi o nowelizację, która odebrała gminom kompetencję w zakresie zatwierdzania taryf opłat za wodę i ścieki i przekazała ją regulatorowi funkcjonującemu w strukturze organizacyjnej przedsiębiorstwa państwowego – Wody Polskie. Rada miasta Piły uzasadnia, że domaga się stwierdzenia niezgodności przepisów z Konstytucją m.in. z powodu pominięcia zasady rozpatrywania projektu ustawy w trzech czytaniach sejmowych, z powodu naruszenia zasad poprawnej legislacji, z powodu złamania zasad dialogu społecznego i ze względu na naruszenie procedur. – Przepisy wykraczają poza granice ingerencji ustawodawcy w samodzielność gminy – czytamy w uzasadnieniu uchwały.

Władze Piły zwracają uwagę, że Wody Polskie dostały kompetencje nadzorcze w oparciu o kryterium celowości, a w Konstytucji zawarty jest zapis, że nadzór nad samorządem terytorialnym może być sprawowany wyłącznie w oparciu o kryterium legalności. Wprowadzeniu zewnętrznego, centralnego regulatora od początku towarzyszył duży opór samorządów i spółek komunalnych. Obawiały się one zbyt daleko idących ingerencji w ich politykę cenową i cięcia kosztów w myśl głośno akcentowanej przez rządzących zasady, że reforma gospodarki wodnej nie może odbić się na portfelach Polaków. Wskazywano, że polityka nadmiernych obniżek może odbić się rykoszetem na samorządowych budżetach. Niższe przychody ze sprzedaży wody po nieadekwatnie niskiej cenie zaszkodzą samorządom, bo będą one musiały dopłacać do nierentownej działalności spółek. W efekcie mieszkańcy i tak zapłacą, tylko że nie w cenie wody, bo straty przedsiębiorstwa pokryją po prostu z budżetu miasta.

17 kwietnia - w siedzibie Ministerstwa Środowiska odbyło się spotkanie konsultacyjne poświęcone projektowi ustawy o Polskiej Agencji Geologicznej. Spotkanie odbyło się na wniosek Związku Gmin Wiejskich RP. Gospodarzem spotkania był Henryk Kowalczyk – Minister Środowiska. Ze strony samorządowej uczestniczyli między innymi Marek Olszewski, Przewodniczący Związku Gmin Wiejskich RP, Leszek Świętalski, Sekretarz Generalny Związku, a także główni interesariusze projektowanej ustawy czyli wójtowie, burmistrzowie i starostowie jednostek, na terenie których prowadzona jest działalność wydobywcza. Ponadto uczestnikami spotkania byli także przedstawiciele związków zawodowych działających w branży geologicznej i wydobywczej. Strona samorządowa – na podstawie stanowiska ZGW RP w sprawie projektu ustawy o Polskiej Agencji Geologicznej przedstawiła swoje negatywne stanowisko w zakresie, w jakim projekt ustawy zakłada modyfikację dotychczasowego sposobu oraz zakresu poboru opłaty eksploatacyjnej pozbawiając gminy w znacznym zakresie dochodów własnych z tytułu tej opłaty.

Przypominamy, że dochody z opłaty są podstawowym źródłem finansowania przez samorządy ujemnych skutków oddziaływania szkodliwości procesów eksploatacyjnych i wydobywczych na mieszkańców, ich środowisko oraz infrastrukturę. Związek przypomina, że projekt ustawy nie został zaopiniowany, co jest wymogiem ustawowym, przez Stronę Samorządową Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, a sam zamysł, aby tworzyć nowy organ administracji państwowej kosztem samorządów jest nie do przyjęcia. To zadecydowało o naszej interwencji u Ministra Środowiska i o wniosku zorganizowania spotkania. Przedstawiciele samorządów uczestniczący w spotkaniu w sposób jednoznaczny przedstawili ujemne skutki projektowanych zmian i ich wpływ na budowanie oporu i niechęci mieszkańców dla działalności wydobywczej, a szczególnie inwestycji w tym zakresie. Nadmieniamy, że problem dotyczy niemal wszystkich samorządów, gdyż działalność wydobywcza już dzisiaj prowadzona jest na terenie ponad 1400 gmin, a rozpoznane zasoby surowcowe znajdują się w ponad 2400 gminach. W wyniku spotkania Henryk Kowalczyk, Minister Środowiska zadeklarował ponowne przeanalizowanie zapisów projektu ustawy odnoszących się do samorządów i uwzględnienie naszych głosów w sposób dalece satysfakcjonujący stronę samorządową.

