Z ORGANIZACJI SAMORZĄDOWYCH 

Związek Miast Polskich zaprasza przedstawicieli miast zainteresowanych udziałem w Programie Rozwój Lokalny na warsztaty z zakresu stosowania nowej metody analitycznej – Monitora Rozwoju Lokalnego.

19 czerwca 2019 r. w Poznaniu odbędą się warsztaty dla przedstawicieli miast zainteresowanych udziałem w Programie Rozwój lokalny. Przedmiotem szkolenia będzie zakres stosowania nowej metody analitycznej - Monitora Rozwoju Lokalnego (MRL). MRL to przygotowane przez Związek narzędzie służące wszechstronnej diagnozie sytuacji społeczno-ekonomicznej miasta w odniesieniu do odpowiednio dobranej grupy porównawczej. Wspieramy w ten sposób strategiczne zarządzanie jednostką w świetle podejmowanych działań prorozwojowych z uwzględnieniem istniejących trendów społeczno-gospodarczych. Więcej na temat Monitora znajdziecie Państwo tutaj. Spotkanie odbędzie się w godzinach 11.00 – 14.00 w Sali Sesyjnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego, al. Niepodległości 34, Poznań. Zgłaszać można się do 18 czerwca br. za pomocą formularza, który dostępny jest tutaj. W biurze Związku Miast Polskich osobą do kontaktów w sprawie spotkania jest p. Anna Wiktorczyk-Nadolna, tel. 605 545 608, email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript. . Zapraszamy do udziału!

14 czerwca 2019 r. – Związek Gmin Wiejskich RP – po raz kolejny – wystosował do premiera Morawieckiego pismo w sprawie Funduszu Dróg Samorządowych. Zarząd Związku Gmin Wiejskich Rzeczpospolitej Polskiej po raz kolejny wyraża swoje pozytywne zdanie w związku ze znacznym podwyższeniem środków finansowych w nowo wdrażanym programie Funduszu Dróg Samorządowych. Realizacja tego wsparcia na poziomie określonym w Ustawie z dnia 23 października 2018 roku ( Dz.U. 2018 poz. 2161 ) o Funduszu Dróg Samorządowych przyczyni się do poprawy infrastruktury drogowej w znacznej ilości gmin i powiatów. W trakcie opiniowania projektu nowej Ustawy jako ZGW RP wnosiliśmy do jej treści kilka uwag. Niestety, nie wszystkie zostały uwzględnione. W piśmie samorządowcy apelują m.in. o przyśpieszenie zatwierdzania przez premiera listy wniosków, które (w pierwszym naborze) zostaną objęte wsparciem. Potrzebę przyśpieszenia procedur samorządowcy uzasadniają tym, że większości samorządom gminnym i powiatowym zależy na realizacji inwestycji jeszcze w bieżącym roku budżetowym. SAmorządowcy apelują także aby listy wniosków o dofinansowanie były zatwierdzane w takim brzmieniu, jakie zostało zatwierdzone przez komisje wojewódkie, tzn. bez wprowadzania do nich zmian. Takie sytuacje miały miejsce w przypadku naboru przeprowadzonego we wrześniu 2018 r.

25 i 26 kwietnia 2019 r. – odbyło się XXXIII Zgromadzenie Ogólne Związku Gmin Wiejskich RP.

Samorządowcy obradowali w warszawskim Hotelu Sangate. W trakcie obraz ZO ZGW RP wybrało nowe władze Związku, który po raz pierwszy będzie pełnił swą funkcję przez 5-letnią kadencję. W skład Zarządu ZGW RP wybrani zostali:

  • Anna Grygierek, burmistrz Strumienia

  • Jacek Brygman, wójt gminy Cekcyn

  • Stanisław Jastrzębski, wójt gminy Długosiodło

  • Zmarzlak Dorota, wójt gminy Izabelin

  • Buras Marian, wójt gminy Morawica

  • Mirosław Lech, wójt gminy Korycin

  • Tomasz Osowski, wójt gminy Ełk

  • Paweł Piwko, wójt gminy Radwanice

  • Dariusz Strugała, burmistrz Jaraczewa

  • Dariusz Kubus,wójt gminy Andrespol

Nowym przewodniczącym Związku wybrany zaś został Krzysztof Iwaniuk, wójta gminy Terespol.

Zgromadzeni wybrali także Komisję Rewizyjną ZGW RP. W jej skład weszli:

  • Agnieszka Wojda, wójt gminy Kocierzew Południowy

  • Bogumiła Lewandowska - Siwek, wójt gminy Baranów

  • Jacek Czarnecki, wójt gminy Chełmża

  • Wacław Adamczyk, wójt gminy Biała Rawska

  • Wojciech Rudalski, wójt gminy Paradyż.

Zgromadzeni uchwalili także Program działania Związku Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej na lata 2019 – 2023 w zakresie współpracy z Parlamentem RP i Rządem RP w procesie stanowienia prawa mającego istotne znaczenie dla funkcjonowania samorządów lokalnych.

W trakcie obrad samorządowcy dyskutowali także najważniejsze problemy gmin wiejskich. Wśród poruszanych tematów znalazły się w szczególności sprawy związane z: finansowaniem oświaty; organizacją transportu publicznego; koniecznością nowego uregulowania zasad zmiany granic gmin.

18 kwietnia 2019 r. – Prezydenci polskich miast, pod egidą Związku Miast Polskich, rozpoczęli w Łodzi ogólnopolską kampanię #dziękUEmy, prezentującą zmiany, które zaszły w naszym kraju dzięki wsparciu środków unijnych.

1 maja 2019 roku będziemy świętować 15. rocznicę wejścia Polski do Unii Europejskiej. Przez te wszystkie lata, dzięki współpracy, wymianie doświadczeń, środkom europejskim oraz zaangażowaniu lokalnych społeczności wokół europejskich wartości, Polska przeszła prawdziwą metamorfozę. 15 lat Polski w Unii Europejskiej to nie tylko nowa infrastruktura, zrewitalizowana przestrzeń publiczna, czy nowe obiekty sportowe i kulturalne. To również wspólny rynek, swoboda podróżowania, komunikowania się, wymiana kulturalna, edukacja, czy wspólne wartości, co podkreślali przybyli do Łodzi goście: prezydent Gliwic i prezes ZMP Zygmunt Frankiewicz, prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski, prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Sopotu Jacek Karnowski oraz prezydent Sosnowca Arkadiusz Chęciński. Zainaugurowana w Łodzi wspólna kampania europejska miast i Związku Miast Polskich, którą przedstawiła Joanna Nowaczyk, z-ca dyrektora Biura ZMP, ma nadać wszystkim planowanym w miastach wydarzeniom, związanym z rocznicą jednolity ogólnopolski charakter, na który składają się: wspólna grafika plakatu, spot wideo (cztery 15 sekundowe i jeden 2 minutowy spot pokazujący różnorodne korzyści z naszego członkostwa w UE) oraz działania w mediach społecznościowych.

11 kwietnia 2019 r. – odbyła się II Samorządowa Debata Oświatowa.

Jej uczestnicy wystosowali Apel do rządu. „Zatroskani pogarszającym się - mimo naszych wysiłków - stanem finansów oświaty, zwracamy się do Rządu oraz do wszystkich zainteresowanych środowisk o podjęcie rzetelnej debaty na temat stanu polskiego systemu edukacji, zwłaszcza w kontekście przedstawionego przez nas Raportu o finansowaniu oświaty w Polsce w latach 2004-2018.

Debata powinna dotyczyć między innymi takich zagadnień, jak:

  • standardy oświatowe, w tym dotyczące organizacji i sieci szkół oraz zatrudnienia nauczycieli,
  • mechanizm ustalania wynagrodzeń nauczycieli i sposób ich finansowania,
  • obiektywny, jasny i przejrzysty sposób obliczania kwoty części oświatowej subwencji ogólnej (a nie tylko jej podziału),
  • jasne zdefiniowanie zobowiązań finansowych rządu i samorządów w zakresie realizacji zadań oświatowych.

Odnosząc się do sformułowanego przez Premiera Mateusza Morawieckiego zaproszenia do okrągłego stołu w sprawie polskiej oświaty, wyrażamy przekonanie, że strona samorządowa, pominięta w zapowiedzi Premiera, musi uczestniczyć w tych rozmowach.
Jednocześnie wnioskujemy o zorganizowanie w niedługim czasie odrębnego posiedzenia Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, poświęconego wyłącznie problematyce oświaty, z udziałem ekspertów oraz przedstawicieli zainteresowanych środowisk, zwłaszcza reprezentujących nauczycieli i rodziców”.

 

3 i 4 kwietnia 2019 r. – w AirPort Hotel Okęcie w Warszawie odbyło się XXV Zgromadzenie Ogólne Związku Powiatów Polskich. 7 stanowisk, dyskusja o ochronie zdrowia i transporcie zbiorowym, strategia NFZ, znaczenie rozwoju partnerstwa publiczno-prywatnego – to najważniejsze punkty posiedzenia.

Ochrona zdrowia. Samorządowcy wysłuchali wystąpienia Adama Niedzielskiego, zastępcy Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na temat Strategii NFZ na lata 2019-2023. Jak mówił, w ostatnim czasie udało się uruchomić 680 mln zł na wsparcie finansowania szpitali różnych poziomów referencyjnych, z czego połowa trafi do szpitali powiatowych. Andrzej Płonka, prezes Związku Powiatów Polskich zwrócił uwagę na to, że powodem złej sytuacji jest tu brak pieniędzy. Prezes ZPP wspomniał o tym, że powiaty i szpitale powiatowe posiadają inne dane dotyczące stanu szpitali powiatach niż resort zdrowia. O tym, że brakuje lekarzy Związek Powiatów Polskich mówił od lat. Proponował wprowadzenie ułatwień dla kadry zza granicy. Tymczasem aktualnie ZPP otrzymuje zarzut, że przyczyną takiego stanu jest nieodpowiedni poziom opłacania lekarzy przez samorządy.

Publiczny transport zbiorowy. Zastępca dyrektora Biura ZPP - Grzegorz Kubalski - omówił projekt nowelizacji ustawy o publicznym transporcie zbiorowym przygotowanym przez resort infrastruktury. Jak mówił, nie sprzyja on rozwojowi transportu lokalnego. W ocenie dyrektora może nawet doprowadzić do destrukcji przewozów autobusowych. Projekt otrzymał także negatywną opinię strony samorządowej zespołu ds. infrastruktury Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Projekt wprowadza opracowywanie i przyjmowanie planów transportowych na poziomie województwa, nie dopuszcza prawa wyłącznego.

Partnerstwo publiczno prywatne. Uczestnicy zgromadzenia mieli także okazję do zapoznania się z ciekawymi wykładami na temat partnerstwa publiczno-prywatnego prowadzonymi przez radców prawnych. Dr Rafał Cieślak przedstawił ostatnią nowelizację ustawy o PPP. Omówił kryteria oceny ofert, wykonywanie umowy o PPP, rynek PPP w Polsce.

Ponadto delegaci przyjęli siedem stanowisk w sprawach:

  • racjonalnego rozwoju e-administracji,

  • finansowania systemu oświaty,

  • sytuacji w służbie zdrowia,

  • koniecznych zmian w systemie dochodów jednostek samorządu terytorialnego,

  • wsparcia realizacji zadań powiatów w zakresie ochrony środowiska,

  • wynagradzania pracowników sektora publicznego,

  • znaczenia dziedzictwa lokalnego dla rozwoju.

14 marca 2019 r. – Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej i gmina Kleszczów zorganizowała konferencję przybliżającą tematy związane z projektami zmian granic gmin i z utworzeniem Polskiej Agencji Geologicznej.