13 kwietnia - w Dąbrowie Górniczej Zarząd ZMP zaopiniował negatywnie otrzymaną wersję specustawy mieszkaniowej. Zarząd Związku jednoznacznie negatywnie zaopiniował otrzymany z Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju projekt ustawy o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących (stanowisko). Zaznaczano jednak, że jest to ocena tej konkretnej wersji projektu, który dostał Związek, gdyż pojawiły się informacje, że regulacja ta już uległa znaczącym modyfikacjom. Prezydenci i burmistrzowie zasiadający w Zarządzie podkreślali, że projekt ten jest korupcjogenny, niszczy planowanie przestrzenne i wprowadza chaos. Bardzo poważnie ingeruje też w chronione Konstytucją RP prawo własności. Drastycznie zmniejsza udział lokalnej społeczności w planowaniu przestrzennym. Zdaniem samorządowców z miast, trzeba upomnieć się o Kodeks Urbanistyczno-Budowlany, który w przeciwieństwie do tej regulacji gwarantował uporządkowanie przestrzeni.

Na tym samym posiedzeniu Zarząd ZMP przyjął stanowisko w sprawie zapowiedzianych przez prezesa Jarosława Kaczyńskiego zmian (obniżek) wynagrodzeń wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) i pozostałych samorządowców. Członkowie Zarządu Związku odcięli się od uprawiania polityki polegającej na formułowaniu populistycznych haseł obliczonych na uzyskanie poklasku wyborców. Reprezentanci miast ocenili obecnie obowiązujący system wynagradzania jako niefunkcjonalny i antymotywacyjny. Opiera się na niezrozumiałych zasadach – miesięczne wynagrodzenie nie może przekroczyć „siedmiokrotności kwoty bazowej określonej w ustawie budżetowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe”. Przypomnieli, że od 2007 roku przeciętna płaca w Polsce wzrosła o ponad 50%. Natomiast wynagrodzenia wójtów, burmistrzów i prezydentów miast nie zmieniły się od 10 lat, a w tym czasie inflacja realnie zmniejszyła je jeszcze o ponad 20%. W wielu miejscach prezydenci miast zarabiają dzisiaj mniej, nie tylko od swoich zastępców czy skarbników, ale i niektórych szefów wydziałów czy jednostek miejskich. Często też wójt kilkutysięcznej gminy zarabia porównywalnie z prezydentami Warszawy, Krakowa czy Poznania, gdzie nie tylko średnie zarobki i koszty życia, ale zakres odpowiedzialności i obciążenie pracą są bez porównania większe. Dlatego Związek domaga się wprowadzenia przejrzystego i racjonalnego systemu wynagrodzeń, uwzględniającego wielkość gminy czy miasta, zakres obowiązków oraz wyniki w zarządzaniu, w którym o wysokości wynagrodzeń swoich burmistrzów, wójtów i prezydentów będą decydowały społeczności lokalne.

10 i 11 kwietnia - w Warszawie odbyło się XXIII Zgromadzenie Ogólne Związku Powiatów Polskich. W trakcie obrad samorządowcy przyjęli aż osiem stanowisk w sprawie:

  • dostępności komunikacyjnej Polski lokalnej;
  • finansowania powiatów;
  • finansowaniu systemu oświaty;
  • nowoczesnej administracji;
  • nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;
  • problemów w funkcjonowaniu systemu ochrony zdrowia;
  • w sprawie roli powiatów w ustroju terytorialnym państwa w 20-lecie ich odrodzenia;
  • zwiększenia finansowania działalności warsztatów terapii zajęciowej.

W stanowisku dotyczącym finansowania powiatów czytamy, że ZPP oczekuje pilnego opracowana i wdrożenia nowego systemu dochodów jednostek samorządu terytorialnego. System ten powinien w szczególności:

  • zwiększyć katalog źródeł dochodów jednostek samorządu terytorialnego, w tym wprowadzić partycypację jednostek samorządu terytorialnego w dochodach z podatku VAT i akcyzy;
  • zwiększyć rolę dochodów własnych, w tym zamienić udział w poszczególnych podatkach dochodowych na lokalny podatek dochodowy (tzw. PIT komunalny);
  • przyznać powiatom realne władztwo podatkowe;
  • określić przejrzyste zasady wyliczania dotacji celowych na realizację zadań zleconych;
  • ujednolicić zasady starania się o środki z programów dedykowanych na wsparcie realizacji zadań własnych.

Z kolei w stanowisku dotyczącym dostępności komunikacyjnej Polski lokalnej ZPP docenia przeznaczenie przez Radę Ministrów dodatkowych 500 mln zł na drogi lokalne w ramach nowego Rządowego Programu na Rzecz Rozwoju oraz Konkurencyjności Regionów poprzez Wsparcie Lokalnej Infrastruktury Drogowej. Jednakże zauważa, że:

  • kwota ta jest porównywalna ze środkami zabieranymi w ostatnich latach z Programu rozwoju gminnej i powiatowej infrastruktury drogowej;
  • względnie niewielkie środki (pozwalające na sfinansowanie około 100 inwestycji) powiaty muszą konkurować z gminami;
  • nowy Program został przyjęty w szybkim trybie z bardzo krótkim terminem zgłaszania wniosków, co dało możliwość zgłaszania wyłącznie inwestycji uprzednio przygotowanych;
  • nowy Program ma charakter jednorazowy i jako taki nie pozwala na długoterminowe planowanie rozwoju przy wsparciu zewnętrznych środków.

Natomiast w stanowisku dotyczącym finansowania oświaty ZPP zwraca uwagę na pogarszającą się sytuację finansową oświaty. Wpływ na to ma nie tylko spadająca liczba uczniów (za czym idzie spadek subwencji oświatowej, która jest przekazywana właśnie na ucznia) ale także przerzucanie na samorządu kosztów realizacji tego zadania. Przykładem może być chociażby wprowadzona przez rząd – od 1 kwietnia 2018 r. – podwyżka nauczycielskich wynagrodzeń. „Tegoroczna podwyżka jest kolejną, przy której odpowiedzialność finansowa jest przerzucana na barki samorządów. Co do zasady wzrost kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2018 będzie niewystarczający na pokrycie konsekwencji podwyżki wynagrodzeń nawet w skali całego systemu, a w powiatach – ze względu na sposób podziału środków w sposób szczególnie dotkliwy” czytamy w stanowisku.

Z treścią wszystkich przyjętych przez ZO ZPP stanowisk można zapoznać się tutaj: www.zpp.pl

4 kwietnia - minister edukacji narodowej podpisał rozporządzenie w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli. Zmianie ulegają zasady podziału oddziału klasy I, II i III szkoły podstawowej w przypadku zwiększenia liczby uczniów danego oddziału w trakcie roku szkolnego, ponad liczbę uczniów określoną w przepisach nowelizowanego rozporządzenia (25 uczniów). Doprecyzowano zakres informacji, jakie powinny znaleźć się w arkuszach organizacji publicznych szkół i przedszkoli, w tym, między innymi, wprowadzono zasadę umieszczania w arkuszach organizacji imion i nazwisk nauczycieli. Dookreślono terminy opiniowania i zatwierdzania arkuszy organizacji publicznych szkół i przedszkoli. Rozporządzenie wprowadza także nową regulację stwarzającą możliwość rozszerzenia nazwy publicznej szkoły i publicznego przedszkola o dodatkowe określenie wynikające z potrzeb lub oczekiwań społeczności lokalnej lub szkolnej. Nowelizacja wejdzie w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