Prawdopodobnie do końca marca złożonych zostanie kilka, kilkanaście wniosków o zmianę granic, głównie z miast, o ich przesunięcie kosztem sąsiadujących z nimi gmin wiejskich. Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej wielokrotnie apelował w tym temacie do rządu i parlamentu o dokonanie zmian systemowych w tym zakresie. Należy jednak podkreślić, że poprzez aktywne działania Związku w ostatnim czasie udało się wprowadzić temat granic do prac Sejmowej Komisji Samorządu Terytorialnego (posiedzenie w lutym) i planowane wyjazdowe w okolicach Rzeszowa w kwietniu. Również na poziomie Rządu, doprowadziliśmy do spotkania z ministrem Pawłem Szefernakerem. I jest wola prac nad częścią stawianych przez Związek postulatów m.in.:

  • określenie zasad rozliczeń skutków procesów podziałowych, szczególnie rozliczeń finansowych i majątkowych pomiędzy gminami objętymi zmianami granic, zapewniającymi rekompensatę za poniesione nakłady i utracone mienie komunalne i dochody, a także cesję zobowiązań finansowych wobec instytucji finansowych i budżetu państwa;

  • uregulowanie stałego i systemowego wymaga także proces przejęcia długów i zobowiązań prawnofinansowych gminy likwidowanej z urzędu ze względu na jej nadmierne zadłużenie;

  • zwolnienie z kosztów, opłat i podatków z tytułu przeniesienia własności mienia wynikających z procesu zmiany granic gmin;

  • ograniczenie częstotliwości referendów i konsultacji publicznych ws. zmiany granic, dotyczących tych samych obszarów gmin, do jednego razu w kadencji samorządów - coroczne organizowanie referendów i konsultacji w tej samej sprawie jest kosztochłonne i wprowadza poczucie nieuzasadnionej tymczasowości.

Jednak niezależnie od doprecyzowaniu regulacji prawnych, generalnie stoimy na stanowisku, że mamy nienaruszalność terytorialną gmin, a poprawa funkcjonowania i realizacji zadań sąsiadujących samorządów powinna być oparta przede wszystkim o różne formy współpracy a nie aneksje. Tak jak to jest praktykowane w wielu krajach o bogatej historii samorządowej.

Omawiając prace nad projektem utworzenia Polskiej Agencji Geologicznej, dzięki dużej determinacji Związku i współpracujących z nami grupy gmin udało się doprowadzić do zmian w projekcie, w którym nie ma propozycji zmian w zasadach naliczania opłaty eksploatacyjnej dla gmin (to był zasadniczy problem dla gmin tego projektu).

7 marca 2019 r. – odbyło się w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji zainicjowane przez Związek Gmin Wiejskich RP spotkanie w sprawie planowanych zmian granic gmin.

Ze strony ZGWRP w spotkaniu uczestniczył Leszek Świętalski – Sekretarz Generalny ZGWRP, a ze strony MSWiA udział wzięli: Grzegorz Ziomek – Dyrektor Departamentu Administracji Publicznej oraz Szymon Wróbel – Sekretarz Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego ze strony rządowej. Leszek Świętalski przedstawił tło powodów spotkania. Zwracając się do Ministra Pawła Szefernakera, podkreślił, iż zwraca się do niego przede wszystkim jako do Pełnomocnika Rządu do spraw Samorządu Terytorialnego. Powodem tego jest to, że od wielu lat bezskutecznie Związek w interesie gmin z obszarami wiejskimi apeluje o zmiany zapisów Art. 4 ustawy o samorządzie gminnym i przepisów wykonawczych odnoszących się do problematyki zmiany granic gmin. Wskazywaliśmy na nieuregulowane problemy finansowe wynikające z podziałów. Istniejący stan prawny podważa, zdaniem Związku, zasadę stabilności terytorialnej gmin, która to zasada leży u podstaw konstytucyjnego statusu gminy. Zmiany granic gmin, dokonywane wyłącznie z pobudek ekonomicznych, poza burzeniem więzi społecznych, gospodarczych i kulturowych oraz jednorodności i stabilności terytorialnej, generują także ubytki w dochodach i destabilizują budżety gmin dotkniętych redukcjami terytorialnymi. Wszystkie te zdarzenia mają charakter działań wywłaszczających bez odszkodowań i rekompensat. Wobec braku woli organów władzy w zakresie regulacji sprzyjających tym procesom wskazano, iż rosną obawy samorządów gmin wiejskich o zachowanie swoich granic i dorobku. Dowodem tego są spodziewane kolejne wnioski zmierzające do zmian granic gmin, których przedstawiciele obecni są na spotkaniu. Minister Paweł Szefernaker został zapoznany szczegółowo z problemami wszystkich reprezentowanych gmin i skutkami ewentualnych podziałów. Przy czym podkreślił, że rozpatrując złożone wnioski będzie przede wszystkim uwzględniał opinie wojewodów w tym zakresie. Zwrócono przy tym uwagę przedstawicielom resortu, iż opinia wojewodów jest tylko jednym z elementów składającym się na zawartość wniosków i zgodnie z ustawą i rozporządzeniem nie ma charakteru wiążącego. W wyniku spotkania ustalono, iż Ministerstwo poinformuje gminy za pośrednictwem Związku w otrzymanych wnioskach dot. regulacji granic gmin. Ma to służyć odpowiedniemu monitoringowi ze strony zainteresowanych gmin oraz przygotowaniu z ich strony odpowiednich kroków zaradczych. Ustalono także, iż na wniosek ZGWRP, w maju na posiedzeniu Zespołu ds. Ustrojowych Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego zainicjowana zostanie dyskusja problemowa mająca na celu przedstawienie rekomendacji w zakresie spodziewanych zmian w ustawie o samorządzie gminnym, odnoszących się do problematyki regulacji granic. Informujemy, iż problematyka ta będzie omawiana na wyjazdowym posiedzeniu Zarządu ZGWRP w Kleszczowie, podczas którego odbędzie się otwarta debata w tej sprawie. Wszystkich zainteresowanych zapraszamy do wzięcia udziału w tym zdarzeniu. Informacja dostępna na stronie Związku lub w Biurze Związku. Wypracowane podczas spotkania w Kleszczowie stanowiska będą przedmiotem dyskusji na najbliższym Zgromadzeniu Ogólnym Związku w dniach 25-26 kwietnia br. w Warszawie.

5 i 6 marca 2019 r. – w Poznaniu odbyło się I w tej kadencji samorządowej Zgromadzenie Ogólne Związku Miast Polskich.

Delegaci na Zgromadzenie Ogólne ZMP 5 marca wybrali na drugą kadencję na prezesa ZMP, Zygmunta Frankiewicza, prezydenta Gliwic (229 głosów na 232 oddane). Dokonano również wyboru członków Zarządu i Komisji Rewizyjnej na VIII kadencję. Po przegłosowanej zmianie w statucie ZMP, w nowym, poszerzonym Zarządzie zasiądzie teraz 30 przedstawicieli miast członkowskich. Kandydatów do Zarządu ZMP zgłaszały grupy polityczne, zgodnie z parytetem wynikającym z wyników wyborów w miastach członkowskich. 18 członków do Zarządu wyłonili tzw. Niezależni, 5 - Koalicja Obywatelska, 3 - Centrolewica, 2 - Zjednoczona Prawica, a 1 - Ludowcy. W Komisji Rewizyjnej jest po jednym z przedstawicieli wszystkich ugrupowań. Dla 20 reprezentantów miast będzie to kontynuacja pracy z poprzedniej kadencji, a nawet paru poprzednich. Mamy też w składzie tych gremiów nowe twarze – 15 osób po raz pierwszy zasiądzie w Zarządzie czy Komisji Rewizyjnej. Kilku prezydentów i burmistrzów zmieniło Komisję Rewizyjną na Zarząd i odwrotnie. Po raz pierwszy w historii ZMP w składzie Zarządu są trzy kobiety. Na pierwszym spotkaniu Zarządu, które odbyło się zaraz po pierwszym dniu Zgromadzenia, wybrano spośród członków Zarządu dwóch wiceprezesów oraz sekretarza. Wybór trzeciego wiceprezesa i skarbnika pozostawiono do następnego posiedzenia Zarządu, które odbędzie się 5 kwietnia w Gliwicach.

8 marca 2019 r. – Prezes Związku Miast Polskich, Zygmunt Frankiewicz w liście otwartym do Premiera RP odnosi się do nieprawdziwych i krzywdzących słów, jakie wypowiedział on 7 marca 2019 r. w programie telewizji TVN 24, a których źródłem jest Minister Edukacji. Zaprasza też szefa rządu do poważnej debata na temat przyszłości edukacji w Polsce, także z udziałem Ministra Finansów i Ministra Edukacji. „Strona samorządowa jest gotowa w każdej chwili taką debatę podjąć. Apelujemy, więc do Pana Premiera o wyznaczenie możliwe jak najszybszego terminu spotkania z ogólnopolskimi organizacjami jednostek samorządu terytorialnego.” - czytamy w liście. Samorządy bowiem nie oszczędzają wcale na nauczycielach, a wręcz przeciwnie - dokładają do subwencji i dotacji z budżetu państwa coraz większe kwoty ze środków własnych. W liście Zygmunt Frankiewicz podaje, że subwencja nie wystarcza nawet na wynagrodzenia, a są przecież także inne koszty prowadzenia szkół. W coraz większej liczbie miast i gmin, w porównaniu z latami ubiegłymi, część oświatowa subwencji ogólnej nie wystarcza nawet na wynagrodzenia na ich obecnym poziomie, nie mówiąc o zapowiadanych podwyżkach. Nie jest też prawdą teza formułowana przez minister oświaty, że samorządy przestały inwestować w oświatę. W roku 2017 wydatki majątkowe gmin w oświacie wyniosły łącznie 2,2 mld zł, miast na prawach powiatu - 1,2 mld zł, powiatów 375 mln oraz województw 35 mln zł (łącznie samorządy poniosły wydatki majątkowe w wysokość 3,8 mld zł). W roku 2017 gminy wydały na edukację 34,5 mld zł, w tym tylko na wynagrodzenia z pochodnymi 23 mld zł, a otrzymana przez nie w 2017 roku subwencja oświatowa wyniosła zaledwie 19,9 mld zł. W tym samym roku miasta na prawach powiatu wydały na edukację 22,3 mld zł, w tym na płace i pochodne 14,5 mld zł, podczas gdy otrzymana subwencja oświatowa wyniosła 13,75 mld zł.

15 lutego 2019 r. – w Warszawie obradował zarząd ZMP. W trakcie posiedzenia zarząd Związku m.in. przyjął stanowisko w sprawie podwyżek dla nauczycieli.

W stanowisku tym ZMP podkreślił, że akceptuje postulaty związków zawodowych nauczyciel i apeluje do ich organów statutowych o wspólną walkę o odpowiedni poziom finansowania oświaty z budżetu państwa. Równocześnie podkreśla, że to nie samorządy decydują o płacach nauczycieli. Wynikają one bowiem z przepisów Karty Nauczyciela i rozporządzeń, uzgodnień prowadzonych bez udziału samorządów terytorialnych, a ostatecznie, z wielkości środków kierowanych do samorządów z budżetu państwa. W podjętym stanowisku, ZMP wnosi o to, aby zostały zmienione zasady wypłacania wynagrodzeń dla nauczycieli, ustalanych w trybie negocjacji ministra edukacji ze związkami zawodowymi. - Skoro nie posiadamy istotnego wpływu na wysokość tych wynagrodzeń, a otrzymywane w subwencji środki finansowe nie pokrywają ich kosztów, wnioskujemy, aby wypłacane były bezpośrednio z budżetu państwa (w formie dotacji celowej dla gmin, powiatów i województw). W ten sposób rząd weźmie wreszcie odpowiedzialność za podejmowane przez siebie decyzje dotyczące kluczowej dla finansowania oświaty kwestii, jaką jest wynagradzanie nauczycieli – czytamy w stanowisku.