15 marca - Polska Akademia Nauk wydała negatywne stanowisko dotyczące rządowego projektu ustawy o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących (tzw. specustawa mieszkaniowa). - KPZK PAN z zaskoczeniem zapoznało się z projektem ustawy i jego uzasadnieniem - czytamy w stanowisku. W ocenie Komitetu „nikt nie zastanawia się nad konsekwencjami tego groźnego i nieprzemyślanego aktu ignorującego interesy narodowe w dłuższej perspektywie. Uzasadnienie jest napisane jednostronnie i ukrywa koszty społeczne i ekonomiczne tego aktu. Nie jest to de facto akt, który ma umożliwić przyspieszenie procesów budowy, ale akt, który ma przyspieszyć spekulację gruntami, zachęcić do większej korupcji w tym sektorze i w działalności samorządów terytorialnych. Ponadto głęboko ingeruje w kompetencje planistyczne samorządów terytorialnych naruszając konstytucyjne zasady subsydiarności, wprowadzając pośrednio coraz większy chaos przestrzenny, z którym deklaratywnie rząd ma walczyć. Likwiduje się tą ustawą resztki systemu planowania miejscowego. Wprowadza tylnymi drzwiami podstawy do dalszej anarchii przestrzennej a przede wszystkim do rozkwitu spekulacji gruntami i przejmowania olbrzymich korzyści z renty budowlanej pod przykrywką zgodności podejmowanych działań z prawem. W takiej postaci ustawa ta, w razie wprowadzenia, będzie źródłem wielu konfliktów społecznych i przyczyni się do eskalacji konfliktów politycznych w samorządach”.

21 marca - Unia Metropolii Polskich przekazała resortowi finansów postulaty dotyczące zmian w systemie podatków lokalnych oraz finansów publicznych. UMP postuluje następujące zmiany w systemie podatków i opłat lokalnych:

  • Likwidacja ustawowych zwolnień i ulg w podatkach i opłatach lokalnych i wprowadzenie możliwości stosowania takich ulg - zgodnie z prowadzoną polityką osiedleńczą - przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego (JST). Do czasu likwidacji ustawowych zwolnień i ulg należy wprowadzić obowiązek każdorazowej nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zatrzymując proces uchwalania nowych zwolnień i ulg w innych ustawach prawa materialnego.

  • Zastąpienie podatku rolnego i leśnego podatkiem od nieruchomości o obniżonej stawce dla gruntów rolnych, z zastrzeżeniem, że obniżona stawka nie dotyczy gruntów będących w posiadaniu przedsiębiorcy lub podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą i niezajętego na działalność rolniczą.

Wprowadzenie takiej zmiany ma ujednolicić system deklaracji i poboru podatku od nieruchomości. Dodatkowo należy wprowadzić możliwość doręczania decyzji ustalających wysokość zobowiązania tylko jednemu z małżonków (chyba że w aktach podatkowych zostanie złożone wyraźne zastrzeżenie w zakresie obowiązku doręczania deklaracji każdemu z małżonków osobno), przy czym należy utrzymać ich solidarną odpowiedzialność.

  • Zdefiniowanie autonomicznej definicji pojęcia „budowla” w przepisach prawa podatkowego i powiązanie jej z Klasyfikacją Środków Trwałych.

  • Docelowo likwidacja obowiązku wydawania decyzji podatkowych na rzecz składania informacji podatkowych – tak jak w przypadku osób prawnych.

Unia Metropolii Polskich chce też zmian w art. 243 ustawy o finansach publicznych, które mają na celu zwiększenie efektywności wykorzystania środków z UE przez JST, dostosowanie limitów obsługi spłaty długu do rzeczywistej zdolności kredytowej jednostki oraz eliminację błędów deformujących wskaźnik limitujący spłaty długu.