Reprezentanci miast pozytywnie zaopiniowali projekt ustawy – Prawo zamówieniach publicznych. Zwrócili jednak uwagę, że przesłany do konsultacji społecznych projekt zawiera wiele kontrowersyjnych i nieprecyzyjnych propozycji przepisów, które wbrew intencjom wnioskodawców, będą stanowić utrudnienie zarówno dla zamawiających, jak i wykonawców. Ustawa jest nieczytelna, zawiera kaskadowe odesłania i zbyteczne powtórzenia innych ustaw (zwłaszcza Kodeksu Cywilnego). Dlatego członkowie zarządu postulują dokonanie w projekcie korekt merytorycznych i redakcyjnych. W skierowanym do Minister Przedsiębiorczości i Technologii piśmie zostały przekazane wszystkie uwagi szczegółowe z miast (pismo i uwagi - w załączeniu), z prośbą o ich uwzględnienie w dalszych pracach legislacyjnych.

Pozytywnie zaopiniowano również projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym (KUKIZ’15), ponieważ zmiana w art. 5a ust. 6 ustawy o samorządzie gminnym umożliwi radom dowolne kształtowanie obszarów realizacji budżetu obywatelskiego na poziomie lokalnym, co zwiększa autonomię JST.

20 lutego 2019 r. – przedstawiciele ZGW RP na posiedzeniu sejmowej Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej przedstawili opinię na temat funkcjonowania art. 4 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, dotyczącego zmiany granic jednostek samorządu terytorialnego w praktyce gmin wiejskich. Informację przedstawił sekretarz generalny Związku Gmin Wiejskich RP, Leszek Świętalski. - Od reformy samorządowej dokonano w Polsce ponad 500 zmian granic, z czego wiele z pominięciem opinii, a często protestów o dużej skali, mieszkańców obszarów przyłączanych do innych gmin. Według niego taki stan podważa zasadę stabilności terytorialnej gmin, która to zasada leży u podstaw konstytucyjnego statusu gminy – przypomniał Leszek Świętalski. Sekretarz ZGW RP zarzucił kolejnym władzom brak woli kompleksowego uregulowania tej kwestii w przepisach ustawowych. Dlatego ZGW RP domaga się prawnego określenia całego pakietu spraw związanych z ekonomiczna stroną tych procederów. Leszek Świętalski wyjaśnił, że chodzi o określenie zasad rozliczeń skutków procesów podziałowych, szczególnie rozliczeń finansowych i majątkowych pomiędzy gminami objętymi zmianami granic. Podkreślił, że regulacji wymaga m.in. określenie rekompensat za poniesione nakłady i utracone mienie komunalne oraz dochody, a także cesja zobowiązań finansowych wobec instytucji finansowych i budżetu państwa. - Obecnie nie ma żadnych przepisów regulujących zabezpieczenie finansowe gmin, które tracą wielki dorobek swoich społeczeństw, które tracą mienie, a u nich pozostają zobowiązania za wytworzenie tego mienia, jak również szereg innych zobowiązań, jak chociażby „janosikowe". Gmina może stracić część terytorium, mienia i dóbr, a na jej barkach, pozostaje obowiązek zapłaty „janosikowego” - tłumaczył Leszek Świętalski. W imieniu ZGW RP zaapelował m.in. o uregulowanie kwestii zwolnienia z kosztów i opłat oraz podatków z tytułu przeniesienia własności mienia wynikających z procesu zmiany granic gmin.

11 lutego 2019 r. – zarząd Związku Gmin Wiejskich RP wystosował List otwarty – stanowisko ZGW RP w sprawie finansowania zadań oświatowych przez samorządy.

– Obecny system finansowania oświaty już się wyczerpał. Część oświatowa subwencji ogólnej, w następstwie wieloletniego niedoszacowania rosnących corocznie w tej dziedzinie zadań, pozostaje obecnie bez sensownego związku z rzeczywistymi nakładami samorządów na subwencjonowane zadania oświatowe – czytamy w liście ZGW P. W ocenie ZGW RP naprawa systemu finansowania oświaty nie jest już możliwa poprzez samą modyfikację algorytmu naliczającego część oświatową subwencji ogólnej. Zwłaszcza w sytuacji, w której resort oświaty negocjuje ze środowiskiem nauczycieli podwyżki dla tej grupy zawodowej nie informując samorządów – czyli płatnika tychże wynagrodzeń – czy otrzyma on stosowne środki na realizację zakładanych podwyżek, czy też nie. Co więcej praktyka gmin wiejskich pokazuje, że środki przekazywane samorządom w ramach subwencji oświatowej są niewystarczające na pokrycie wydatków związanych z wypłatą nauczycielskich pensji. Dlatego w ocenie ZGW RP jedynym rozwiązaniem tego problemu jest przejęcie obowiązku wypłaty nauczycielskich wynagrodzeń przez budżet państwa. – Zasada, że ustalający wysokość wynagrodzeń jest jednocześnie ich płatnikiem, wyeliminuje wszystkie pojawiające się w tej sprawie wątpliwości i uczyni przejrzystym system finansowania nauczycielskich wynagrodzeń – czytamy w Liście otwartym ZGW RP.

30 stycznia 2019 r. – ZMP przekazał Na ręce Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji projekt nowel ustawy o pracownikach samorządowych, zmieniający zasady wynagradzania osób kierujących samorządami (m.in. wójtów, starostów, czy marszałków województw).

Główne założenia nowego, zapropopnowanego przez ZMP systemy wynagradzania są:

  • całościowe uregulowanie kwestii wynagrodzeń w ustawie – a nie w łatwym do zmiany i zależnym od politycznego kaprysu rozporządzeniu Rady Ministrów,

  • oparcie wynagrodzenia o przeciętną płacę w gospodarce podawaną przez GUS – a nie wskaźnik z budżetu państwa, z którym budżety samorządów nie są związane,

  • zróżnicowanie wynagrodzeń w zależności od województwa, w którym leży dana gmina, miasto czy powiat – różnice płac między polskimi regionami są bezdyskusyjnym faktem,

  • zdecydowanie większe niż obecne zróżnicowanie wysokości wynagrodzeń w zależności od wielkości jednostki samorządu – odejście od zasady, że wójt niewielkiej gminy zarabia nieznacznie mniej niż prezydent Warszawy,

  • zróżnicowanie wynagrodzeń miast na prawach powiatu i pozostałych – prezydenci miast na prawach powiatu wykonują równocześnie zadania, za które w powiatach ziemskich wynagradzany jest starosta.

  • zwiększenie wysokości wynagrodzeń, w celu likwidacji patologicznej sytuacji w której prezydent zarabia mniej od szeregowych pracowników na stanowiskach specjalistycznych oraz przede wszystkim dla zwiększenia konkurencyjności – zachęcenia aby o mandat w samorządzie ubiegali się sprawdzeni fachowcy z pożądanymi kompetencjami i doświadczeniem.

17 stycznia 2019 r. – na pierwszym po wyborach samorządowych posiedzeniu Zgromadzenia Ogólnego Związku Powiatów Polskich wybrano nowe władze Związku.

Prezesem Zarządu ZPP został Andrzej Płonka – Starosta Bielski. Natomiast członkami Zarządu ZPP zostali:

  • Mariusz Bieniek - Starosta Płocki

  • Tadeusz Chrzan - Starosta Jarosławski

  • Mirosław Czapla - Starosta Malborski

  • Jarosław Dudkowiak - Starosta Głogowski

  • Jan Grabkowski - Starosta Poznański

  • Ewa Janczar - radna Rady m.st. Warszawa

  • Jerzy Kolarz - Starosta Buski

  • Adam Krzysztoń - Starosta Łańcucki

  • Krzysztof Maćkiewicz - Starosta Wąbrzeski

  • Józef Matysiak - Starosta Rawski

  • Marian Niemirski - Starosta Przysuski

  • Andrzej Nowicki - Starosta Piski

  • Wojciech Pałka - Starosta Krakowski

  • Paweł Piasny - Starosta Olkuski

  • Sławomir Jerzy Snarski - Starosta Bielski

  • Zbigniew Szumski - Starosta Świebodziński

  • Dariusz Szustek - Starosta Łukowski

  • Tomasz Tamborski - Starosta Kołobrzeski

  • Małgorzata Tudaj - Starosta Kędzierzyńsko-Kozielski

  • Mirosław Walicki - Starosta Garwoliński

Członkami Komisji Rewizyjnej zostali:

  • Zdzisław Brezdeń - Starosta Oławski

  • Andrzej Ciołek - Wicestarosta Gołdapski

  • Zdzisław Gamański - Starosta Chełmiński

  • Andrzej Opala - Starosta Łódzki Wschodni

  • Józef Swaczyna - Starosta Strzelecki

  • Andrzej Szymanek - Starosta Wieruszowski

  • Waldemar Trelka - Starosta Radomski

  • Jan Zalewski - Starosta Siemiatycki

  • Bogdan Zieliński - Starosta Wysokomazowiecki

11 stycznia 2019 r. – ogólnopolskie organizacje samorządowe otrzymały tekst nowej propozycji Ministra Środowiska dot. zmiany ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw. Projekt datowany jest na 9 stycznia 2019 r. – informuje ZGWRP.

Jedną z kluczowych zmian wprowadzonych do projektu jest odstąpienie od obligatoryjnego objęcia przez gminy swoim systemem gospodarki odpadami komunalnymi nieruchomości niezamieszkałych, na których powstają odpady komunalne. Niezwykle interesującą propozycją jest stworzenie przez radę gminy możliwości dla właścicieli nieruchomości niezamieszkałych do wskazania częstotliwości odbioru odpadów komunalnych poszczególnych frakcji w deklaracji. Musi jednak ulec sposób ustalania maksymalnej stawki opłat w przypadku tych nieruchomości. Obecnie zaproponowana stawka maksymalna od pojemnika nie uwzględnia różnorodności rozwiązań stosowanych przez gminy. W kwestii zasad selektywnej zbiórki MŚ podtrzymało swoją propozycję wprowadzenia obligatoryjnej selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, proponując jednak pewne zmiany w sprawach szczegółowych. Kluczową zmianą jest próba określenia sytuacji, w których zbiórka nie jest prowadzona. MŚ wycofało się z propozycji zobowiązania gmin do ustawienia systemu selektywnej zbiórki określonych frakcji odpadów, w tym odpadów biodegradowalnych, na terenach przeznaczonych do użytku publicznego.

10 stycznia 2019 r. – odbyło się XXXVIII obrady plenarne Zgromadzenia Ogólnego ZWRP. Posiedzenie miało charakter wyborczy. W wyniku przeprowadzonych wyborów:

1. na Prezesa Zarządu Związku Województw RP został wybrany Olgierd Geblewicz Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego

2. na Wiceprezesów Zarządu Związku Województw RP zostali wybrani:

a) Władysław Ortyl Marszałek Województwa Podkarpackiego
b) Jarosław Stawiarski Marszałek Województwa Lubelskiego
c) Adam Struzik Marszałek Województwa Mazowieckiego

3. na członków Zarządu Związku Województw RP zostali wybrani:

a) Rafał Kandziora Radny Województwa Śląskiego
b) Elżbieta Polak Marszałek Województwa Lubuskiego
c) Marek Woźniak Marszałek Województwa Wielkopolskiego

4. na członków Komisji Rewizyjnej Związku Województw RP zostali wybrani:

a) Jan Bobek Radny Województwa Warmińsko-Mazurskiego
b) Maria Materla Radna Województwa Śląskiego
c) Andrzej Pruś Przewodniczący Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego
d) Adam Sekściński Radny Województwa Podlaskiego
e) Ryszard Świlski Radny Województwa Pomorskiego

5. na przedstawicieli Związku Województw RP do Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego zostali wybrani:

a) Piotr Całbecki Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego
b) Grzegorz Schreiber Marszałek Województwa Łódzkiego

Związek Miast Polskich broni samorządów przed rozwiązaniami, które utrudnią prowadzenie gospodarki odpadami. Chodzi o obowiązek posiadania 10% taboru napędzanego energią elektryczną.

Elektryczne będą musiały być śmieciarki, odśnieżarki, zamiatarki itp. Problem polega na tym, że na świecie nie ma jeszcze takich pojazdów. Dopiero w tej chwili powstają prototypy takich aut, które są testowane. Oprócz tego mogą być one bardzo drogie. Poza tym nie wiadomo jeszcze, jak będzie wyglądała ich eksploatacja. Tego typu wymóg spowoduje, że de facto przedsiębiorstwa mogą przestać działać, bo stracą kontrakty. Zdaniem przedstawiciela ZMP, konieczna jest nowelizacja tej ustawy, bo nikt nie będzie w stanie zrealizować tego warunku. Grozi to załamaniem gospodarki śmieciowej w miastach. Liczne interwencje Związku przyniosły już jakiś skutek. Ministerstwo Energii chce zmienić wymogi dla firm zajmujących się wywozem śmieci w średnich i dużych miastach. Nowelizacja przepisów ma im pomóc w spełnieniu wymogów, które od 2020 roku wprowadza ustawa o elektromobilności i paliwach alternatywnych.

Ośrodek Rozwoju Edukacji, przy współudziale Związku Miast Polskich i Związku Powiatów Polskich, rozpoczął realizację drugiego etapu projektu "Zarządzanie oświatą w samorządach". Wspólnie z samorządowymi praktykami eksperci mają wypracować system doskonalenia i rozwoju kadr, odpowiadających w JST za zarządzanie lokalnym systemem edukacji. W dniach 10-11 października w ośrodku szkoleniowym ORE w Sulejówku zebrało się grono kilkudziesięciu samorządowców z gmin wiejskich, miast i powiatów. To było pierwsze spotkanie członków wszystkich trzech grup wymiany doświadczeń, którzy w poprzednim etapie wypracowali szczegółową charakterystykę lokalnego systemu edukacji i uwarunkowań jego rozwoju. Opiniowali również programy szkoleniowe, opracowane przez ekspertów, według których szkoleni byli następnie przedstawiciele samorządów. Na obecnym etapie, który potrwa do 2020 r. metodą pracy zespołowej zwaną "grupą wymiany doświadczeń", stosowaną z sukcesami od lat przez Związek Miast Polskich, Związek Powiatów Polskich i Związek Gmin Wiejskich RP, mają być m.in. wypracowane założenia systemu doskonalenia i rozwoju personelu JST uczestniczącego w zarządzaniu lokalną oświatą. Na początku członkowie grup: wójtowie, burmistrzowie, starostowie oraz dyrektorzy wydziałów oświaty w urzędach gmin, miast i starostwach pomogą opracować model systemu doskonalenia i przeprowadzić jego pilotażowe wdrożenie w 30 samorządach. Na bazie grup mają także powstać sieci współpracy międzysamorządowej, jako metoda samokształcenia.

19 i 20 września - w Wiązownej odbyło się posiedzenie zarządu Związku Gmin Wiejskich RP. W jego trakcie samorządowcy przyjęli dwa stanowiska dotyczące projektów ustaw: o Funduszu Dróg Samorządowych oraz nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

- Projekt ustawy o Funduszu Dróg Samorządowych uwzględnia postulaty Związku Gmin Wiejskich RP zgłaszane w licznych stanowiskach i uchwałach przez Zgromadzenie Ogólne Związku i Kongresy Gmin Wiejskich i przedkładanych Rządowi Rzeczypospolitej Polskiej, dotyczące zwiększenia nakładów kierowanych na budowę, przebudowę i remonty dróg gminnych i powiatowych – czytamy w pierwszym stanowisku.

Natomiast projekt nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach otrzymał od zarządu ZGW RP ocenę generalnie negatywną. – Pomimo spełnienia niektórych oczekiwań samorządów i korzystnych zapisów po raz kolejny wiele rzeczy centralnie i odgórnie reguluje, co niestety wpisuje się w trwający trend ograniczania swobody gmin w realizacji zadania własnego jakim jest utrzymanie czystości i porządku w gminach – podkreślił zarząd ZGW RP.

20 września - zarząd Związku Powiatów Polskich wydał stanowisko w sprawie planowanych zmian w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Związek Powiatów Polskich stanowczo protestuje przeciwko przewidzianemu w projekcie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej zniesieniu współfinansowania przez gminy pobytu dzieci w pieczy zastępczej instytucjonalnej. Należy przypomnieć, że w 2011 r. kiedy przyjmowano ustawę o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej u podstaw obowiązujących regulacji prawnych leżało stworzenie ekonomicznych bodźców motywujących gminy do skuteczniejszej pracy z rodzinami. Finansowa współodpowiedzialność gminy za skalę zadań z zakresu pieczy zastępczej realizowanych na ich terytorium i wobec mieszkańców pochodzących z danej gminy miała umożliwiać racjonalizację wydatków publicznych na zadania z zakresu pieczy zastępczej – co wprost wskazano w projekcie ustawy. Powiaty od 2012 r. ponoszą ogromny wysiłek finansowy w celu likwidacji dużych placówek i przekształcenia je w placówki 14-osobowe. Dzisiejsze placówki opiekuńczo-wychowawcze to nie wielkie molochy znane jeszcze z poprzedniego wieku i przejęte w takim stanie przez powiaty, a budynki, które swoim wyglądem przypominają domy jednorodzinne czy lokale mieszkalne. W finansowaniu tego zadania, jak i innych nałożonych na powiaty przy przyjmowaniu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, Skarb Państwa nie partycypował, nie licząc symbolicznego programu dofinansowującego zatrudnienie nowych pracowników. Brak dofinansowania funkcjonowania placówek opiekuńczo-wychowawczych przez gminy w perspektywie kilku lat to skutek dla powiatów rzędu kilkuset milionów złotych.

14 września - w Bytomiu odbyło się wspólne posiedzenie zarządów Związku Miast Polskich i Śląskiego Związku Gmin i Powiatów. Tematem wspólnego posiedzenia były finanse samorządowe i założenia nowego Prawa Zamówień Publicznych. Kwestie finansowe dotyczyły: nowelizacji ustawy o finansach publicznych, ordynacji podatkowej i systemu wyrównawczego. Prace nad wzorem indywidualnego wskaźnika zadłużenia (IWZ) były prowadzone wspólnie przez oba Związki od 2006 roku (wspólne stanowisko obu organizacji). Początkowo wypracowane propozycje samorządowe nie były brane pod uwagę przez Ministra Finansów. Obecnie jest szansa na zmianę tego stanowiska. Jak przyznał, relacjonujący współpracę z MF, Andrzej Porawski, dyrektor Biura ZMP i sekretarz strony samorządowej Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, zmiany w tym zakresie, które wejdą w życie od 2020 roku, realizują większość postulatów samorządów.

Zmiany wymaga system wyrównawczy, czego strona samorządowa domaga się od lat. Ministerstwo Finansów podjęło w tej sprawie współpracę z Bankiem Światowym, którego eksperci przygotowali dokument „Potrzeby wydatkowe JST”. Samorządowcy z obu Związków zgłosili uwagi do tego opracowania. Zastrzeżenia budzi słowo „potrzeby” i sposób ich ustalania. Są one wyliczone na podstawie historycznych danych, czyli często bardzo oszczędnych budżetów i są to raczej poziomy wydatków, które w dodatku nie uwzględniają odmiennej sytuacji różnych JST.

Oba Zarządy postanowiły, że przygotują wspólne stanowisko dotyczące założeń Prawa Zamówień Publicznych. Szczególnie niekorzystnym rozwiązaniem jest obniżenie progu warunkującego stosowanie ustawy, z 30 tysięcy do 14 tysięcy euro. Samorządowcy zauważyli ponadto, że większa autonomia powinna dotyczyć kryteriów. Podkreślali, że proponowane zmiany spowodują niekontrolowany wzrost wydatków publicznych.

Opiniując projekt ustaw o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (MŚ), Zarząd ZMP zwrócił uwagę na dwa pozytywne rozwiązania w tej regulacji. Zgodnie z projektem gminnym systemem odbierania odpadów komunalnych zostaną objęte wszystkie nieruchomości, również te na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady. Dobrze przyjęto też zmianę sposobu liczenia poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych (poziom w wysokości co najmniej 50% wagowo będzie mógł być liczony w stosunku do wszystkich odpadów komunalnych, a nie tylko 4 frakcji), co pozwoli Polsce na wywiązanie się ze zobowiązań unijnych. Pomimo tych korzystnych rozwiązań dla JST i ich mieszkańców całość projektu przedstawiciele miast ocenili negatywnie – zarówno pod kątem formalnym, jak i merytorycznym. Projekt ustawy przede wszystkim ogranicza swobodę gmin w realizacji zadania własnego, jakim jest utrzymanie czystości i porządku w gminach. W noweli zaproponowano szereg „odgórnych” rozwiązań, które mają być stosowane w taki sam sposób w blisko 2 500 gmin o różnej wielkości i specyfice. Przykładem nadregulacji jest obligatoryjne rozdzielenie przetargów na odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych. W konsekwencji zlikwidowana zostanie możliwość organizacji przetargów kompleksowych oraz możliwość rozliczeń ryczałtowych.

11 września na Zamku Królewskim w Warszawie odbyło się Zgromadzenie Jubileuszowe Związku Powiatów Polskich. Jednym z głównym punktów programu była uroczysta Gala podczas której wyróżnieni zostali starostowie i prezydenci 20-lecia, a więc Ci samorządowcy, którzy od samego początku istnienia powiatów pełnią swoje funkcje. Wyróżniono także tych, którzy w 1998 roku odbierali akty erekcyjne powiatów i obecnie pełnią funkcję starosty.

Starostowie i prezydenci 20-lecia to:

  • Stanisław Cubała – starosta piotrkowski,

  • Walery Czarnecki – starosta lubański,

  • Aleksander Gappa – starosta człuchowski,

  • Robert Godek – starosta strzyżowski,

  • Henryk Jaroszek – starosta mikołowski,

  • Zbigniew Jaszczuk – starosta żniński,

  • Jacek Karnowski – prezydent Sopotu,

  • Stanisław Kubeł – starosta ostrołęcki,

  • Jerzy Kolarz – starosta buski,

  • Adam Krzysztoń – starosta łańcucki,

  • Janina Kwiecień – starosta kartuski,

  • Henryk Lakwa – starosta opolski,

  • Krzysztof Maćkiewicz – starosta wąbrzeski,

  • Józef Matysiak – starosta rawski,

  • Julian Mazurek – starosta międzychodzki,

  • Józef Michalik – starosta lubaczowski,

  • Wieńczysław Oblizajek – starosta kolski,

  • Ryszard Raszkiewicz – starosta złotoryjski,

  • Zenon Rodzik – starosta opolski,

  • Wacław Strażewicz – starosta giżycki,

  • Zenon Szczepankowski – starosta przasnyski,

  • Marek Tramś – starosta polkowicki,

  • Ludwik Węgrzyn – starosta bocheński,

  • Wojciech Zdziarski – starosta łęczycki.

Wyróżniony został również: Edmund Kaczmarek, starosta jędrzejowski, współprzewodniczący Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego ze strony samorządowej, a także: Zygmunt Frankiewicz, prezes Zarządu Związku Miast Polskich, przez 7 kadencji prezydent Gliwic.

Rozdanie nagród odbyło się na Zamku Królewskim w Warszawie. W tym samym miejscu 20 lat wcześniej odbyło się uroczyste wręczenie aktów erekcyjnych przedstawicielom wszystkich powiatów.

5 września - ZGW RP wystosowało apel o wzięcie udziału w opiniowaniu projektu nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

31 sierpnia 2018r. Ministerstwo Środowiska na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowało projekt kolejnej już nowelizacji ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Dz.U z 2018, poz. 1454. Mimo, że oczekiwaliśmy napisania nowego, przejrzystego projektu, który zastąpi wielokrotnie zmieniany tekst od 1996 r., doczekaliśmy się kolejnej istotnej, wielowątkowej zmiany – czytamy w Piśmie ZGW RP.