13 marca - Prezes ZMP, Zygmunt Frankiewicz zwrócił się do Prezydenta RP, Andrzeja Dudy z prośbą o rozważenie możliwości poparcia - w ramach współpracy z organizacjami samorządowymi - zmian przepisów dotyczących budżetów obywatelskich, wprowadzonych niedawno w ustawie o samorządzie gminnym (partycypacyjnych). Budżety partycypacyjne zostały wprowadzone w ostatnich pięciu latach przez wiele polskich samorządów.

Część z nich wypracowała w tym czasie konkretne, dostosowane do warunków lokalnych procedury i narzędzia. Są miasta, w których budżet partycypacyjny, mimo że sam w sobie stanowi niewielką część wydatków, stał się podstawa do szerokiego dialogu obywatelskiego o całym budżecie miasta czy gminy. Wprowadzenie stosownej podstawy prawnej do ustawy o samorządzie gminnym, które nastąpiło w ustawie z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych, stanowi realizację postulatu formułowanego przez część środowisk samorządowych, choć niektóre samorządy stały na stanowisku, że obowiązujące dotychczas przepisy art. 5a ustawy stanowiły wystarczającą podstawę prawną do wdrażania budżetów obywatelskich. Praktycy budżetów obywatelskich wskazują jednak kilka fragmentów wprowadzonych w art. 5a nowych przepisów, które budzą wątpliwości i wymagają korekt. Zwłaszcza trudny do interpretacji jest ostatni, 7 ustęp, który dodatkowo stanowi niepotrzebne usztywnienie procedur. Te miasta, które wypracowały wspólnie z mieszkańcami określone narzędzia, będą teraz musiały je zmienić, dostosowując do sztywnych zapisów ustawowych. Nie jest to zgodne z zasadą pomocniczości.

Działania Związku Gmin Wiejskich RPO spowodowały, że z interpelacją poselską w sprawie projektu ustawy o Polskiej Agencji Geologicznej wystąpił Krzysztof Paszyk, poseł PSL – UED. W interpelacji, skierowanej do premiera Morawieckiego poseł dopytuje się dlaczego rząd zdecydował się opracować projekt ustawy tak wyraźnie ograniczający dochody jednostek samorządu terytorialnego z tytułu opłat eksploatacyjnych z działalności górniczej? A także jak rząd zamierza zrekompensować gminom dochody utracone w wyniku wprowadzenia ustawy o Polskiej Agencji Geologicznej. – Arbitralne uszczuplenie dochodów gmin godzi w konstytucyjną zasadę samodzielności jednostek samorządu terytorialnego. Projektodawca powinien przy zmianach uwzględnić charakterystykę zadań realizowanych przez gminy o górniczym charakterze, wymagającym przecież ponadstandardowych nakładów finansowych i organizacyjnych. Rządowy projekt wzbudza też szereg obaw dotyczących zagwarantowania przyzwoitej legislacji – czytamy w interpelacji.

2 marca - zarząd ZGW RP przyjął stanowisko w sprawie prezydenckiego projektu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego (druk sejmowy nr 2281). Zarząd ZGW RP popiera prezydencką inicjatywę, która zmierza do poszerzenia kompetencji Rady Dialogu Społecznego, a także do wzmocnienia organizacyjnego RDS. Jednocześnie zarząd ZGW RP postuluje zmianę art. 24 ust. 1 ustawy w sposób, który pozwoliłby włączyć stowarzyszenia samorządowe do listy podmiotów będących pełnoprawnymi członkami RDS. W ocenie samorządowców jest to konieczne przede wszystkim dlatego, że samorząd terytorialny, który jest największym pracodawcą w Polsce, nie jest w Radzie należycie reprezentowany. Według danych GUS urzędnicy samorządowi to grupa licząca 259 tys. zatrudnionych. Natomiast w jednostkach komunalnych pracuje łącznie ponad 1,5 mln osób.