W ocenie samorządowców niektóre z proponowanych zmian mogą zostać ocenione negatywnie.

Projekt zakłada wprowadzenie obowiązkowej selektywnej zbiórki odpadów komunalnych przez właścicieli nieruchomości. Egzekucja tegoż obowiązku będzie powinnością gmin, poprzez nakładanie, w trybie decyzji, podwyższonych opłat (czterokrotność podstawowej stawki za selektywną zbiórkę) za miesiąc lub miesiące, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania zgodnie z regulaminem. Zniknie także możliwość (w deklaracji) wyboru właściciela nieruchomości odnośnie nie segregowania odpadów. Ustawodawca z góry przesądza o poziomie opłat za nieruchomości letniskowe, a także o obligatoryjnym objęciu systemem gminnym odbioru odpadów wszystkich nieruchomości niezamieszkałych.

Po interwencji Związku Miast Polskich resort edukacji wycofuje się z kontrowersyjnych zmian w prawie oświatowym: stołówki szkolne nie będą budowane ze środków subwencji oświatowej, a ocena dyrektorów szkół nie trafi do kuratora. Nie będzie już precyzyjnie wskazywanego minimalnego czasu trwania przerwy. W dalszym ciągu ma o tym decydować dyrektor. Przerwa następująca po przerwie obiadowej będzie krótsza. Upadł pomysł wydłużenia przerwy obiadowej do 40 minut. W rozporządzeniu ma znaleźć się zapis mówiący o tym, że dyrektor szkoły będzie zobowiązany do takiego ułożenia planu lekcji, by uwzględniać „możliwości psychofizyczne uczniów do wysiłku intelektualnego”. Dyrektorzy szkół nie będą też na razie musieli kupować szafek dla uczniów. Konieczne będzie jedynie wskazanie konkretnego miejsca, w którym uczniowie będą mogli przechowywać swoje rzeczy.

29 sierpnia - w Warszawie obradował zarząd Związku Powiatów Polskich. Głównym tematem poruszonym podczas posiedzenia była sytuacja szpitali powiatowych. W omawianiu problemu udział wzięli starostwie oraz przedstawiciele Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych. Punktem wyjścia do rozmowy były wyniki ankiety przeprowadzonej przez Związek Powiatów Polskich oraz Ogólnopolski Związek Pracodawców Szpitali Powiatowych. W ankiecie wzięły udział 93 podmioty lecznicze. Badanie przeprowadzono w lipcu 2018 r. Przedstawiciele ZPP oraz OZPSP postanowili przyjąć wspólne stanowisko w sprawie pogarszającej się sytuacji finansowej i kadrowej szpitali powiatowych, w którym oczekiwać będą decyzji Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia pozwalającej na poprawę warunków funkcjonowania szpitali. Jego podpisanie nastąpiło 30 sierpnia br.

6 lipca - zarząd Związku Miast Polskich skierował do Marszałka Sejmu pismo w sprawie rządowego projektu ustawy dotyczącego przekształcenia – z mocy prawa – użytkowania wieczystego we własność.

Zwrócono w nim uwagę, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2015 roku, każde odgórne wywłaszczenie gmin będzie niekonstytucyjne, zwłaszcza że nie następuje na cel publiczny. ZMP uważa, że nowa regulacja jest zbędna, ponieważ istnieje od lat procedura przekształcania prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, z której gminy korzystają, stosując bonifikaty. Prezes ZMP podkreśla ponadto, że rządowy projekt, skierowany do Sejmu 27 czerwca br., nie był konsultowany z przedstawicielami JST w ramach prac Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Skierowanie projektu do Sejmu bez jego przedstawienia Komisji jest niezgodne z art. 3 ustawy o KWRiST.

29 czerwca - Zarząd ZGW RP, na swoim posiedzeniu, zapoznał się z wieloma apelami skierowanymi do Związku przez rady gmin i powiatów Województwa Mazowieckiego w sprawie wsparcia ich działań i oczekiwań służących rozwojowi Mazowieckiego Portu Lotniczego Warszawa - Modlin.

Po analizie treści apeli i podjętych uchwał Zarząd ZGW RP postanowił - udzielić wsparcia - słusznym działaniom samorządów gmin z obszarami wiejskimi i powiatów w sprawie dalszego rozwoju tegoż lotniska, a tym samym wyrazić sprzeciw wobec blokowania koniecznego rozwoju tego przedsięwzięcia – czytamy w przyjętym stanowisku.

Na tym samym posiedzeniu zarząd ZGW RP omawiał problem katastrofalnej suszy w kontekście zarządzania kryzysowego. Zarząd zwraca uwagę, iż wielokrotnie wcześniej apelował o systemowe rozwiązania zarówno w sprawie zarządzania kryzysowego, reakcji na skutki klęsk i zagrożenia klęskowe, jak i niesienia pomocy i wsparcia dla poszkodowanych mieszkańców, przedsiębiorstw i producentów rolnych. - Niestety nasze postulaty i rekomendacje w tym zakresie pozostały niezauważone, a problemy z usuwaniem skutków klęsk żywiołowych wciąż są aktualne, czego dowodem obecnie jest stan kolejnej suszy – czytamy w przyjętym stanowisku.

20 czerwca - zakończył się XVIII Kongres Gmin Wiejskich i XXXII Zgromadzenie Ogólne Związku Gmin Wiejskich RP.

Na uroczystości przyjechało ponad 700 osób przedstawicieli administracji publicznej, świata polityki oraz nauki. Najważniejszym celem wydarzenia jest niezmiennie potrzeba jednoczenia sił gmin z obszarami wiejskimi. Podczas Zgromadzenia Ogólnego Przewodniczący przedstawił sprawozdanie z działalności Zarządu Związku za 2017 rok. Dariusz Strugała, Skarbnik organizacji zreferował sprawozdanie z działalności finansowej. Jacek Czarnecki, Przewodniczący Komisji Rewizyjnej ZGW RP omówił sprawozdanie komisji. Delegaci jednogłośnie podjęli uchwałę w sprawie udzielenia absolutorium dla Zarządu za działalność w 2017 roku. Osią dyskusji pierwszego dnia Kongresu Gmin Wiejskich były zagadnienia związane z przyjętymi i planowanymi zmianami legislacyjnymi, istotnymi dla realizacji gminnych zadań.

Gorącą dyskusję wywołał temat obniżki wynagrodzenia samorządowców. Uczestnicy Kongresu dyskutowali też o kodeksie wyborczym. Podobnie jak w latach ubiegłych integralnymi częściami pierwszego dnia Kongresu były: IV Forum Skarbników Gmin Wiejskich oraz II Forum Radnych i Przewodniczących Rad Gmin Wiejskich. Te wydarzenia to wyjście naprzeciw oczekiwaniom sygnalizowanym z gmin wiejskich. Ich celem jest pogłębienie wiedzy, nawiązanie współpracy i wypracowanie rekomendacji, które będą przyjęte przez wszystkich uczestników Kongresu.

Na zakończenie obrad Zgromadzenie przyjęło stanowiska:

  • W sprawie oświaty

  • W sprawie finansów samorządów w świetle proponowanych zmian w ustawie o finansach publicznych ze szczególnym uwzględnieniem art. 243

  • W sprawie zmian prawa dot. podziału i zmiany granic gmin

  • W sprawie podatku VAT dotyczących realizacji przedsięwzięć w sferze odnawialnych źródeł energii (OZE)

22 czerwca - odbyło się posiedzenie zarządu Związku Miast Polskich. Podczas posiedzenia, które odbyło się w Kartuzach, członkowie Zarządu ZMP rozmawiali m.in. o komisyjnym projekcie ustawy Kodeks wyborczy oraz rządowym o odpadach.

Zarząd ZMP pozytywnie zaopiniował rządowy projekt o zmianie ustawy o odpadach. Wprowadzane zmiany mają, zdaniem projektodawców, pomóc w rozwiązaniu nielegalnego postępowania z odpadami. Polegają przede wszystkim na zaostrzeniu procedury uzyskania pozwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gospodarowania odpadami, w szczególności niebezpiecznymi lub takimi, którymi nieprawidłowe gospodarowanie powoduje ryzyko dla zdrowia i życia ludzi oraz środowiska. Zmiany w postaci wprowadzenia obowiązku posiadania zabezpieczenia roszczeń czy prawa własności do terenu uznano za słuszne. Często wykonanie zastępcze ((czyli usunięcie i zagospodarowanie porzuconych odpadów) przez JST jest bardzo kosztowne. Zapisy te pozwolą po pierwsze na dotarcie do posiadacza odpadów, a po drugie na pokrycie tych kosztów z ustanowionego zabezpieczenia. Wątpliwe wydaje się jednak ograniczenie dopuszczalnego okresu magazynowania odpadów z 3 lat do 1 roku, ze względu na to, czy faktycznie przyczyni się to do wyeliminowania nieuczciwych działań, w tym pożarów. Jeżeli ktoś zakładał działalność w nieuczciwym celu, to ta zmiana nie mu w tym nie przeszkodzi. W przypadku uczciwych przedsiębiorców może spowodować jednak wzrost kosztów prowadzenia działalności, co w konsekwencji negatywnie odbije się na cenach za zagospodarowanie odpadów. Członkowie Zarządu podkreślali, że projektowana zmiana ustawy zaostrza przepisy dotyczące działalności związanej ze zbieraniem i przetwarzaniem odpadów, pomija natomiast inne bardzo istotne kwestie związane z gospodarką odpadami, na które należy zwrócić uwagę, a mianowicie - normy odorowe, definicję „instalacji” i i pozwolenia wodnoprawne.

Pozytywną opinię przedstawiciele miast wydali także na temat projektu ustawy o zmianie ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, który przewiduje zmiany dotyczące wzmocnienia służb kontrolnych wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska. W projektowanej ustawie planowane są również zmiany do ustawy o odpadach dotyczące m.in. zaostrzenia kontroli transportujących odpady. Skutkiem kontroli będzie nałożenie na starostę dodatkowego obowiązku, tj. wyznaczenia strzeżonego parkingu, na który kierowany będzie zatrzymany przez organy kontroli państwowej pojazd wraz z odpadami. I te przepisy rodzą kontrowersje wśród samorządowców. Reprezentanci miast proponują, aby lokalizację specjalnych parkingów, na które będą kierowane pojazdy z odpadami (w tym niebezpiecznymi), wyznaczał marszałek województwa, ale w uzgodnieniu ze starostami.

Zarząd ZMP pozytywnie zaopiniował ponadto projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (obniża VAT na energię odnawialną przy instalacjach prosumenckich z 23 na 8%), a także rządowy projekt o zmianie ustawy niektórych ustaw w celu poprawy skuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych.

W trakcie posiedzenia dyskutowano także na temat problemów związanych ze zmianą rozporządzenia dotyczącego zasad wynagradzania pracowników samorządowych. Przypomniano, że organizacje samorządowe złożyły u Prezydenta RP, wniosek o skierowanie rozporządzenia do Trybunału Konstytucyjnego. Obecnie Kancelaria Prezydenta analizuje aspekty prawne wniosku, w tym argumenty zawarte w trzech opiniach prawnych do niego załączonych. Związek Miast Polskich udostępnił wszystkim miastom członkowskim informację prawną przedstawiającą różne scenariusze postępowania po wejściu w życie rozporządzenia wraz z analizą możliwych ryzyk związanych z wyborem każdej z opcji. Do Biura ZMP napływają informacje o podejmowanych przez miasta decyzjach, wśród których najczęstszym rozwiązaniem jest skierowanie projektu stosownej uchwały do rady miasta, a po rozpatrzeniu projektu przez radę, jego odrzucenie.