2 marca - w Żywcu odbyło się Zgromadzenie Ogólne Związku Miast Polskich. Oprócz dorocznych czynności statutowych, takich jak: przyjęcie sprawozdania z działalności Związku w 2017, sprawozdania z wykonania budżetu i przedstawienia bilansu Związku za rok 2017, a także programu działań (rok będzie poświęcony przede wszystkim tematyce wyborczej) i budżetu na rok 2018, przedstawiciele miast należących do ZMP przegłosowali dwie zmiany w Statucie Związku. Pierwsza uwzględnia zmianę długość kadencji organów JST z czteroletniej na pięcioletniej, a druga dotyczy wpisania do Statutu zwyczajowo stosowanej od 1999 roku zasady parytetu w wyborach organów Związku (skład Zarządu odzwierciedla proporcje przynależności delegatów miast do ZO ZMP do ugrupowań politycznych i delegatów bezpartyjnych). Zgodnie z przyjętymi zmianami, szczegółowe zasady wyboru oraz podział na grupy delegatów mają być przyjmowane w ordynacji wyborczej przez aktualny skład delegatów, na pierwszym po wyborach samorządowych Zgromadzeniu Ogólnym.

W trakcie drugiego dnia obrad Zgromadzenia Ogólnego ZMP rozmawiano na temat wyzwań, jakie stoją przed miastami w związku ze zmianami w przepisach wyborczych oraz nowymi przepisami o ochronie danych osobowych. W opinii Andrzeja Maciejewskiego, przewodniczącego sejmowej Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej istnieją poważne wątpliwości, czy wybory samorządowe w 2018 roku będą skuteczne. Dlatego najbardziej realnym terminem na ich przeprowadzenie powinna być wiosna 2019 roku.

7 lutego - podczas posiedzenia sejmowej Komisji ds. Petycji rozpatrywano projekt nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami, przedstawiony przez ZMP, a przygotowany przez miasto Radom. Chodzi o zmianę nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami, która wprowadziła 23 sierpnia 2017 r. niekorzystną zmianę dla JST dotyczącą zbywania nieruchomości publicznych na rzecz osób użytkujących je na podstawie wieloletnich umów dzierżawy. Zastosowanie bezprzetargowego zbycia nieruchomości zostało ograniczone do nieruchomości oddanych w dzierżawę albo użytkowanie, jeżeli o nabycie nieruchomości ubiega się osoba, która dzierżawi albo użytkuje nieruchomość nieprzerwanie przez okres co najmniej 10 lat.

W petycji ZMP postuluje się zmianę, w myśl której wojewoda w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność JST może zwolnić z obowiązku zbycia w drodze przetargu nieruchomości przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe lub na realizację urządzeń infrastruktury technicznej albo innych celów publicznych, jeśli są realizowane przez podmioty, dla których są to cele statutowe, oraz, gdy ubiega się o nabycie nieruchomości osoba, która dzierżawi lub użytkuje nieruchomość na podstawie umowy zawartej co najmniej na 10 lat.

9 lutego - w Warszawie obradował zarząd Związku Miast Polskich. Burmistrzowie i prezydenci miast przyjęli m.in. stanowisko w sprawie finansowania zajęć pozalekcyjnych. Przedstawiciele miast zwrócili się w nim do Ministerstwa Edukacji Narodowej o rozważenie możliwości zwiększenia rezerwy subwencji oświatowej i dofinansowanie samorządów na organizację zajęć pozalekcyjnych lub uwzględnienia w subwencji oświatowej środków na organizację zajęć pozalekcyjnych na zasadzie, jaka obowiązuje przy części subwencji oświatowej dotyczącej organizowania warunków kształcenia dla uczniów niepełnosprawnych.