8 czerwca - Strona samorządowa Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego zwróciła się do Prezydenta RP, Andrzeja Dudy o skierowanie w trybie art. 191 ust. 1 pkt. 1, w związku z art. 188 pkt. 3 Konstytucji RP, do Trybunału Konstytucyjnego wniosku o zbadanie zgodności z Konstytucją, Europejską Kartą Samorządu Lokalnego, ustawą o pracownikach samorządowych oraz ustawą o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja br. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych.

We wniosku Wojciech Długoborski, współprzewodniczący KWRiST działając w imieniu wszystkich korporacji samorządowych wchodzących w skład Komisji, w tym także w imieniu ZGW RP podkreśla, że zarówno zawartość, kontekst jak i sposób postępowania w tej sprawie jest głęboko sprzeczny z zasadami pomocniczości, decentralizacji oraz samodzielności samorządu terytorialnego, stanowiącymi w Konstytucji RP podstawy ustroju państwa. W ocenie samorządów zrzeszonych w Związku Miast Polskich, Unii Metropolii Polskich, Związku Gmin Wiejskich RP i Związku Województw RP wspomniane rozporządzenie:

  • jest niezgodne z delegacją zawartą w art. 37 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych, co narusza postanowienie art. 92 Konstytucji RP,

  • jest niezgodne z zasadami ustalania wynagrodzeń pracowników samorządowych, określonymi w art. 1 oraz art. 37 ust. 2 i 3 ustawy o pracownikach samorządowych,

  • jest niezgodne z zasadami określonymi w art. 6 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego, a przez to także z art. 9 Konstytucji RP,

  • powoduje bez żadnego merytorycznego uzasadnienia radykalne pogorszenie sytuacji płacowej pracowników przy niezmienionym zakresie ich obowiązków i odpowiedzialności, co jest niezgodne z art. 24 Konstytucji RP,

  • zostało wydane w sposób niezgodny z przepisami ustawy o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, regulującymi tryb jej pracy, co stanowi równocześnie naruszenie art. 4 ust. 6 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego.

5 czerwca - w Warszawie polscy samorządowcy przedstawili delegacji Komitetu Monitorującego Przestrzeganie Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego zarzut drastycznego złamania art. 6 Karty poprzez działania, bezprawnie ingerujące w samodzielność JST dotyczące kształtowania wynagrodzeń samorządowców. To nie jeden przykład nieprzestrzegania EKSL w naszym kraju. Przedstawiciele Związku Miast Polskich – Andrzej Porawski, dyrektor Biura ZMP i Marek Wójcik, pełnomocnik Zarządu ZMP ds. legislacyjnych zwrócili uwagę, że problemy z przestrzeganiem przez Polskę EKSL dotyczą artykułów - 4, 6 i 9.

Artykuł 4 EKSL mówi o tym, że kompetencje przyznawane społecznościom lokalnym powinny być w zasadzie całkowite i wyłączne, a społeczności te powinny być konsultowane w trakcie opracowywania planów i podejmowania decyzji. Artykuł 4 EKSL mówi o tym, że kompetencje przyznawane społecznościom lokalnym powinny być w zasadzie całkowite i wyłączne, a społeczności te powinny być konsultowane w trakcie opracowywania planów i podejmowania decyzji.

Artykuł 6 EKSL stanowi, że społeczności lokalne powinny móc samodzielnie ustalać wewnętrzną strukturę administracyjną, tworząc jednostki dostosowane do specyficznych potrzeb i umożliwiające skuteczne zarządzanie. Natomiast w Polsce liczne ustawy i akty wykonawcze narzucają gminom i powiatom sztywne rozwiązania organizacyjne.

Samorządowcy zgłosili także powtarzające się naruszanie art. 9 EKSL. Chodzi o prawo społeczności lokalnych do posiadania własnych, wystarczających zasobów finansowych, którymi mogą swobodnie dysponować w ramach swoich uprawnień. Wysokość tych zasobów powinna być dostosowana do zakresu uprawnień przyznanych przez prawo; cześć ich ma pochodzić z opłat i podatków lokalnych. Tymczasem zasoby te są niewystarczające. W latach 2006-2007 nastąpiły zmiany prawne (ustawa o PIT), które spowodowały znaczne osłabienie finansów gmin, bez rekompensaty i zmniejszenia zakresu zadań. Kolejne zadania są przekazywane bez wystarczających środków finansowych. Wysokość podatków ustala ustawa i minister finansów, a samorząd może wprowadzić jedynie ulgi i zwolnienia.

25 maja - w Warszawie obradował Zarząd Związku Miast Polskich, m.in. nad projektem ustawy o ułatwieniach w przygotowaniu inwestycji mieszkaniowych oraz nad projektem ustawy o pomocy państwa w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych w pierwszych latach najmu mieszkania. Obydwa projekty są rządowe.

Zarząd ZMP w Warszawie uzależnił podjęcie pozytywnego stanowiska w sprawie nowej wersji rządowego projektu ustawy o ułatwieniach w przygotowaniu inwestycji mieszkaniowych od uwzględniania zgłoszonych uwag. Doceniając dotychczas wprowadzone zmiany postulowane przez ZMP, samorządowcy z miast nie zgadzają się jednak na psucie przestrzeni i budowanie byle gdzie, a nie w dobrych, wyznaczonych przez miasta, lokalizacjach. Obecny projekt ma wciąż wiele mankamentów. Ważna dla jakości zagospodarowania przestrzeni jest niesprzeczność podejmowanych działań inwestycyjnych ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (art. 6). Ten sam przepis mówi jednak, że lokalizację inwestycji ustala się niezależnie od istnienia lub ustaleń MPZP. Poza tym opisana procedura nie jest możliwa do pełnego przeprowadzenia (wraz z podjęciem uchwały przez radę gminy) w ciągu 60 dni. Zastrzeżenia dotyczą także m.in. następujących spraw: niejasnego sformułowania, co znaczy stan zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w gminie, standardów lokalizacji i realizacji inwestycji mieszkaniowych, obciążeń nakładanych na właścicieli nieruchomości, nienormatywnych dróg czy uzależnienia wysokości budowanych obiektów od liczby mieszkańców w gminie.

Podobny warunek, dotyczący pozytywnej opinii, członkowie Zarządu Związku postawili w sprawie rządowego projektu ustawy o pomocy państwa w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych w pierwszych latach najmu mieszkania. Ze względu na dużą liczbę krytycznych uwag z miast postulują ich uwzględnienie i wnioskują o przesunięcie w czasie przyjęcia tej regulacji.

25 maja - z okazji przypadającego 27 maja Dnia Samorządu Terytorialnego przedstawiciele organizacji samorządowych skierowali apel do Prezydenta RP, Andrzeja Dudy, o podjęcie niezbędnych działań dla przeciwdziałania recentralizacji i osłabiania samorządu terytorialnego. Czytaj więcej ...

24 kwietnia - Rada miasta Piła podjęła uchwałę o zaskarżeniu do Trybunału Konstytucyjnego przepisów ustawy z 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 2180). Chodzi o nowelizację, która odebrała gminom kompetencję w zakresie zatwierdzania taryf opłat za wodę i ścieki i przekazała ją regulatorowi funkcjonującemu w strukturze organizacyjnej przedsiębiorstwa państwowego – Wody Polskie. Rada miasta Piły uzasadnia, że domaga się stwierdzenia niezgodności przepisów z Konstytucją m.in. z powodu pominięcia zasady rozpatrywania projektu ustawy w trzech czytaniach sejmowych, z powodu naruszenia zasad poprawnej legislacji, z powodu złamania zasad dialogu społecznego i ze względu na naruszenie procedur. – Przepisy wykraczają poza granice ingerencji ustawodawcy w samodzielność gminy – czytamy w uzasadnieniu uchwały.

Władze Piły zwracają uwagę, że Wody Polskie dostały kompetencje nadzorcze w oparciu o kryterium celowości, a w Konstytucji zawarty jest zapis, że nadzór nad samorządem terytorialnym może być sprawowany wyłącznie w oparciu o kryterium legalności. Wprowadzeniu zewnętrznego, centralnego regulatora od początku towarzyszył duży opór samorządów i spółek komunalnych. Obawiały się one zbyt daleko idących ingerencji w ich politykę cenową i cięcia kosztów w myśl głośno akcentowanej przez rządzących zasady, że reforma gospodarki wodnej nie może odbić się na portfelach Polaków. Wskazywano, że polityka nadmiernych obniżek może odbić się rykoszetem na samorządowych budżetach. Niższe przychody ze sprzedaży wody po nieadekwatnie niskiej cenie zaszkodzą samorządom, bo będą one musiały dopłacać do nierentownej działalności spółek. W efekcie mieszkańcy i tak zapłacą, tylko że nie w cenie wody, bo straty przedsiębiorstwa pokryją po prostu z budżetu miasta.

17 kwietnia - w siedzibie Ministerstwa Środowiska odbyło się spotkanie konsultacyjne poświęcone projektowi ustawy o Polskiej Agencji Geologicznej. Spotkanie odbyło się na wniosek Związku Gmin Wiejskich RP. Gospodarzem spotkania był Henryk Kowalczyk – Minister Środowiska. Ze strony samorządowej uczestniczyli między innymi Marek Olszewski, Przewodniczący Związku Gmin Wiejskich RP, Leszek Świętalski, Sekretarz Generalny Związku, a także główni interesariusze projektowanej ustawy czyli wójtowie, burmistrzowie i starostowie jednostek, na terenie których prowadzona jest działalność wydobywcza. Ponadto uczestnikami spotkania byli także przedstawiciele związków zawodowych działających w branży geologicznej i wydobywczej. Strona samorządowa – na podstawie stanowiska ZGW RP w sprawie projektu ustawy o Polskiej Agencji Geologicznej przedstawiła swoje negatywne stanowisko w zakresie, w jakim projekt ustawy zakłada modyfikację dotychczasowego sposobu oraz zakresu poboru opłaty eksploatacyjnej pozbawiając gminy w znacznym zakresie dochodów własnych z tytułu tej opłaty.

Przypominamy, że dochody z opłaty są podstawowym źródłem finansowania przez samorządy ujemnych skutków oddziaływania szkodliwości procesów eksploatacyjnych i wydobywczych na mieszkańców, ich środowisko oraz infrastrukturę. Związek przypomina, że projekt ustawy nie został zaopiniowany, co jest wymogiem ustawowym, przez Stronę Samorządową Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, a sam zamysł, aby tworzyć nowy organ administracji państwowej kosztem samorządów jest nie do przyjęcia. To zadecydowało o naszej interwencji u Ministra Środowiska i o wniosku zorganizowania spotkania. Przedstawiciele samorządów uczestniczący w spotkaniu w sposób jednoznaczny przedstawili ujemne skutki projektowanych zmian i ich wpływ na budowanie oporu i niechęci mieszkańców dla działalności wydobywczej, a szczególnie inwestycji w tym zakresie. Nadmieniamy, że problem dotyczy niemal wszystkich samorządów, gdyż działalność wydobywcza już dzisiaj prowadzona jest na terenie ponad 1400 gmin, a rozpoznane zasoby surowcowe znajdują się w ponad 2400 gminach. W wyniku spotkania Henryk Kowalczyk, Minister Środowiska zadeklarował ponowne przeanalizowanie zapisów projektu ustawy odnoszących się do samorządów i uwzględnienie naszych głosów w sposób dalece satysfakcjonujący stronę samorządową.

13 kwietnia - w Dąbrowie Górniczej Zarząd ZMP zaopiniował negatywnie otrzymaną wersję specustawy mieszkaniowej. Zarząd Związku jednoznacznie negatywnie zaopiniował otrzymany z Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju projekt ustawy o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących (stanowisko). Zaznaczano jednak, że jest to ocena tej konkretnej wersji projektu, który dostał Związek, gdyż pojawiły się informacje, że regulacja ta już uległa znaczącym modyfikacjom. Prezydenci i burmistrzowie zasiadający w Zarządzie podkreślali, że projekt ten jest korupcjogenny, niszczy planowanie przestrzenne i wprowadza chaos. Bardzo poważnie ingeruje też w chronione Konstytucją RP prawo własności. Drastycznie zmniejsza udział lokalnej społeczności w planowaniu przestrzennym. Zdaniem samorządowców z miast, trzeba upomnieć się o Kodeks Urbanistyczno-Budowlany, który w przeciwieństwie do tej regulacji gwarantował uporządkowanie przestrzeni.