Zarząd ZMP negatywnie odniósł się do projektu rozporządzanie Rady Ministrów w sprawie sporządzania audytów krajobrazowych. W rozporządzeniu tym dużą wagę przykłada się do krajobrazów przyrodniczych, mniej do delimitacji krajobrazów miejskich. Wyniki audytu będą miały bezpośredni wpływ na treść aktów planistycznych, w związku z tym, wątpliwości budzą wskazania, jakie mogą z niego wynikać. Dotyczą one np. przeznaczenia terenów, sposobu zagospodarowania, i mogą zawierać nakazy, zakazy i ograniczenia w odniesieniu do np. linii i wysokości zabudowy, proporcji i kształtu bryły, kolorystyki. Zdaniem Zarządu ZMP, te bardzo szczegółowe regulacje dotyczące działalności inwestycyjnej w mieście, wykraczają poza wymagania, jakie stawia obowiązująca ustawa wobec planów miejscowych. Będą również narzucać kierunki polityki przestrzennej realizowanej w mieście. Krajobraz miejski, z uwagi na dynamikę zmian, specyfikę, uwarunkowania historyczne i funkcjonalne, nie może być potraktowany w taki szczegółowy sposób, tym bardziej, że audyt krajobrazowy opracowuje się nie częściej niż raz na 20 lat i dotyczy całego województwa (trudno będzie wprowadzać zmiany).

Burmistrzowie i prezydenci miast poparli także zgłoszony przez miasto Kraków pomysł dotyczący modelu działań inwestycyjno-modernizacyjnych dla przedsięwzięć drogowych. Proponowane zmiany mają na celu istotne usprawnienia realizacji inwestycji drogowych w przypadku ich wykonywania za pośrednictwem spółek celowych JST oraz przy wykorzystaniu partnerstwa publiczno-prywatnego. W obecnym stanie prawnym, realizacja robót drogowych jest dopuszczalna na podstawie pozwolenia na budowę lub zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Realizacja przedsięwzięć drogowych z wykorzystaniem proponowanych przez miasto Kraków rozwiązań legislacyjnych zwiększy możliwość efektywnego wykonania całego zakresu przypisanych jednostkom zadań. Umożliwi pozabudżetową realizację zadań przez spółkę celową, odpowiedzialną za przygotowanie, sfinansowanie i realizację zamierzenia inwestycyjnego. JST uzyskają tym samym alternatywne do tradycyjnej formuły narzędzie organizacyjno-prawne dla dużych przedsięwzięć infrastruktury drogowej.

26 stycznia 2018 r. - w Wałbrzychu obradował zarząd Związku Miast Polskich. W trakcie posiedzenia członkowie zarządu ZMP negatywnie zaopiniowali projekt ustawy o jawności życia publicznego. Proponowane w tej chwili zmiany są groźne.

Takim bardzo drastycznym przykładem jest wprowadzenie sankcji dla kierownika jednostki za błędy podwładnych dotyczące np. niefunkcjonowania systemu antykorupcyjnego czy prowadzenia i aktualizacji rejestru umów, których przełożony - szczególnie w dużym mieście - nie będzie w stanie wyłapać. Sankcje są tak zbudowane, że jeżeli zostanie postawiony zarzut jednemu z setek urzędników samorządowych w mieście, to szef jednostki może za to odpowiadać karnie (do 3 lat więzienia) oraz może na niego być nałożona grzywna. Czyli nie jest wymagane uzyskanie prawomocnego wyroku – wystarczy postawić zarzut i za tym idą sankcje wobec osoby, która być może niczemu nie zawiniła. Zdolność karania jest przypisana urzędnikowi CBA, bez prawa do odwołania się, chociaż w cywilizowanym kraju powinna istnieć zawsze możliwość obrony. Nowe zapisy projektu naruszają konstytucyjną zasadę domniemania niewinności. Przedsiębiorca czy kierownik jednostki sektora finansów publicznych będzie narażony na istotne konsekwencje niezależnie od faktycznego rozstrzygnięcia sprawy wobec pracownika przez sąd. To - zdaniem przedstawicieli ZMP - niewłaściwe zapisy, których nie można zaakceptować. Zarząd ZMP wskazywał ponadto, że projekt w obecnym kształcie pogłębia nierówność w traktowaniu spółek państwowych i samorządowych (zwolnienie z obowiązku udostępniania informacji zawartych w rejestrach umów w BIP lub na stronach internetowych nie dotyczy spółek zobowiązanych JST, ale tylko przedsiębiorstw państwowych, banku państwowego oraz spółek zobowiązanych Skarbu Państwa). Ogranicza możliwość wykonywania dodatkowych, odpłatnych zajęć przez osoby pełniące funkcje publiczne, co utrudni obsadzanie stanowisk wymagających specjalistycznych kwalifikacji, w szczególności z branży budowlanej i informatycznej, a także geodetów, finansistów, lekarzy weterynarii, orzeczników. Pomija też znaczne koszty wdrożenia przepisów związanych m.in. z rozszerzonym obowiązkiem składania oświadczeń majątkowych (np. dla Gliwic liczba osób składających oświadczenia majątkowe wzrośnie z ok. 420 do ponad 1100).