Na tym samym posiedzeniu Zarząd ZMP przyjął stanowisko w sprawie zapowiedzianych przez prezesa Jarosława Kaczyńskiego zmian (obniżek) wynagrodzeń wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) i pozostałych samorządowców. Członkowie Zarządu Związku odcięli się od uprawiania polityki polegającej na formułowaniu populistycznych haseł obliczonych na uzyskanie poklasku wyborców. Reprezentanci miast ocenili obecnie obowiązujący system wynagradzania jako niefunkcjonalny i antymotywacyjny. Opiera się na niezrozumiałych zasadach – miesięczne wynagrodzenie nie może przekroczyć „siedmiokrotności kwoty bazowej określonej w ustawie budżetowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe”. Przypomnieli, że od 2007 roku przeciętna płaca w Polsce wzrosła o ponad 50%. Natomiast wynagrodzenia wójtów, burmistrzów i prezydentów miast nie zmieniły się od 10 lat, a w tym czasie inflacja realnie zmniejszyła je jeszcze o ponad 20%. W wielu miejscach prezydenci miast zarabiają dzisiaj mniej, nie tylko od swoich zastępców czy skarbników, ale i niektórych szefów wydziałów czy jednostek miejskich. Często też wójt kilkutysięcznej gminy zarabia porównywalnie z prezydentami Warszawy, Krakowa czy Poznania, gdzie nie tylko średnie zarobki i koszty życia, ale zakres odpowiedzialności i obciążenie pracą są bez porównania większe. Dlatego Związek domaga się wprowadzenia przejrzystego i racjonalnego systemu wynagrodzeń, uwzględniającego wielkość gminy czy miasta, zakres obowiązków oraz wyniki w zarządzaniu, w którym o wysokości wynagrodzeń swoich burmistrzów, wójtów i prezydentów będą decydowały społeczności lokalne.

10 i 11 kwietnia - w Warszawie odbyło się XXIII Zgromadzenie Ogólne Związku Powiatów Polskich. W trakcie obrad samorządowcy przyjęli aż osiem stanowisk w sprawie:

  • dostępności komunikacyjnej Polski lokalnej;
  • finansowania powiatów;
  • finansowaniu systemu oświaty;
  • nowoczesnej administracji;
  • nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;
  • problemów w funkcjonowaniu systemu ochrony zdrowia;
  • w sprawie roli powiatów w ustroju terytorialnym państwa w 20-lecie ich odrodzenia;
  • zwiększenia finansowania działalności warsztatów terapii zajęciowej.

W stanowisku dotyczącym finansowania powiatów czytamy, że ZPP oczekuje pilnego opracowana i wdrożenia nowego systemu dochodów jednostek samorządu terytorialnego. System ten powinien w szczególności:

  • zwiększyć katalog źródeł dochodów jednostek samorządu terytorialnego, w tym wprowadzić partycypację jednostek samorządu terytorialnego w dochodach z podatku VAT i akcyzy;
  • zwiększyć rolę dochodów własnych, w tym zamienić udział w poszczególnych podatkach dochodowych na lokalny podatek dochodowy (tzw. PIT komunalny);
  • przyznać powiatom realne władztwo podatkowe;
  • określić przejrzyste zasady wyliczania dotacji celowych na realizację zadań zleconych;
  • ujednolicić zasady starania się o środki z programów dedykowanych na wsparcie realizacji zadań własnych.

Z kolei w stanowisku dotyczącym dostępności komunikacyjnej Polski lokalnej ZPP docenia przeznaczenie przez Radę Ministrów dodatkowych 500 mln zł na drogi lokalne w ramach nowego Rządowego Programu na Rzecz Rozwoju oraz Konkurencyjności Regionów poprzez Wsparcie Lokalnej Infrastruktury Drogowej. Jednakże zauważa, że:

  • kwota ta jest porównywalna ze środkami zabieranymi w ostatnich latach z Programu rozwoju gminnej i powiatowej infrastruktury drogowej;
  • względnie niewielkie środki (pozwalające na sfinansowanie około 100 inwestycji) powiaty muszą konkurować z gminami;
  • nowy Program został przyjęty w szybkim trybie z bardzo krótkim terminem zgłaszania wniosków, co dało możliwość zgłaszania wyłącznie inwestycji uprzednio przygotowanych;
  • nowy Program ma charakter jednorazowy i jako taki nie pozwala na długoterminowe planowanie rozwoju przy wsparciu zewnętrznych środków.

Natomiast w stanowisku dotyczącym finansowania oświaty ZPP zwraca uwagę na pogarszającą się sytuację finansową oświaty. Wpływ na to ma nie tylko spadająca liczba uczniów (za czym idzie spadek subwencji oświatowej, która jest przekazywana właśnie na ucznia) ale także przerzucanie na samorządu kosztów realizacji tego zadania. Przykładem może być chociażby wprowadzona przez rząd – od 1 kwietnia 2018 r. – podwyżka nauczycielskich wynagrodzeń. „Tegoroczna podwyżka jest kolejną, przy której odpowiedzialność finansowa jest przerzucana na barki samorządów. Co do zasady wzrost kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2018 będzie niewystarczający na pokrycie konsekwencji podwyżki wynagrodzeń nawet w skali całego systemu, a w powiatach – ze względu na sposób podziału środków w sposób szczególnie dotkliwy” czytamy w stanowisku.

Z treścią wszystkich przyjętych przez ZO ZPP stanowisk można zapoznać się tutaj: www.zpp.pl

4 kwietnia - minister edukacji narodowej podpisał rozporządzenie w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli. Zmianie ulegają zasady podziału oddziału klasy I, II i III szkoły podstawowej w przypadku zwiększenia liczby uczniów danego oddziału w trakcie roku szkolnego, ponad liczbę uczniów określoną w przepisach nowelizowanego rozporządzenia (25 uczniów). Doprecyzowano zakres informacji, jakie powinny znaleźć się w arkuszach organizacji publicznych szkół i przedszkoli, w tym, między innymi, wprowadzono zasadę umieszczania w arkuszach organizacji imion i nazwisk nauczycieli. Dookreślono terminy opiniowania i zatwierdzania arkuszy organizacji publicznych szkół i przedszkoli. Rozporządzenie wprowadza także nową regulację stwarzającą możliwość rozszerzenia nazwy publicznej szkoły i publicznego przedszkola o dodatkowe określenie wynikające z potrzeb lub oczekiwań społeczności lokalnej lub szkolnej. Nowelizacja wejdzie w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

15 marca - Polska Akademia Nauk wydała negatywne stanowisko dotyczące rządowego projektu ustawy o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących (tzw. specustawa mieszkaniowa). - KPZK PAN z zaskoczeniem zapoznało się z projektem ustawy i jego uzasadnieniem - czytamy w stanowisku. W ocenie Komitetu „nikt nie zastanawia się nad konsekwencjami tego groźnego i nieprzemyślanego aktu ignorującego interesy narodowe w dłuższej perspektywie. Uzasadnienie jest napisane jednostronnie i ukrywa koszty społeczne i ekonomiczne tego aktu. Nie jest to de facto akt, który ma umożliwić przyspieszenie procesów budowy, ale akt, który ma przyspieszyć spekulację gruntami, zachęcić do większej korupcji w tym sektorze i w działalności samorządów terytorialnych. Ponadto głęboko ingeruje w kompetencje planistyczne samorządów terytorialnych naruszając konstytucyjne zasady subsydiarności, wprowadzając pośrednio coraz większy chaos przestrzenny, z którym deklaratywnie rząd ma walczyć. Likwiduje się tą ustawą resztki systemu planowania miejscowego. Wprowadza tylnymi drzwiami podstawy do dalszej anarchii przestrzennej a przede wszystkim do rozkwitu spekulacji gruntami i przejmowania olbrzymich korzyści z renty budowlanej pod przykrywką zgodności podejmowanych działań z prawem. W takiej postaci ustawa ta, w razie wprowadzenia, będzie źródłem wielu konfliktów społecznych i przyczyni się do eskalacji konfliktów politycznych w samorządach”.

21 marca - Unia Metropolii Polskich przekazała resortowi finansów postulaty dotyczące zmian w systemie podatków lokalnych oraz finansów publicznych. UMP postuluje następujące zmiany w systemie podatków i opłat lokalnych:

  • Likwidacja ustawowych zwolnień i ulg w podatkach i opłatach lokalnych i wprowadzenie możliwości stosowania takich ulg - zgodnie z prowadzoną polityką osiedleńczą - przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego (JST). Do czasu likwidacji ustawowych zwolnień i ulg należy wprowadzić obowiązek każdorazowej nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zatrzymując proces uchwalania nowych zwolnień i ulg w innych ustawach prawa materialnego.

  • Zastąpienie podatku rolnego i leśnego podatkiem od nieruchomości o obniżonej stawce dla gruntów rolnych, z zastrzeżeniem, że obniżona stawka nie dotyczy gruntów będących w posiadaniu przedsiębiorcy lub podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą i niezajętego na działalność rolniczą.

Wprowadzenie takiej zmiany ma ujednolicić system deklaracji i poboru podatku od nieruchomości. Dodatkowo należy wprowadzić możliwość doręczania decyzji ustalających wysokość zobowiązania tylko jednemu z małżonków (chyba że w aktach podatkowych zostanie złożone wyraźne zastrzeżenie w zakresie obowiązku doręczania deklaracji każdemu z małżonków osobno), przy czym należy utrzymać ich solidarną odpowiedzialność.

  • Zdefiniowanie autonomicznej definicji pojęcia „budowla” w przepisach prawa podatkowego i powiązanie jej z Klasyfikacją Środków Trwałych.

  • Docelowo likwidacja obowiązku wydawania decyzji podatkowych na rzecz składania informacji podatkowych – tak jak w przypadku osób prawnych.

Unia Metropolii Polskich chce też zmian w art. 243 ustawy o finansach publicznych, które mają na celu zwiększenie efektywności wykorzystania środków z UE przez JST, dostosowanie limitów obsługi spłaty długu do rzeczywistej zdolności kredytowej jednostki oraz eliminację błędów deformujących wskaźnik limitujący spłaty długu.

13 marca - Prezes ZMP, Zygmunt Frankiewicz zwrócił się do Prezydenta RP, Andrzeja Dudy z prośbą o rozważenie możliwości poparcia - w ramach współpracy z organizacjami samorządowymi - zmian przepisów dotyczących budżetów obywatelskich, wprowadzonych niedawno w ustawie o samorządzie gminnym (partycypacyjnych). Budżety partycypacyjne zostały wprowadzone w ostatnich pięciu latach przez wiele polskich samorządów.

Część z nich wypracowała w tym czasie konkretne, dostosowane do warunków lokalnych procedury i narzędzia. Są miasta, w których budżet partycypacyjny, mimo że sam w sobie stanowi niewielką część wydatków, stał się podstawa do szerokiego dialogu obywatelskiego o całym budżecie miasta czy gminy. Wprowadzenie stosownej podstawy prawnej do ustawy o samorządzie gminnym, które nastąpiło w ustawie z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych, stanowi realizację postulatu formułowanego przez część środowisk samorządowych, choć niektóre samorządy stały na stanowisku, że obowiązujące dotychczas przepisy art. 5a ustawy stanowiły wystarczającą podstawę prawną do wdrażania budżetów obywatelskich. Praktycy budżetów obywatelskich wskazują jednak kilka fragmentów wprowadzonych w art. 5a nowych przepisów, które budzą wątpliwości i wymagają korekt. Zwłaszcza trudny do interpretacji jest ostatni, 7 ustęp, który dodatkowo stanowi niepotrzebne usztywnienie procedur. Te miasta, które wypracowały wspólnie z mieszkańcami określone narzędzia, będą teraz musiały je zmienić, dostosowując do sztywnych zapisów ustawowych. Nie jest to zgodne z zasadą pomocniczości.