Zarząd ZMP negatywnie zaopiniował także projekt rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Zgodnie z przyjętą ustawą Prawo wodne taryfy ustala się na okres 3 lat. Zdaniem samorządowców, rozporządzenie powinno przewidywać pozostawienie stawek taryfowych na ustalonym poziomie, jednak z możliwością korygowania ich wysokości w sytuacji, gdy następuje wzrost kosztów, który nie wynika ani z woli gminy, ani przedsiębiorstwa dostarczającego wodę czy odprowadzającego ścieki. Zastrzeżenia dotyczą także braku możliwości uwzględniania w kalkulacji taryfy amortyzacji.

11 sierpnia 2020 r. – Unia Metropolii Polskich, Związek Gmin Wiejskich RP, Związek Miast Polskich oraz Związek Powiatów Polskich wystosowały wspólne stanowisko do Ministra Edukacji Narodowej w sprawie organizacji roku szkolnego 2020/2021. W dwudziestu punktach wymienione zostają postulaty i propozycje szczegółowych rozwiązań, których wdrożenie ma zapewnić bezpieczne funkcjonowanie szkół w czasie ciągle obowiązującego w Polsce stanu epidemii COVID-19. Samorządy wskazują m.in. na konieczność:

  • Stworzenia czytelnych i maksymalnie doprecyzowanych przepisów prawa dotyczących organizacji pracy placówek, a także zmniejszenia odpowiedzialności dyrektora szkoły w zakresie podejmowania decyzji o sposobie organizacji, a zwłaszcza analizie sytuacji epidemicznej.

  • Opracowania maksymalnie uszczegółowionych procedur działania, zachowywania się poszczególnych podmiotów sanitarnych, wyraźne określenie obowiązków stron i czasów reakcji; wzmocnienie struktur powiatowych służb sanitarnych w celu uniknięcia zatorów decyzyjnych i chaosu informacyjnego, np. oddzielne kanały kontaktu dla dyrektorów szkół czy organów prowadzących. Bardzo ważna będzie sprawność reakcji tych służb w sytuacji wykrycia ognisk zwłaszcza w dużych placówkach oświatowych.

  • Wsparcie rodzica / opiekuna m.in. poprzez wznowienie możliwości ubiegania się o świadczenia opiekuńcze dla rodziców/opiekunów, chociażby w sytuacji konieczności zawieszenia zajęć lub wprowadzenia zdalnego nauczania z powodu wykrycia ogniska chorobowego w konkretnej placówce.

Samorządy są w pełni świadome, że przed społeczeństwem rysują się różne nieprzewidywalne scenariusze pandemiczne i nie ma możliwości uwzględnienia już dzisiaj wszystkich opcji i procedur w obowiązującym, czy wdrażanym prawie. Dlatego deklarujemy pełną współpracę w kwestii tworzenia każdych przepisów, które będą chroniły mieszkańców naszych wspólnot i pozwalały na uniknięcie sytuacji niebezpiecznych epidemicznie. Oddajemy do dyspozycji MEN naszych urzędników, którzy na bieżąco monitorują sytuację w podległych placówkach, zbierają głosy mieszkańców i pracowników oświaty – czytamy w liście do Ministra Piontkowskiego.

 

Wydawca: SKIBNIEWSKI MEDIA, Warszawa