Działania Związku Gmin Wiejskich RPO spowodowały, że z interpelacją poselską w sprawie projektu ustawy o Polskiej Agencji Geologicznej wystąpił Krzysztof Paszyk, poseł PSL – UED. W interpelacji, skierowanej do premiera Morawieckiego poseł dopytuje się dlaczego rząd zdecydował się opracować projekt ustawy tak wyraźnie ograniczający dochody jednostek samorządu terytorialnego z tytułu opłat eksploatacyjnych z działalności górniczej? A także jak rząd zamierza zrekompensować gminom dochody utracone w wyniku wprowadzenia ustawy o Polskiej Agencji Geologicznej. – Arbitralne uszczuplenie dochodów gmin godzi w konstytucyjną zasadę samodzielności jednostek samorządu terytorialnego. Projektodawca powinien przy zmianach uwzględnić charakterystykę zadań realizowanych przez gminy o górniczym charakterze, wymagającym przecież ponadstandardowych nakładów finansowych i organizacyjnych. Rządowy projekt wzbudza też szereg obaw dotyczących zagwarantowania przyzwoitej legislacji – czytamy w interpelacji.

2 marca - zarząd ZGW RP przyjął stanowisko w sprawie prezydenckiego projektu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego (druk sejmowy nr 2281). Zarząd ZGW RP popiera prezydencką inicjatywę, która zmierza do poszerzenia kompetencji Rady Dialogu Społecznego, a także do wzmocnienia organizacyjnego RDS. Jednocześnie zarząd ZGW RP postuluje zmianę art. 24 ust. 1 ustawy w sposób, który pozwoliłby włączyć stowarzyszenia samorządowe do listy podmiotów będących pełnoprawnymi członkami RDS. W ocenie samorządowców jest to konieczne przede wszystkim dlatego, że samorząd terytorialny, który jest największym pracodawcą w Polsce, nie jest w Radzie należycie reprezentowany. Według danych GUS urzędnicy samorządowi to grupa licząca 259 tys. zatrudnionych. Natomiast w jednostkach komunalnych pracuje łącznie ponad 1,5 mln osób.

2 marca - w Żywcu odbyło się Zgromadzenie Ogólne Związku Miast Polskich. Oprócz dorocznych czynności statutowych, takich jak: przyjęcie sprawozdania z działalności Związku w 2017, sprawozdania z wykonania budżetu i przedstawienia bilansu Związku za rok 2017, a także programu działań (rok będzie poświęcony przede wszystkim tematyce wyborczej) i budżetu na rok 2018, przedstawiciele miast należących do ZMP przegłosowali dwie zmiany w Statucie Związku. Pierwsza uwzględnia zmianę długość kadencji organów JST z czteroletniej na pięcioletniej, a druga dotyczy wpisania do Statutu zwyczajowo stosowanej od 1999 roku zasady parytetu w wyborach organów Związku (skład Zarządu odzwierciedla proporcje przynależności delegatów miast do ZO ZMP do ugrupowań politycznych i delegatów bezpartyjnych). Zgodnie z przyjętymi zmianami, szczegółowe zasady wyboru oraz podział na grupy delegatów mają być przyjmowane w ordynacji wyborczej przez aktualny skład delegatów, na pierwszym po wyborach samorządowych Zgromadzeniu Ogólnym.

W trakcie drugiego dnia obrad Zgromadzenia Ogólnego ZMP rozmawiano na temat wyzwań, jakie stoją przed miastami w związku ze zmianami w przepisach wyborczych oraz nowymi przepisami o ochronie danych osobowych. W opinii Andrzeja Maciejewskiego, przewodniczącego sejmowej Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej istnieją poważne wątpliwości, czy wybory samorządowe w 2018 roku będą skuteczne. Dlatego najbardziej realnym terminem na ich przeprowadzenie powinna być wiosna 2019 roku.

7 lutego - podczas posiedzenia sejmowej Komisji ds. Petycji rozpatrywano projekt nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami, przedstawiony przez ZMP, a przygotowany przez miasto Radom. Chodzi o zmianę nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami, która wprowadziła 23 sierpnia 2017 r. niekorzystną zmianę dla JST dotyczącą zbywania nieruchomości publicznych na rzecz osób użytkujących je na podstawie wieloletnich umów dzierżawy. Zastosowanie bezprzetargowego zbycia nieruchomości zostało ograniczone do nieruchomości oddanych w dzierżawę albo użytkowanie, jeżeli o nabycie nieruchomości ubiega się osoba, która dzierżawi albo użytkuje nieruchomość nieprzerwanie przez okres co najmniej 10 lat.

W petycji ZMP postuluje się zmianę, w myśl której wojewoda w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność JST może zwolnić z obowiązku zbycia w drodze przetargu nieruchomości przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe lub na realizację urządzeń infrastruktury technicznej albo innych celów publicznych, jeśli są realizowane przez podmioty, dla których są to cele statutowe, oraz, gdy ubiega się o nabycie nieruchomości osoba, która dzierżawi lub użytkuje nieruchomość na podstawie umowy zawartej co najmniej na 10 lat.

9 lutego - w Warszawie obradował zarząd Związku Miast Polskich. Burmistrzowie i prezydenci miast przyjęli m.in. stanowisko w sprawie finansowania zajęć pozalekcyjnych. Przedstawiciele miast zwrócili się w nim do Ministerstwa Edukacji Narodowej o rozważenie możliwości zwiększenia rezerwy subwencji oświatowej i dofinansowanie samorządów na organizację zajęć pozalekcyjnych lub uwzględnienia w subwencji oświatowej środków na organizację zajęć pozalekcyjnych na zasadzie, jaka obowiązuje przy części subwencji oświatowej dotyczącej organizowania warunków kształcenia dla uczniów niepełnosprawnych.

Zarząd ZMP negatywnie odniósł się do projektu rozporządzanie Rady Ministrów w sprawie sporządzania audytów krajobrazowych. W rozporządzeniu tym dużą wagę przykłada się do krajobrazów przyrodniczych, mniej do delimitacji krajobrazów miejskich. Wyniki audytu będą miały bezpośredni wpływ na treść aktów planistycznych, w związku z tym, wątpliwości budzą wskazania, jakie mogą z niego wynikać. Dotyczą one np. przeznaczenia terenów, sposobu zagospodarowania, i mogą zawierać nakazy, zakazy i ograniczenia w odniesieniu do np. linii i wysokości zabudowy, proporcji i kształtu bryły, kolorystyki. Zdaniem Zarządu ZMP, te bardzo szczegółowe regulacje dotyczące działalności inwestycyjnej w mieście, wykraczają poza wymagania, jakie stawia obowiązująca ustawa wobec planów miejscowych. Będą również narzucać kierunki polityki przestrzennej realizowanej w mieście. Krajobraz miejski, z uwagi na dynamikę zmian, specyfikę, uwarunkowania historyczne i funkcjonalne, nie może być potraktowany w taki szczegółowy sposób, tym bardziej, że audyt krajobrazowy opracowuje się nie częściej niż raz na 20 lat i dotyczy całego województwa (trudno będzie wprowadzać zmiany).

Burmistrzowie i prezydenci miast poparli także zgłoszony przez miasto Kraków pomysł dotyczący modelu działań inwestycyjno-modernizacyjnych dla przedsięwzięć drogowych. Proponowane zmiany mają na celu istotne usprawnienia realizacji inwestycji drogowych w przypadku ich wykonywania za pośrednictwem spółek celowych JST oraz przy wykorzystaniu partnerstwa publiczno-prywatnego. W obecnym stanie prawnym, realizacja robót drogowych jest dopuszczalna na podstawie pozwolenia na budowę lub zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Realizacja przedsięwzięć drogowych z wykorzystaniem proponowanych przez miasto Kraków rozwiązań legislacyjnych zwiększy możliwość efektywnego wykonania całego zakresu przypisanych jednostkom zadań. Umożliwi pozabudżetową realizację zadań przez spółkę celową, odpowiedzialną za przygotowanie, sfinansowanie i realizację zamierzenia inwestycyjnego. JST uzyskają tym samym alternatywne do tradycyjnej formuły narzędzie organizacyjno-prawne dla dużych przedsięwzięć infrastruktury drogowej.

26 stycznia 2018 r. - w Wałbrzychu obradował zarząd Związku Miast Polskich. W trakcie posiedzenia członkowie zarządu ZMP negatywnie zaopiniowali projekt ustawy o jawności życia publicznego. Proponowane w tej chwili zmiany są groźne.

Takim bardzo drastycznym przykładem jest wprowadzenie sankcji dla kierownika jednostki za błędy podwładnych dotyczące np. niefunkcjonowania systemu antykorupcyjnego czy prowadzenia i aktualizacji rejestru umów, których przełożony - szczególnie w dużym mieście - nie będzie w stanie wyłapać. Sankcje są tak zbudowane, że jeżeli zostanie postawiony zarzut jednemu z setek urzędników samorządowych w mieście, to szef jednostki może za to odpowiadać karnie (do 3 lat więzienia) oraz może na niego być nałożona grzywna. Czyli nie jest wymagane uzyskanie prawomocnego wyroku – wystarczy postawić zarzut i za tym idą sankcje wobec osoby, która być może niczemu nie zawiniła. Zdolność karania jest przypisana urzędnikowi CBA, bez prawa do odwołania się, chociaż w cywilizowanym kraju powinna istnieć zawsze możliwość obrony. Nowe zapisy projektu naruszają konstytucyjną zasadę domniemania niewinności. Przedsiębiorca czy kierownik jednostki sektora finansów publicznych będzie narażony na istotne konsekwencje niezależnie od faktycznego rozstrzygnięcia sprawy wobec pracownika przez sąd. To - zdaniem przedstawicieli ZMP - niewłaściwe zapisy, których nie można zaakceptować. Zarząd ZMP wskazywał ponadto, że projekt w obecnym kształcie pogłębia nierówność w traktowaniu spółek państwowych i samorządowych (zwolnienie z obowiązku udostępniania informacji zawartych w rejestrach umów w BIP lub na stronach internetowych nie dotyczy spółek zobowiązanych JST, ale tylko przedsiębiorstw państwowych, banku państwowego oraz spółek zobowiązanych Skarbu Państwa). Ogranicza możliwość wykonywania dodatkowych, odpłatnych zajęć przez osoby pełniące funkcje publiczne, co utrudni obsadzanie stanowisk wymagających specjalistycznych kwalifikacji, w szczególności z branży budowlanej i informatycznej, a także geodetów, finansistów, lekarzy weterynarii, orzeczników. Pomija też znaczne koszty wdrożenia przepisów związanych m.in. z rozszerzonym obowiązkiem składania oświadczeń majątkowych (np. dla Gliwic liczba osób składających oświadczenia majątkowe wzrośnie z ok. 420 do ponad 1100).

Zarząd ZMP negatywnie zaopiniował także projekt rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Zgodnie z przyjętą ustawą Prawo wodne taryfy ustala się na okres 3 lat. Zdaniem samorządowców, rozporządzenie powinno przewidywać pozostawienie stawek taryfowych na ustalonym poziomie, jednak z możliwością korygowania ich wysokości w sytuacji, gdy następuje wzrost kosztów, który nie wynika ani z woli gminy, ani przedsiębiorstwa dostarczającego wodę czy odprowadzającego ścieki. Zastrzeżenia dotyczą także braku możliwości uwzględniania w kalkulacji taryfy amortyzacji.

Wydawca: SKIBNIEWSKI MEDIA, Warszawa